ขออนุญาตคิดเชิงคำถามครับ และเป็นคำถามที่เกิดขึ้นมานานแล้วครับ ตั้งแต่ที่เรา(หลายคน ในมหาวิทยาลัยแห่งนี้) คุยกันเรื่องโรงเรียนสาธิต มีหลายท่านต้องการสร้างคณะศึกษาศาสตร์และต้องการให้มีโรงเรียนสาธิตของมหาวิทยาลัยด้วย ดังนั้นในตอนที่สร้างตึกศึกษาศาสตร์ จึงมีหลายคนคุยว่า ตั้งตึกตรงนั้นไม่เหมาะเพราะแคบเกินไป เวลาจะสร้างรร.สาธิต จะทำให้ไม่เหมาะสมกับคณะและโรงเรียน ซึ่งผมมองต่างออกไปครับ และบังเอิญเวลาคิดถึงเรื่องนี้จะนึกถึงท่านนายกสภามหาวิทยาลัยที่เคยมีคนเล่าให้ผมฟังว่า ท่านเสนอให้ไปสร้างโรงเรียนสาธิตในที่ดินของท่านในตลาดยะลา ซึ่งผมชอบแนวคิดนี้มาก เพราะอย่างแรกผมคิดว่า รร.สาธิตไม่จำเป็นต้องอยู่ติดกับคณะศึกษาศาสตร์

แต่ถ้าจะถามต่อว่า เห็นด้วยไหมกับการมีโรงเรียนสาธิตของมหาวิทยาลัย ผมก็ยังคิดว่าไม่จำเป็นต้องมีก็ได้ ผมชอบคำพูดของท่านรองอธิการบดีฝ่ายวิชาการฯ ที่เคยคุยว่า มีโรงเรียนเยอะแยะอยากให้เราไปร่วมพัฒนา อยากร่วมมือกับเราในการพัฒนาคุณภาพงานวิชาการกับมหาวิทยาลัย กับอาจารย์ของเรา ซึ่งอันนี้แหละครับ คือคำตอบของผม ผมว่า หากเราต้องการให้มีโรงเรียนเพื่อการทดลอง การพัฒนาองค์ความรู้ทางวิชาการทางศึกษาศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องมีโรงเรียนสาธิตของเราเองก็ได้ แล้วให้คิดว่าโรงเรียนในเครือข่ายความร่วมมือทั้งหมดคือโรงเรียนสาธิต โอ้คราวนี้เรามีโรงเรียนสาธิตเป็นร้อยโรงแล้วครับ ไม่ดีกว่าหรือ

และถ้ามองในข้อเท็จจริง ส่วนใหญ่นักเรียนที่เรียนในโรงเรียนสาธิต มักจะไม่ใช่ตัวแทนของประชากรนักเรียนส่วนใหญ่ของประเทศหรอกครับ เพราะกลุ่มนี้มักจะเป็นกลุ่มชั้นกลางและชั้นสูงของสังคม โอกาสที่คนในระดับล่างและกลางจะได้เข้าเรียนมีน้อยครับ (ไม่ใช่ไม่มี) นอกจากนี้มักจะเป็นการคัดคนเก่งเข้าเรียน ซึ่งบางทีไม่ต้องออกแบบการสอนดีๆ เด็กกลุ่มนี้ก็เรียนเก่ง สอบเข้ามหาวิทยาลัยได้อยู่แล้ว ขืนให้อาจารย์มหาวิทยาลัยไปทดลองทฤษฏีการสอนอะไร คำตอบก็ดีอยู่แล้ว สู้ไปทดสอบไปค้นหาความรู้จากสภาพจริง โรงเรียนจริงที่เขาต้องการให้เราไปร่วมพัฒนากับเขาไม่ดีกว่าหรือ

แนวคิดของผมนี้ไม่ใช่แนวคิดใหม่นะครับ เนื่องจากผมบังเอิญไปอ่านงานวิจัยหลายที่ พบว่า อาจารย์มหาวิทยาลัยในต่างประเทศทำวิจัยในโรงเรียนทั่วไป น้อยชิ้นมากที่ทำในโรงเรียนสาธิต จนผมต้องถามคำถามกับอาจารย์ที่มีประสบการณ์ในต่างประเทศว่า ศึกษาศาสตร์ในต่างประเทศมีโรงเรียนสาธิตหรือเปล่า คำตอบก็คือ มี, ไม่มี และเคยมีครับ

แนวคิด "มี" อันนี้ไม่แปลกอะไรครับ ที่อาจจะแตกต่างกันบ้างก็ตรงที่การรับเด็กเข้าเรียนครับ บางที่อาจจะรับเฉพาะเด็กพิเศษครับ (เก่งจัด หรือมีปัญหาจัด) ไม่ต้องมาแข่งขันกันเพื่อเข้าไปเรียน ถ้าแนวคิดแบบนี้ ผมว่า ผมโอเคครับ รร.สาธิตของมหาวิทยาลัยต้องรับเฉพาะเด็กพิเศษ ออ.ก็ต้องมีเด็กกลุ่มปกติบ้าง แต่อยู่ในสภาพที่สมดุลย์ แต่คิดไปคิดมาก สำหรับบ้านเราเป็นเรื่องยากที่จะให้กำหนดสัดส่วนเด็กอย่างนั้น ระบบอุปถัมภ์มันเยอะ ฮาฮาฮา

แนวคิด "ไม่มี" อันนี้อาจเกิดคำถามหน่อยหนึ่งว่า แล้วอาจารย์จะวิจัยอย่างไร คำตอบคือ มีการทำเครือข่ายความร่วมมือกับโรงเรียนในเขต เพื่อการวิจัย หากเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐก็ใช้โรงเรียนของรัฐทั้งหมดเป็นโรงเรียนสาธิต หากเป็นมหาวิทยาลัยเอกชนก็ทำความร่วมมือระหว่างกัน ไม่เห็นต้องสร้างโรงเรียนเองเลยครับ แล้วส่วนใหญ่ที่ผมอ่านงานวิจัยก็พบว่า งานวิจัยที่ไปทดลองกับโรงเรียนแบบนี้มีเยอะครับ

แนวคิด "เคยมี" อันนี้บางที่ เคยมีโรงเรียนแบบนี้แล้วก็เลิกไปครับ อันนี้คงไม่ต้องพูดถึงครับ เพราะสาเหตุหนึ่งก็มาจากการต้องการขยายสนามการวิจัย

ซึ่งจากข้อมูลที่ได้ศึกษาไป ผมมีข้อสรุปส่วนตัวว่า ศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอิสลามยะลา ควรมีโรงเรียนสาธิตมากกว่าหนึ่งโรงครับ แล้วท่านผู้อ่านละครับ คิดอย่างไร