ท่านผู้อ่านดูข้อ (ก)-(ค) ต่อไปนี้

(ก) :   ทอฮ,  กาห,  มืย

(ข) :   นก,   วัว,   คน

(ค) :   สวย   รัก   ดี

ใน (ก) คำสามคำนั้นไร้ความหมาย

ใน (ข) ทุกคำมีความหมาย  ความหมายของคำว่า นก  ก็คือ  ภาพนก ที่เกิดขึ้นในหัวของเรา   เป็น นก - ภาพนก(จิตภาพ), วัว - ภาพวัว, คน - ภาพคน,  จิตภาพนก,จิตภาพวัว,จิตภาพคน, เป็นความหมายของคำ นก  วัว  คน     ใน (ค) คำ สวย  รัก  ดี  ก็มีความหมาย  แต่ไม่มีจิตภาพ   ดังนั้น จึงมีการจำเป็นความหมายใน STM.  ในขณะเดียวกันก็ยังจำเป็นภาพด้วย  คือ ภาพนก  ภาพวัว  ภาพคน.  นอกจากนี้ยังจำภาพของตัวอักษรแต่ละตัวที่ประกอบกันขึ้นเป็นคำนั้นๆด้วย. ตัวอย่างต่อไปนี้จะชี้ให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้นว่ามีการจำเป็นภาพและเป็นความหมายใน STM :

(ง) :   5,     ๕

เราฉายภาพของ  5  ให้ดูบนจอ 2 วินาที  แล้วปิดไฟ.   ขณะนี้ภาพเลข 5  ได้เข้าไปอยู่ใน STM แล้ว  ต่อมาเราฉายภาพเลข  ๕  ตามเข้าไปใน STM  2 วินาที  แล้วดับไฟ  ในขณะนี้ภาพของทั้ง5  และ ๕  ต่างก็อยู่ใน  STM  แล้ว  ต่อไปเราถามให้เขาตอบว่า  เหมือนกัน  หรือ  ต่างกัน

ถ้าเขาตอบว่า  ต่างกัน  ก็ชึ้ว่า  เขาต้องเปรียบเทียบรูปร่างของ  5  กับ  ๕  นั่นแสดงว่า  เขาต้องจำรูปร่าง หรือภาพของเลข 5 กับ ๕ อย่างแน่นอน  ถ้าเขาตอบว่า  เหมือนกัน  ก็ชี้ว่า เขาต้องเปรียบเทียบความหมาย  เขาจึงต้องจำเป็นความหมายอย่างแน่นอน  ถ้าเราทำเช่นนี้กับคนหลายคน  เราจะพบว่า  มีคนจำนวนหนึ่งจำเป็ภาพ  และอีกจำนวนหนึ่งจำเป็นความหมาย  นั่นก็คือ เราจะเห็นว่า  ใน STM มีการจำเป็นภาพ และจำเป็นความหมาย

ในกรณีของการจำเป็นเสียง ดูได้จากตัวอย่างต่อไปนี้

(จ) :   A    a   (ฉายให้ดูบนจอเหมือนตัวอย่างก่อน  แล้วถามว่า  เหมือนกัน  หรือ่งกัน)

(ฉ) :   แมว    CAT (ไม่ให้ดู แต่พูดออกเสียงให้ฟังอย่างเดียว แล้วถามว่า เหมือนกันหรือต่างกัน)

ใน (จ) ถ้าเขาตอบว่า เหมือนกัน  ก็แสดงว่า เขาเปรียบเทียบชื่อ  ชี้ว่าเขาจำเป็นเสียงใน STM  คือเสียงชื่อว่า  เอ   ถ้าเขาตอบว่าต่างกัน  ก็แสดงว่าเขาเปรียบเทียบรูปร่าง  เขาจำรูปร่าง ใน STM ใน (ฉ)  เราพูดให้เขาฟัง  ถ้าเขาตอบว่าเหมือนกัน แสดงว่า เขาต้องจำเป็นความหมาย  แต่ถ้าเขาตอบว่า ต่างกัน  ก็แสดงว่าเขาจำเป็นเสียงใน STM

สิ่งที่กล่าวมานี้เป็นการค้นหาธรรมชาติของความจำ  หรือธรรมชาติของจิต  ซึ่งเราพบว่ามันอยู่ในสมองของเรานี้เอง  เรามีความรู้เกี่ยวกับจิตเพื่มขึ้นเรื่อยๆ  ผลของความรู้จะมีประโยชน์มหาศาล ทั้งในด้านการศึกษา  ในด้านสังคม  ในด้านการศาล ฯลฯ หรือกล่าวอย่างรวมๆได้ว่า  จะมีประโยชน์และสร้างความเปลี่ยนแปลงในศาสตร์สาขาสังคมศาสตร์โดยส่วนรวม  โดยเฉพาะทางด้านการศึกษา  ครูอาจารย์ทั้งหลายที่สอนกันอยู่นั้น  ก็คือท่านกำลังสอนจิตของมนุษย์อยู่  ความรู้เรื่องนี้จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งต่อความเข้าใจในตัวเด็กที่นั่งอยู่น่าสลอนต่อหน้าท่านในชั้นเรียน.