การดูแลเพื่อป้องกันการฆ่าตัวตาย

      ฉันเป็นพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัด  

ในปีที่ผ่านมา พบผู้ป่วยที่มีความรู้สึกอยากฆ่าตัวตาย (Suicidal idea)

จากการรับรู้ว่าเขาเป็นโรคร้าย ไม่มีทางรักษาหายหลายคน  

ผู้ป่วยส่วนใหญ่  จะมีปัญหาจากการเจ็บป่วยเรื้อรังหลายโรค เป็นระยะเวลานาน ต้องรักษาหลายแบบ มีการกลับเป็นโรคซ้ำถึงแม้จะมารักษาตามนัด ต้องเข้า-ออกโรงพยาบาลหลายครั้ง  มีความทุกข์ทรมานจากความเจ็บปวด  มีปัญหาครอบครัวร่วมด้วย ญาติไม่มีเวลาดูแล 

ตัวอย่างกรณีศึกษา :- ผู้ป่วยที่มีความคิดจะฆ่าตัวตาย

ผู้ป่วยรายที่1 ผู้ป่วยหญิงไทยวัย 58 ปี  บอกว่า “รู้สึกทรมานกับอาการชาแขนข้างผ่าตัดเต้านมแขนหนัก มีเสียงกระซิบให้ไปตาย นั่งก็ไม่ได้ นอนก็ไม่ได้   นอนไม่หลับ ต้องผุดลุกผุดนั่ง เคยได้รักษาโดยได้ยาคลายเครียด”   

ผู้ป่วยรายที่ 2  ผู้ป่วยหญิงไทยวัย 58 ปี มีบุคคลในครอบครัวเป็นโรคมะเร็งเต้านม  มารดาเสียชีวิตจากมะเร็งเต้านม ลูกสาวคนโตก็เป็นโรคเดียวกัน ผู้ป่วยเป็นมะเร็งเต้านม ปี 2541 ต้องเข้ารักษาในโรงพยาบาลหลายครั้ง นอกจากนี้ยังมีปัญหายกแขนได้ไม่สุด    มีแผลที่เต้านมขวา   เบื่ออาหาร  เหนื่อยล้า ซึมเศร้า ท้อแท้ คิดอยากฆ่าตัวตายและมีปัญหากับสามี “หงุดหงิดเป็นบางครั้ง ยังคิดเรื่องโรค กลัวไม่หาย รู้สึกไม่มีคุณค่า ว้าเหว่ ยังรู้สึกทรมาน อยากตายให้พ้นๆ ลูกเต้าจะได้ไม่ลำบาก”    

ผู้ป่วยรายที่ 3  ผู้ป่วยเป็นมะเร็งบริเวณศีรษะและใบหน้า ผู้ป่วย เล่าว่า “ตั้งแต่ป่วยมา ไม่มีแรง ไปไหนไม่ได้ ทำอะไรก็ไม่ได้ ร่างกายทรุดโทรม เหนื่อยมาก หัวใจอึดอัดและแน่นไปหมด ต้องอยู่กับญาติ ส่วนสามีและลูกเต้าก็ต้องไปทำงานหาเงิน บางครั้งฉันไม่อยากมีชีวิตอยู่ ป่วยหลายโรคทั้งความดัน เบาหวานลำบากเหลือเกิน” 

ผู้ป่วยรายที่ 4 ผู้ป่วยเพศหญิง  เป็นมะเร็งลำไส้ระยะลุกลาม หลังผ่าตัดต้องใช้ถุงรองอุจจาระออกทางหน้าท้อง (Colostomy) ผู้ป่วยเล่าว่า

พอรู้ว่าเป็นมะเร็งรู้สึกว่าเราจะอยู่อย่างไร จะหาเงินมาใช้ยังไง เดินไปตามท้องนา รู้สึกว่าอยากตาย แต่ตอนนี้รู้สึกดีขึ้นแล้วมีเพื่อนมาคอยดูแลตลอดเวลา ทำให้มีกำลังใจขึ้น  

ในฐานะที่ฉันเป็นพยาบาลผู้ปฏิบัติการขั้นสูงหรือ APN

ที่ดูแลผู้ป่วยทีมีความคิดอยากฆ่าตัวตาย  

จะต้องสร้างสัมพันธภาพกับผู้ป่วยและครอบครัว

ประเมินผู้ป่วย โดยการพูดคุยซักถาม รวมทั้งมีแบบประเมินความคิดที่จะฆ่าตัวตาย เพื่อประเมินให้ได้ว่าผู้ป่วยมีความคิดอยากฆ่าตัวตายเพราะอะไรและมีความรู้สึกนี้เมื่อไหร่  (Suicidal idea) และสังเกตพฤติกรรมผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด  

