บันทึกที่ 100 มหัศจรรย์สังสรรค์สนทนา (11): ผู้นำสี่ทิศ

Phoenix
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

ผู้นำสี่ทิศ

เรื่องนี้เคยสร้างความพัวพัน หรือความเกี่ยวพัน ต่อเนื่อง เชื่อมโยง ตอนเขียนบทความเรื่อง Learning Styles คราวนี้จะขอเล่าจากมุมมองด้านนี้บ้าง

ปรัชญาอินเดียนแดง มักจะมีความเชื่อมโยง ความสัมพันธ์กับธรรมชาติเสมอๆ ไม่ว่าจะเป็นผืนแผ่นดิน แม่น้ำ ภูเขา และอะไรก็คงจะไม่ represent life ได้ดีไปกว่าสัตว์พันธุ์ต่างๆในธรรมชาติ เมื่อมาถึงการบอกเล่าอุปนิสัยใจคอ คุณลักษณะต่างๆของคน

ผู้นำสี่ทิศ

  1. ทิศเหนือ กระทิง ธาตุไฟ

  2. ทิศใต้ หนู ธาตุน้ำ

  3. ทิศตะวันออก อินทรีย์ ธาตุลม

  4. ทิศตะวันตก หมี ธาตุดิน

ทิศเหนือ กระทิง ธาตุไฟ

เราอาจจะคุ้นเคยกับผู้นำธาตุไฟนี้ คนที่มี determination ความมุ่งมั่น ตั้งใจ และเด็ดขาดในการทำงานให้สำเร็จลุล่วงให้ได้ เปรียบเสมือนกระ ทิง เมื่อมองเห็น วางเป้า เรียบร้อย ก็ก้มศีรษะวิ่งตะลุยเข้าชน ไม่มีอ้อมค้อม ไม่มีถอย ไม่ต้องลังเลคิดอะไรต่อไปมากมาย เป็นคนที่ไม่ค่อยจะยอม ไม่ออมชอม ใช้คนไม่ลังเล ตัดสินใจแน่นอน พลังงานล้นเหลือ เหลือเฟือ แผ่ซ่านให้คนรอบข้าง

อุปนิสัยนี้ หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่เดินๆ วิ่งๆไป จะเกิด casualties ระหว่างทาง เป็นผู้นำที่ลูกน้อง "เกรง" มากกว่า "รัก" จะทำงานใหญ่ มันก็จะต้องมี acceptable corpse ระหว่างทางกันบ้างสิ

ถ้าทีมแข็งแกร่ง บวกผู้นำธาตุกระทิง ก็จะวิ่งโลด KPI ทะลุแล้วทะลุอีก ไม่เคยประสบปัญหาพลังงาน แต่อาจจะมีปัญหาเรื่อง harmony ของคนแทน ถ้าคนที่ชอบการลงแส้ ทำงาน under-pressure ก็คงจะเป้นขุนพลที่ดีของกระทิงได้แนบเนียน

ทิศใต้ หนู ธาตุน้ำ

ทิศตรงกันข้ามกับกระทิง เป็นอะไรที่ค่อนข้างจะ "ตรงกันข้าม" ทีเดียว หนูเป็น rodent ชอบอยู่ในรู หนูธาตุน้ำ ก็จะมีความไหลลื่น ล่องลอย หนูจะเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องอารมณ์ ความรู้สึก ทั้ง sensitive เป็นพิเศษ เน้นการดูแลเอาใจใส่

ลูกน้องจะมีความสนิทสนม ไว้ใจ และ "รัก" ผู้นำหนูธาตุน้ำ เพราะใจอารี ไม่ค่อยมี demanding มาก เน้น harmony ในการทำงาน ความปรองดองและสันติเป็น virtue ใน office ของหนู หนูจะไม่ค่อยมี demanding มาก ไม่ค่อยจะขอโน่น ขอนี่ ที่จริงการเอ่ยปากขอโน่น ขอนี่ เป็นอะไรที่หนูจะตื่นเต้นมากๆ และน้อยครั้งจะหักใจทำจนสำเร็จ ต้องตั้งท่า ตั้งทางเป็นเวลานาน ไม่ชอบ confrontation

