เราไม่ได้เกิดมาโดยปราศจากพันธะใด ๆ

วันนี้เมื่อ ๓๙  ปีที่แล้ว  (๒๖  ธันวาคม  ๒๕๑๑)
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราโชวาท   เนื่องในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  ดังความว่า

ท่านมีหน้าที่อันสำคัญผูกพันอยู่   ที่จะต้องตอบแทนคุณของทุกฝ่ายที่ได้อุปการะช่วยเหลือ  การทดแทนคุณนั้น  มิใช่สิ่งที่ยากนัก  ถ้าท่านประพฤติตนดี  มีสัมมาอาชีวะเป็นหลักฐาน  เป็นที่เชิดชูวงศ์ตระกูล  ก็เป็นการได้ทดแทนคุณบิดามารดา  ถ้าท่านหมั่นศึกษาค้นคว้าวิชาการให้มีความรู้ความสามารถเหมาะแก่กาลสมัย  ก็เป็นการได้ทดแทนคุณครูบาอาจารย์   และในประการสุดท้าย  ถ้าท่านตั้งใจทำงานทุกอย่างโดยถือประโยชน์ส่วนรวมยิ่งกว่าประโยชน์ส่วนตัวแล้ว  ก็เป็นการได้ทดแทนคุณประชาชนคนไทยทุกคน    

 

.....   

ผมเชื่อเสมอมาว่า   คนเราเกิดมาพร้อมกับ “หน้าที่”   ทันทีที่จุติในครรภ์ของมารดาผู้อาทรนั้น   เราต่างมีหน้าที่ของเราเอง   และเมื่อลืมตาดูโลก   เราต่างก็มีหน้าที่ของการเป็นลูก,  เป็นเพื่อน,  เป็นนักเรียน, เป็นนักศึกษา,  เป็นคนของความรัก,  เป็นคนทำงาน,  เป็นพ่อ – เป็นแม่,  และที่สำคัญอีกประการหนึ่งที่ควรตระหนักไว้เสมอ  ก็คือการเป็น คนของประเทศชาติ ....

     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">บทบาท หรือสถานะที่กล่าวถึงนั้น   มีความหมายของคำว่า  หน้าที่  สอดรับอยู่อย่างสนิทแน่น   ขึ้นอยู่กับว่าห้วงเวลาใดของชีวิต   ที่เราจะได้ทำหน้าที่ของตนเองเท่านั้นเป็นสำคัญ   และหน้าที่ที่ว่านั้น  ก็มีทั้งในระดับส่วนตัว (ปัจเจก)  และส่วนรวม  (สถาบัน)  หรือความเป็นสังคมนั่นเอง</p><p></p><p>
 </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การทำหน้าที่ในภาพลักษณ์ของการ “ทดแทนคุณ”  นั้น   เป็นเสมือน “พันธกิจ”  ของการมีชีวิตอยู่  เป็นพันธกิจที่ต้องกระทำด้วย “หัวใจ”  มิใช่กระทำเพราะถือว่าเป็น “หน้าที่”  (อันปราศจากจิตวิญญาณแห่งความเป็นมนุษย์)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">…….</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">พระบรมราโชวาทข้างต้น   ทำให้ผมได้ตระหนักในความนัยอันสำคัญประการหนึ่งของชีวิต นั่นก็คือ เราถือกำเนิดมาอย่างมีจุดหมาย เราไม่ได้เกิดมาโดยปราศจากพันธะใด ๆ  ทั้งโดย  (๑)   พันธะในระดับความเป็นปัจเจกส่วนตัว  (๒)  หรือแม้แต่พันธะในระดับของความเป็นสถาบัน  !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นอกจากนี้แล้ว   ผมยังรวมความไปถึงความเชื่อที่ว่า   เราต่างไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยว  เราต่างกำเนิดมาด้วยพันธะของการอยู่ร่วมในแบบสังคมที่ไม่อาจแยกขาดออกจากกันไปได้  เพียงแต่ทุกคนต้องโลดแล่นไปตามสถานะและบทบาทของตนเอง  ถ้าทุกคนสามารถใช้ “หัวใจ”  ทำหน้าที่อันเป็นพันธกิจของตนเองอย่างเต็มกำลัง   ก็ย่อมเป็นการตอบแทนต่อ “ความเป็นมนุษย์”  (ปัจเจก)  และ  “สังคมของความเป็นมนุษย์”  (สถาบัน)  ไปโดยปริยาย </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>…….  </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">พระบรมราโชวาท
ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  ๒๖  ธันวาคม  ๒๕๑๑</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จากหนังสือคำสอนของพ่อ 
โดย มูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย  และมูลนิธิสดศรี – สฤษดิ์วงศ์</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>