แนะนำพยาบาลให้สังเกตพฤติกรรมอย่างใกล้ชิด ต้องจัดให้ผู้ป่วยนอนเตียงที่อยู่ใกล้กับเคาน์เตอร์พยาบาล ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอที่จะดูแลผู้ป่วยได้ใกล้ชิด จะอนุญาตให้ญาติเฝ้าได้ 

มีการเยี่ยมผู้ป่วย(Round) ร่วมกับจิตแพทย์เพื่อหาทางดูแลผู้ป่วยร่วมกัน  

พูดคุยกับพยาบาลภายในหอผู้ป่วย (Conference) เพื่อประเมินและหาแนวทางการดูแลผู้ป่วยร่วมกันเป็นระยะและติดตามความก้าวหน้าในการดูแลรักษา สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด ให้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์   และถ้าผู้ป่วยมีอาการรุนแรงจะต้องรายงานแพทย์ให้การรักษาให้ทันท่วงที 

นอกจากนี้กิจกรรมการพยาบาลที่จะต้องทำคือ    

จะดูแลให้กำลังใจและเสริมพลังอำนาจ (Empowerment) ให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าสามารถควบคุมและดูแลตัวเองได้ 

 เช่น  ผู้ป่วยบ่นเรื่องแขนยกไม่ขึ้น พยาบาลจะสอนการออกกำลังแขนและไหล่  ให้ผู้ป่วยประสานมือกับพยาบาลและให้ผู้ป่วยลองบีบมือพยาบาล  เพื่อทดสอบพลังของมือ และให้กำลังใจ เมื่อผู้ป่วยสามารถยกแขนได้แม้เพียงเล็กน้อย  และเป็นการสัมผัสรักษา (Touch therapy) 

ให้คำปรึกษาผู้ป่วยและญาติอย่างต่อเนื่อง   ติดตามดูแลและประเมินความคิดอยากฆ่าตัวตายของผู้ป่วยทุกครั้งที่มารักษาในโรงพยาบาล  

ให้ความรู้เรื่อง การดูแลตนเองเพื่อบรรเทาความทุกข์ทรมานจากโรคที่เป็นและผลข้างเคียงที่เกิดจากการรักษา เช่น การดูแลตนเองเพื่อลดความทุกข์ทรมานจากการคลื่นไส้  อาเจียนจากยาเคมีบำบัด การดูแลตนเองเพื่อป้องกันการเกิดแผลในช่องปาก  การบรรเทาความปวดฯลฯ   

ผลลัพธ์ในการดูแล   

จากการติดตามดูแลผู้ป่วยทุกครั้งที่มารับยาเคมีบำบัด พบว่า

ผู้ป่วยรายที่ 1  ผู้ป่วยสดชื่นขึ้น ไม่มีเสียงกระซิบให้ไปตาย  แต่ยังรู้สึกว่าอยากตาย  แนะนำญาติให้ดูแลใกล้ชิดและดูแลให้ผู้ป่วยรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ  และการดูแลตนเองที่บ้านและการมาตรวจตามนัด 

ผู้ป่วยรายที่ 2  ผู้ป่วยอารมณ์ดีขึ้น ไม่มีปัญหากับสามี สามารถมาโรงพยาบาลได้เอง แต่ยังรู้สึกว่าอยากตาย  (Suicidal idea) เป็นบางครั้งแนะนำให้ลูกสาวดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดและให้รับประทานยาที่จิตแพทย์ให้อย่างสม่ำเสมอและมารักษาตามนัด 

 ผู้ป่วยรายที่ 3  ยังติดตามดูแลต่อ ผู้ป่วยยังมีความรู้สึกอยากตาย พยาบาลดูแลให้ได้รับยาจิตเวชตามแผนการรักษาของแพทย์ และ

แนะนำให้ญาติดูแลให้ผู้ป่วยรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ   

ผู้ป่วยรายที่ 4 พยาบาลให้ความรู้และสอนให้ผู้ป่วยดูแลถุงรองอุจจาระและให้เปลี่ยนทุกครั้ง ผู้ป่วยทำได้และมีญาติดูแลอย่างใกล้ชิด

ผู้ป่วยบอกว่าดีขึ้น ไม่คิดอยากตายแล้ว จะสู้ต่อไป  

ท่านเป็นคนหนึ่งที่มีความคิดดีดี........

กรุณาให้คำแนะนำพยาบาล...เพื่อจะได้ดูแลไม่ให้เกิดโศกนาฏกรรม 

ความตายที่เกิดจาก .......ความคิดจะฆ่าตัวตาย (Suicidal idea) ของ

ผู้ป่วยที่เป็นโรคเรื้อรัง

ขอบคุณค่ะ