วัฒนธรรมเดิม ๆ

วันนี้ผมฟังเจ้าหน้าที่สรุปเนื้อหาการศึกษาดูงานมหาวิทยาลัยชื่อดังในเมืองใหญ่อย่างอารมณ์ดี  

ห้วงหนึ่งนั้น,    มือนวตกรรมข้ามคืนของผมอย่าง  “คุณสุริยะ   สอนสุระ”   กล่าวติดตลกอย่างน่าฟังว่า  “ในขณะที่มหาวิทยาลัยของเราออกค่ายสร้างอาคารเอนกประสงค์  แต่มหาวิทยาลัยของเขา   กลับออกค่ายไปสร้างอาคารสองชั้น – ใหญ่โต มโหฬาร” ....

      <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมยังไม่ได้แลกเปลี่ยนกับเจ้าหน้าที่ของผมเลยว่า   ค่ายที่ดีไม่จำเป็นต้องประเมินค่ากันด้วยขนาดความใหญ่โตของวัตถุสถานเสมอไปหรอก   แต่มันขึ้นอยู่กับว่าโจทย์ของงานค่ายในแต่ละครั้งนั้นเป็นอย่างไร   และมีกระบวนการที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้และสัมผัสวิถีแห่งชีวิตระหว่างนิสิตและชุมชนมากน้อยสักแค่ไหน –</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  </p><p>แน่นอนครับ…  ผมเชื่อว่าเจ้าหน้าที่ของผมก็มองในมุมเดียวกันนั่นแหละ   หากแต่สะท้อนปรากฏการณ์จริงในเรื่องงบประมาณการจัดกิจกรรมออกมาอย่างอารมณ์ดีเท่านั้นเอง (กระมัง)  </p><p> </p><p>  </p><p></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">มหาวิทยาลัยในเมืองใหญ่   ทั้งมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชน    มักมีทางเลือกที่ดีในด้านแหล่งทุนการออกค่ายเสมอ    แต่สำหรับมหาวิทยาลัยที่ตั้งอยู่ภูมิภาคอย่าง "มมส"  แล้วนั้น   การออกค่ายในแต่ละครั้งต้องลงแรงระดมทุนกันอย่างยกใหญ่    กว่าจะได้เงินออกค่ายในแต่ละครั้งต้องวางแผนกันระยะยาวเป็นแรมปีเลยทีเดียว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p>แต่นั่นเรากลับพบว่า   ในแต่ละปีองค์กรนิสิตของเราสัญจรออกชุมชนเพื่อจัดค่ายอาสาพัฒนามากมายอย่างน่ายกย่อง  !  และนั่นคือหัวใจอันกล้าแกร่งและงดงามของขุนพลกิจกรรมที่เราต้องปรบมือ – ยกย่องอย่างไม่ต้องสงสัย     </p><p></p><p>    </p><p></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และในวันเดียวกันนี้   ผมก็มีโอกาสนั่งเสวนากับประธานชมรมอาสาพัฒนาอย่างเป็นกันเอง  (แต่เข้มข้น)    เราแลกเปลี่ยนกันในบางเรื่องราวที่เกี่ยวกับค่ายอาสา ฯ   และสิ่งที่ปรากฏชัดเจนก็คือเขากำลังคลุกอยู่กับ “วัฒนธรรมเดิม ๆ”  ขององค์กรอย่างเห็นได้ชัด   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">วัฒนธรรมเดิม ๆ  ที่ผมกล่าวถึงนั้น  ได้แก่   ค่านิยมการออกค่ายแต่เฉพาะช่วงปิดเทอมเท่านั้น,   เน้นค่ายสร้างเป็นหลัก,   ถ้าไม่สร้างอาคารก็ต้องสร้างสนามกีฬา  ไม่นิยมทำค่ายเล็ก ๆ  ในเวลาอันสั้น   แต่เน้นค่ายใหญ่ ๆ  ที่ใช้เวลานาน ๆ …  เดินทางไปไกล ๆ  ซึ่งต้องใช้งบประมาณเยอะ ๆ  และมีคนเข้าร่วมทีละมาก ๆ  แต่มีกิจกรรมให้ทำเพียงไม่กี่อย่างเท่านั้น   เป็นต้น</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมให้กำลังใจกับเขาหลายอย่าง   ย้ำเน้นว่าชมรมอาสาพัฒนา   คือต้นแบบกิจกรรมค่ายของมหาวิทยาลัย   และไม่ผิดที่เขาจะมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมค่ายเช่นนั้น   และไม่ผิดหากเขายังจะดุ่มเดินไปตามวิถีนั้นอย่างแน่วแน่ …  โดยไม่เฉลียวใจว่า  แท้ที่จริงคนทำค่ายต้องพร้อมที่จะ “เปลี่ยนแปลงรูปแบบค่ายให้สอดรับกับยุคสมัย”  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กระนั้น,  ผมก็ยังฝากความคิดในมุมกลับกันไว้กับเขาบ้าง  เช่น   บางทีชมรมอาสาพัฒนาอาจจะลองทำค่ายเล็ก ๆ  ใกล้ ๆ กับมหาวิทยาลัยดูบ้าง  ใช้เวลาเพียงวันเดียวแต่มีกิจกรรมที่หลากหลาย  -  ไม่จำเป็นต้องขนคนค่ายไปเยอะ ๆ   แต่ให้จำนวนคนค่ายสมดุลกับกิจกรรมที่จะมีขึ้น  …  บริหารจัดการอย่างมีระบบ,  แบ่งคนและแบ่งงานอย่างมีสัดส่วน   รวมถึงการดึงชุมชนเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมในวันนั้น ๆ  อย่างเต็มที่  ….