ผู้นำหนูจะไม่ค่อยลงแส้ เฆี่ยนลูกน้อง ตรงกันข้ามจะเต็มไปด้วยมธุรสวาจา ความเห็นอกเห็นใจ เอาใจใส่ดูแล ต้องระวังการเข้าใจผิด (หรือ "ถูก") ว่าเป็นผู้นำที่แหย ถ้าผู้นำหนูที่แข็งแกร่ง มีความมั่นใจในตนเอง ก็อาจจะออกกลายเป็นผู้นำที่อบอุ่น มีรังสีความเป็นมิตรแผ่ซ่านออกมา

ทิศตะวันออก อินทรีย์ ธาตุลม

พญาอินทรีย์บินอยู่เหนือฟากฟ้า ภาษิตจีนมีว่า "มังกรเทพยดาไร้ร่องรอย เห็นหางมิเห็นหัว" เป็นจอมออกแบบโครงการ เจ้าความคิด คิดเร็ว ทำเร็ว เพราะความเป็นธาตุลม และก็ทำให้เป็นธาตุที่จับต้องยาก เป็นนามธรรม มองเห็นความเชื่อมโยงที่คนอื่นมองไม่เห็น ด้วยความที่บินสูง บินไกล จึงสามารถมองเห็น ความเชื่อมโยงระยะห่าง ได้อย่างมาก ตรงนี้เองบางคนให้เป็นเหตุผลว่าทำไมจึงมี vision มี mission ที่กว้างไกลมาก เพราะการบินอยู่บนที่สูง ก็จะมองเห็นความสัมพันธ์ของสรรพสิ่งที่ได้ดียิ่งขึ้น

อินทรีย์อาจจะไม่ค่อยชอบ landing ลงมาที่พื้นบ่อยนัก แต่ก็จำเป็นต้องลงมาเติมน้ำมัน เติมน้ำท่าให้พร้อม ที่แน่ๆก็คือทั้งเผ่ายังไม่คิดว่าการย้ายภูมิลำเนาจะเป็นอะไรที่ใกล้ตัวเท่าไร (how much they are so wrong!!) การที่ไม่ชอบลง landing ก็เพราะ อินทรีย์จะชอบอยู่ในที่ที่ inspire ผู้คน อยู่ในที่ที่มองเห็นความสัมพันธ์ของตนเอง ของสิ่งที่ได้ทำ ค่อยๆปรากฏผลสะท้อนต่อผู้อื่น ต่อคนรอบข้าง ต่อ ฯลฯ

ตรงนี้เองผู้นำอินทรีย์อาจจะดูห่างเหินจากลูกน้อง เพราะแกบินลงมาเกาะๆ สั่งๆ แล้วก็ วูบ! ไปอีกแล้ว ไปดูแลที่อื่นๆ ดูๆบางคนอาจจะคิดว่าจับจด แต่เนื่องจากการมองไกลและเห็นความเชื่อมโยง แกก็จะเห็นความจำเป็นที่ต้องไปสาวตรงโน้น ดึงตรงนั้น ไปพร้อมๆกับตรงนี้ด้วย เพราะมัน เกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกัน

ถ้าจะเปรียบเทียบก็นึกถึงภาพ mosaic ดูนะครับ คนที่อาศัยอยู่ใน 1 cube นั้น จะไม่ทราบว่าที่แท้จริง ตนเองเป็นแค่ 1  pixel ของ "ภาพรวม" แต่คนที่มองมาจากที่ไกลๆ ก็จะเห็นได้ว่าที่จริงพื้นที่ตรงนี้ก็คือ "สิว" เม็ดหนึ่งของใบหน้าของโลก จะจัดการสิว ก็อาจจะต้องไปดูแลสุขภาพที่อื่นที่สำคัญกว่าก่อน หรือพร้อมๆกันก็ได้

ทิศตะวันตก หมี ธาตุดิน

ครับ ผู้นำ ผู้ปฏิบัติที่แท้จริง หมีจะเป็นผู้จัดการที่มีประสิทธิภาพ จะใช้คำว่า "BY THE BOOK" มาบรรยายก็ได้ หมีจะไม่ชอบความเปลี่ยนแปลงวูบวาบแบบอินทรีย์ (ดังนั้นจึงอยู่ทิศตรงกันข้ามกัน) จะเน้นที่ รายละเอียด รายละเอียด รายละเอียด เป็น micromanagement ชนิด step by step, person to person, bit by bit มีความคงเส้นคงวาสูงมาก ลูกน้องที่เข้าใจจะทำงานด้วยได้อย่างมี preditability สูงมาก ตรงต่อเวลา ตรงต่อ schedule และตรงต่อ protocol

