ทุกครั้งที่มีการ ลปรร. คุณต้องชัด

 

คุณศรีวิภา สำนักสนับสนุนการจัดการความรู้ สำนักที่ปรึกษา กรมอนามัย ได้เล่าความเป็นมาของ KM กรมอนามัย และแนวคิดสักเล็กน้อย ก่อนเริ่มตัวอย่างการใช้ KM ในกรมอนามัยค่ะว่า

  • เริ่มต้นของ KM กรมอนามัย ก็เป็นไปตามที่ กพร. กำหนด เพียงแต่เราเริ่มมาคู่ขนานกับ กพร. ทั้งที่เขาไม่ได้บังคับเรามากมาย เราก็ลุยไปเลย ด้วยเหตุผลง่ายๆ ก็คือว่า ความรู้มันมีดาษดื่น ที่ง่ายๆ คือ อยู่ในสมองของคน เพียงแต่ยังไม่ได้สกัดออกมา
  • จากจุดนี้เราคิดว่า กรมอนามัยเป็นกรมวิชาการ และอยู่คู่มานานแล้ว 50 กว่าปี เป็นที่น่าเสียดายที่จะให้ความรู้ตายจากไปกับคน ก็จะใช้วิธีการตามแนวคิดของ KM เข้ามา ก็ต้องเรียกว่า ปิ๊งแว่บ ถูกใจกระบวนการเหล่านี้ว่า ทำยังไงจะให้ความรู้จากคนนี่มันไหลออกมา
  • เราก็เลยจับหลักการของ KM มาใช้ โดยไม่ได้คิดอะไรมากมาย คิดง่ายๆ ว่า ทำยังไงให้ความรู้จากคน ไหลออกมาให้ได้ และขณะเดียวกัน ออกมาแล้วทำให้คนของเราเก่งขึ้น คนหนึ่งคนถูกถ่ายทอดไปยังอีกหนึ่งคน และอีกหลายๆ คน ส่วนใหญ่ก็ใช้หลักการง่ายๆ คือ ลปรร. ความรู้มันไหลเลื่อน
  • ขณะเดียวกันที่คนเก่งขึ้น และรู้จักเอาความรู้ที่ได้จากคนอื่น ไปต่อยอดอีกคนหนึ่งไปพัฒนางาน งานต้องดีขึ้น และเราจะจัดการความรู้ที่อยู่ในตัวคน ที่แฝงไว้แปลงออกมาเป็นความรู้ที่ชัดแจ้ง เพื่อให้องค์กรเก่งขึ้น คนเก่งขึ้น และองค์กรนั้นจะนำไปสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้ ทุกคนในองค์กรก็ต้องเก่ง
  • ความรู้ Explicit กรมอนามัยมีเยอะแล้ว เพราะว่าเป็นกรมวิชาการ สิ่งที่สำคัญคือ tactics ที่อยู่ภายใต้ความสำเร็จนั้น เอาออกมายังไง ก็พยายามเข้าไปเรียนรู้และจัดการกับมัน
  • เราใช้กระบวนการของ Nonaka จุดเริ่มเราให้ความสำคัญของกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้ความรู้จากคนหนึ่งคนไหลไปสู่คนอีกหนึ่งคน พอเล่าแล้วก็มีการบันทึก แต่มิได้มีการบังคับ เราปล่อยให้ถูกทางบริบทขององค์กร
  • บางหน่วยจะเริ่มจากจุดนี้ บางหน่วยจะเริ่มจากอีกจุดหนึ่ง แต่ก็จะเริ่มไหลไปหลายๆ ส่วนแล้ว
  • KM กลางก็จะมีหน้าที่จัดบรรยากาศการเรียนรู้ และให้คนถ่ายทอดออกมา ... บางทีเราพบว่า คนเก่งถูกซุกซ่อนอยู่ในองค์กร เราจึงจัดบรรยากาศให้เกิดการเรียนรู้ ทำให้เป็นรูปธรรม และทุกคนสามารถนำไปต่อยอดได้
  • เรายึดโมเดลปลาทู แต่กรมอนามัยก็ใช้หลายๆ โมเดล บูรณาการกันไป
  • ทุกครั้งที่มีการ ลปรร. คุณต้องชัด
  • ... คือ Knowledge vision
  • ... และทำยังไงให้เกิดการเรียนรู้ คือ Knowledge sharing