</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และเมื่อลงพื้นที่จัดกิจกรรมก็ให้เน้น  “กระบวนการ”  มากกว่า “พิธีการ” </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>     </p><p></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ก่อนจากกัน   ผมถือโอกาสเปิดไฟล์ภาพกิจกรรมที่เพิ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่  9  กันยายน  2550  ณ โรงเรียนบ้านส้มโฮง   ต.เขวาใหญ่  อ.กันทรวิชัย  จ.มหาสารคาม  ให้ประธานชมรมอาสาพัฒนาได้ดูชม  -</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">โรงเรียนดังกล่าวนั้น,    คือโรงเรียนที่ผมเที่ยวตระเวนไหลล่องไปสัมผัสมาแล้วด้วยตนเอง   และนำเรื่องราวดังกล่าวนั้นมาบอกกล่าวในเวทีผู้นำนิสิต  จนนิสิตเกิดแรงจูงใจที่จะไปช่วยเหลือเด็ก ๆ  อย่างไม่มีเงื่อนไข  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และการไปจัดกิจกรรมนั้น  ๆ  ก็ปราศจากการครอบงำ  หรือสั่งการใด ๆ จากผม   ซึ่งกิจกรรมที่ว่านั้นก็คือ  โครงการราชพฤกษ์สานฝันปันยิ้ม  โดยกลุ่มนิสิตช่อราชพฤกษ์  และสภานิสิต</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">(๑)   ซ่อมแซมบันไดอาคารเรียนอันทรุดโทรม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>   </p><p></p><p>(๒)   ทำรั้วไม้ไผ่กั้นแปลงกล้าไม้และอาณาบริเวณของโรงเรียน  </p><p> </p><p>   </p><p></p><p>(๓)   ปรับภูมิทัศน์ ..ดาหญ้า ตกแต่งสวนหย่อม</p><p></p><p>  </p><p> </p><p>(๔)  ปลูกต้นไม้ </p><p> </p><p> </p><p> </p><p>(๕)  จัดบอร์ดและมอบสื่ออุปกรณ์การเรียนการสอน  </p><p> </p><p>   </p><p></p><p>(๖)   กีฬา, นันทนาการและการเชื่อมความสัมพันธ์ </p><p> </p><p>   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และนี่คือกิจกรรมที่น่าสนใจเป็นพิเศษ   ประสบความสำเร็จอย่างล้นเหลือในแง่ของกระบวนการบริหารจัดการเรื่อง  “จำนวนคนกับจำนวนงาน”   อย่างสมดุลและลงตัว    อีกทั้งยังสามารถใช้เวลาเพียงวันเดียวรังสรรค์กิจกรรมต่าง ๆ ได้อย่าง “เป็นน้ำเป็นเนื้อ”    </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ที่สำคัญคือมีคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมกับกิจกรรมอย่างสนิทแน่น ….</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นี่คือภาพสะท้อนหนึ่งที่สามารถยืนยันได้ว่า   คุณค่าของค่ายอาสาพัฒนาไม่ได้ชั่งวัดด้วยขนาดความใหญ่โตของวัตถุสถานของงานค่าย  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เสียดายก็แต่ผมไม่ได้พูดให้ชัดว่า  “คนทำงานค่าย  ต้องพร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงวิถีค่ายให้สอดรับกับยุคสมัย”   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อย่างไรก็ตาม   ถึงแม้ว่าผมจะไม่ได้พูดชัดถึงขนาดนั้น   แต่ก็เชื่อว่าประธานชมรมอาสาพัฒนาจะเข้าใจ    และหยั่งคิดได้ถึงนัยสำคัญของแนวคิดที่ผมซ่อนไว้ในคำสนทนาและภาพต่าง ๆ เหล่านั้นได้บ้าง,  กระมัง ….</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p> </p>