ข้อเสียของหมีก็แฝงอยู่จุดแข็งของตนเองได้ เพราะหมีขาดความ flexible และมีแนวโน้มจะใช้ เทปม้วนเก่า ซึ่งตกอยู่ใน mode ปกป้องของฐานความคิดได้ค่อนข้างมาก งานอะไรที่เป็น routine หมีจะทำได้อย่างสมบูรณ์แบบ ถี่ถ้วน แต่ถ้าเริ่มมี "สถานการณ์" มาต้อง solve ก็ยัง OK ตราบใดที่มี protocol รองรับ แต่ถ้าเป็นอะไรที่ "สด" มากๆ จะเริ่มติด และ frustrated ทันที

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน คันฉ่องนกไฟ



ความเห็น (11)

พอเทียบเคียงกับนพลักษณ์(Enneargram)ได้ไหมครับ แม้อันนี้จะมีเพียงจตุลักษณ์และเน้นที่ผู้นำอย่างเดียว
เขียนเมื่อ 

เข้ามาอ่านเมื่อเช้านี้ กำลังจะถามอยู่พอดี ว่า หมีหายไปไหน ?

ไม่เคยได้ยินเรื่องผู้นำสี่ทิศมาก่อนค่ะ ครั้งนี้ครั้งแรก

การสร้างความหมายเชิงสัญลักษณ์ไว้ ทำให้เข้าใจง่ายและลึกดีค่ะ

อาจารย์อธิบาย ก็มองเห็นภาพดีด้วย

 

เขียนเมื่อ 

ขออนุญาตเข้ามาอีกรอบค่ะ ..เพราะลืมบอกไป

อาจารย์คะ ต้องขอโทษด้วย  คือหลายวันมานี้มัวยุ่งๆ เพลียๆ จนกระทั่งลืมเรื่อง กิจกรรมเสวนา palliative care เรื่อง "ความคาดหวังและพึงพอใจของผู้ป่วยมะเร็งต่อการแจ้งข่าวร้าย" เมื่อวานนี้ไปสนิทเลย

เสียดายจัง -_-'

 

เขียนเมื่อ 
  • เป็นข้อมูลที่น่าสนใจครับ ขอเอาไปคิดต่อครับ
เขียนเมื่อ 

นาย สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์ P ครับ

ผมคิดว่าคล้ายๆกันครับ เป็นการ "จำแนก" คนเป็นหมวด เป็นกลุ่ม หรือที่ผมเขียนเรื่อง Learning Styles ก็คล้ายๆกัน

แต่ตอนจะเอาผู้นำสี่ทิศไปใช้ของผม จะเอาไปผสานกับ voice dialogue เราจะพูดไปในทำนองว่า เรา ทุกคน ต่างก็มี traits โน้น traits นี้ผสมปนเป เพียงแต่บางอย่างอาจจะกลายเป็น disowned self ไปแล้ว และเรา "น่าจะ" พิจารณาเผื่อ self เหล่านี้ด้วย เป็น Aware Ego

ของนพลักษณ์นั้นผมไม่แน่ใจเลาเอาไปใช้ ว่าคนเราจะเปลี่ยน หรือรับ traits ที่ต่างจากเราได้มากน้อยแค่ไหน หรือไม่รับเลย ถ้าเป็นอย่างนั้น การใช้ Enneagram ก็จะต่างจากการทำ voice dialogue เยอะครับ

เขียนเมื่อ 

คุณ K-jira P ครับ

 พี่จุดบอกให้ผมเขียนสรุปลง blog ด้วยครับ รออ่านก้ได้ครับ แต่ตอนนี้กำลังพยายามจะหาที่ลงเอยของงานอบรมสวนสัตว์ก่อน เดี๋ยวจะค้างเติ่ง