  • ... เมื่อเล่าจบแล้วก็ไม่ได้ไปไหน สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ขาดมาในระบบราชการไทย คือ การบันทึก เราก็จะมีการบันทึกเก็บเป็นคลังความรู้เอาไว้ เพื่อที่จะให้คนเข้ามาเก็บความรู้ไปต่อยอดได้
  • ประเด็นของการ ลปรร. เราก็ไม่พยายามเอาปัญหามาพูดกันเท่าไร แต่เราจะเอาเรื่องเล่าความสำเร็จมา เป็นเครื่องมือหนึ่งของการจัดการความรู้ เอามาคุยกัน
  • ... ภายใต้หลักใหญ่ๆ ว่า เป็นเรื่องที่ชัด คนนั้นต้องเป็นคนที่ทำจริง และประสบความสำเร็จจริง
  • ... ทำไมเราไม่เอาปัญหามาพูดอย่างเดียว เพราะว่าทุกครั้งของการ ลปรร. และเรานำปัญหามาเรียนรู้ มันจะจมอยู่กับปัญหา ไม่เกิดการพัฒนาให้คนเก่งขึ้น และงานดีขึ้น แต่ทุกคนจะโจมตีและหาคนผิด
  • ... เพราะฉะนั้นประเด็นสำคัญเราเอา success story มาเล่า และระหว่างเล่ามันก็จะเจอความสำเร็จ มีความยากลำบากอยู่ข้างใน เพราะฉะนั้นคนก็จะได้เรียนรู้ทางบวก และทางลบไปในตัว และจะได้เห็นว่า เขาสำเร็จอย่างนั้นเพราะอะไร
  • สำหรับการเริ่มต้นของกรมอนามัย เราเริ่มแบบใจกล้า
  • ... แบบไม่มีการ Lecture หรือไปดูงานก่อน
  • ... เราจะส่งเอกสารไปให้อ่าน
  • ... และจัด Workshop ให้เกิด การ ลปรร. ก็จะค่อยๆ เรียนเรื่องเครื่องมือไปในตัว
  • ... เมื่อผ่านการทำงานไปสักระยะ จึงพาไปดูงาน
  • ... เพื่อให้เกิดการพัฒนาแบบก้าวกระโดด ว่า การจัดการความรู้ให้ได้ดีทำอย่างไร และเมื่อให้ทำงานไปสักระยะหนึ่ง
  • เจตนาของกรมอนามัยเป็นกรมวิชาการก็จะเห็นว่า มีภารกิจหลายตัวที่คนตรงกลาง ที่นั่งดู ... จะเห็นความสำเร็จที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ บางพื้นที่ยังไม่สำเร็จ เพราะกรมอนามัยเป็นกรมใหญ่ มีหน่วยงานย่อยประมาณ 30 หน่วยงานย่อย บางหน่วยก็จะทำงานได้ดี บรรลุ บางหน่วยก็ยังไปไม่ถึง
  • เราจับอย่างนี้มา ลปรร. กันเพื่อที่จะยกระดับ และเล่าสู่กันฟังว่าสำเร็จเพราะอะไร คนที่ติดขัดอยู่ตรงไหน จะได้ก้าวกระโดดได้ทันที อันนี้เป็นสิ่งที่เราขับเคลื่อน เราก็พยายามจัดบรรยากาศการเรียนรู้ จัดเวทีให้มาเจอกัน ได้มาพูดคุยกัน ความกลุ้มใจก็หายไป เครือข่ายก็เกิดขึ้น เขาก็ไปเรียนรู้และต่อยอดกันเอาเอง
  • เรามีการจัดในเวทีใหญ่ กับ สสจ. ให้มาเจอกันในเวทีอย่างนี้ นักเรียนก็ใช่ เป็นคนหนึ่งที่ก็เป็นผู้ทำงานได้สำเร็จ เกือบทุกเวทีที่เป็นภารกิจของกรมฯ เราก็ได้พยายามสอดแทรก ให้ KM เป็นเนื้อในงานไปเลย
  • ประเด็นหนึ่งที่เราใช้ คือ เรื่องศูนย์ความรู้ Kcenter กรมอนามัย ก็เป็นอีกช่องทางที่จะให้ได้เข้ามาเรียนรู้กันได้ ก็จะสามารถดูได้ทั้ง Tacit และ Explicit ซึ่งจะมีพื้นที่สำหรับการ ลปรร. ด้วย