เรื่องเล่าจากโรงทอ

ผ่านไปสองแรงบันดาลใจที่เอามาใช้ในการพัฒนาลายผ้าอีสาน ภายใต้งานวิจัยแบบทดลองที่ชื่อ จินตนาการใหม่ไหมมัดหมี่อีสาน ที่ได้รับทุนสนับสนุนงานวิจัยจากศูนย์วิจัยพหุลักษณ์สังคมลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัยขอนแก่น

แรงบันดาลใจแรกเป็นการเอารูปแรงบันดาลใจแบบช่างโบราณใช้ในการออกแบบลวดลายนั้นคือเรื่องความเชื่อ ผมเก็บเอาความเชื่อเรื่อง ผาสาด(ปราสาท) นาคและน้ำมาผูกลายใหม่ โดยพัฒนาจากของเก่าที่ช่างทอมีอยู่แล้วเช่นลายผาสาด ลายนาค ลายเอี้ย ลายน้ำฟอง

แรงบันดาลใจแบบนี้จัดแสดงโดยการปรับรูปทรงแบบเดิมบ้าง จัดองค์ประกอบใหม่บ้าง ในระดับการพัฒนาระยะนี้ผมไม่ได้เปลี่ยนแปลงสีแต่ยึดเอาสีขาว เทา ดำ มาใช้เพื่อการพัฒนาเพราะผมและช่างทอต้องการเพียงลวดลายเท่านั้น และเพื่อให้แน่ใจว่าลายใหม่แบบนี้ องค์ประกอบแบบนี้ช่างทอพื้นบ้านสามารถทอได้ด้วยเทคโนโลยีแบบเดิม ๆ ที่มีอยู่

 

ผลในระยะนั้นผ่านไปแบบสบาย ๆ เนื่องจากรูปแบบของลายใหม่ไม่ได้พัฒนาไปมากสุดโต่ง ยังคงรูปเดิมและโครงสร้างลวดลายแบบเดิมไว้ ส่วนปัญหาที่พบจะเป็นเรื่องของความไม่เข้าใจในองค์ประกอบแบบใหม่ที่ผมในฐานผู้ออกแบบออกแบบไว้เท่านั้น  นอกจากนั้นการมัดหมี่หลายลายในผืนเดียวกันก็เป็นเรื่องที่ช่างทอไม่คุ้นเคย  แต่เมื่อมองจากผลงานก็นับว่าช่างทอสามารถทอได้โดยอาศัยเทคโนโลยีแบบเดิม

แรงบันดาลใจที่สองคือการนำเอามหรสพที่ผมพบมาเป็นแรงบันดาลใจนั้นคือลายจากหนังตะลุงอีสาน ลายนี้ยังทอออกมาไม่ครบแต่เมื่อดูจากลวดลายที่ไม่ยึดโครงสรางแบบเดิมนั้น ทำให้ช่างทอบางคนยังสับสนอยู่มาก มีช่างทอเพียงคนเดียวเท่านั้นที่มัดหมี่ได้อย่างเข้าใจและผลงานออกมาอย่างที่ผมออกแบบไว้ ส่วนช่างคนอื่น ๆ กำลังเรียนรู้ หากจะอธิบายภาพรวมก็นับว่าน่าจะผ่านไปได้

นี่เป็นแรงบันดาลใจสองอย่างที่ผมเอามาใช้ในการออกแบบลายผ้าในโครงการนี้ ส่วนในระยะที่สองผมเอาแรงบันดาลใจมาจากอะไรบ้าง ลองตามอ่านดูครับ หลังเลือกตั้ง สว.จะเอามาเล่าอีกครั้ง