ศรัณยุ
IP: xxx.24.135.67
เขียนเมื่อ 

ข้อคิดเห็น:หากจะเป็นผู้นำที่ยิ่งใหญ่ไม่ได้หมายความว่าต้องมีข้อใดข้อหนึ่งใน4ข้อหรือไม่ใช่ว่าต้องมีทุกข้อ แต่ควรรู้จักตัวตนที่แท้จริงของตัวเองให้ได้เสียก่อน...หายใจลึกๆ แล้วเปิดดวงตาให้กว้างรับฟังความคิดเห็นผู้อื่นรวมถึงคำติฉินนินทาทั้งหลายอย่างใจเย็น มองลงไปในตัวเอง แก้ไขส่วนที่ควรแก้ไขและคงไว้ในสิ่งที่ถูกต้องตามแต่สถานการณ์ที่เกิดขึ้น...สิ่งนึงที่อยากให้ทุกคนอ่านคือทุกคำพูดนั้นมีประโยชน์ อย่ามัวนั่งเสียใจหรือด่าว่ากับคำพูดของคน...คำนินทา ทำให้เรารู้จักตัวเอง(ถ้าเราใส่ใจในตัวเองมากกว่าคนที่นินทาเรา)ส่งผลให้เราสามารถแก้ไขบางจุดที่ไม่ดีได้...คำชื่นชม เป็นกำลังใจให้เราทำดีต่อไป

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณศรัณยู

 ตอนหลังเรานำเอาผู้นำสี่ทิศเป็นเครื่องมือนำไปสู่การพัฒนาตนเอง มากกว่าการสร้างผู้นำ อย่างที่คุณศรัณยูแนะนำจริงๆครับ

ประเด็นสำคัญก็คือ เมือพิตารณาคุณสมบัติของผู้นำทั้งสี่ทิศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งทิศตรงกันข้าม จะเสมือนเป็นเงาสะท้อน ปรัศวภาควิโลม ซึ่งกันและกัน ในความหมายของธาตุพื้นฐาน จะเป็นการช่วยรักษาสมดุลซึ่งกันและกัน

เครียดเกินไปก็ไม่ดี หย่อนลงบ้างจึงจะดี หย่อนเกินไปก็ไม่ได้ทำอะไรสักอย่าง ทำตามตำราทุกอย่างก็จะหยุดสร้างสรรค์ ไม่ทำตามตำราเลย ก็อาจจะลงเอยที่ไมได้ทำอะไรสักที

monica.w
IP: xxx.25.169.197
เขียนเมื่อ 

สวัสดีท่านอาจารย์ ผู้เรียนรู้                                      

หลังจากได้เรียนในสุนทรียสนทนา และมาอ่านเพิ่ม คิดว่า เสมือนเป็นการเปิดประตูเข้าดูนิทรรศการภายในตัวเอง เดินวน2-3 รอบ นั่งพัก แล้วไปจอดตัวเองที่หน้าตู้ๆหนึ่ง ...may be me ! (ชะรอย) ... ทำให้เกิดสำนึกอยากลบรอย อยากเขียนเพิ่ม  ให้เป็นตัวตนปัจจุบันในทุกขณะ  แต่ที่ได้ใช้กับตัวเองแถมบอกข่าวดีกับหมู่มิตรเสมอๆ ในการยอมรับพี่น้องของเรา.."ตามแบบของเขา"..    เปิดประตูนั้นเรื่อยๆ เปิดให้คนอื่นด้วยตอนเขามือไม่ว่าง  ..ฟังดูเมือนจะดีไหมเคอะ

เด็กฝึกหัด
IP: xxx.151.232.70
เขียนเมื่อ 

การเขียนเยียมมากเลยค่ะ ที่จริง น่าจะเป็นภาษาไทยนะค่ะ จะได้กระจ่างมากยิ่งขึ้นค่ะ เราคนไทยนะค่ะ

  • ทิศเหนือ/กระทิง : ทำอะไรทันใจ - มักมีเสียใจ
  • ทิศใต้/หนู : ทำอะไรเกรงใจ - มักมีได้ใจ
  • ตะวันออก/อินทรี : ทำอะไรหลายใจ - มักมีตามใจ
  • ตะวันตก/หมี : ทำอะไรมั่นใจ - มักมีเคืองใจ
  • แล้วทิศอื่นๆล่ะ ทิศหก ทิศแปด http://gotoknow.org/blog/tanan1/119662