GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

ตัวชี้วัดชุมชนอินทรีย์ของนครศรีธรรมราช

เป็นกรอบกว้างๆของการประเมินว่าชุมชนหรือหมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการจัดการความรู้ชุมชนสู่ชุมชนอินทรีย์มีระดับความเป็นอินทรีย์มากน้อยแค่ไหน รายละเอียดคงจะได้มีการพูดกันในวงเรียนรู้ของผู้เกี่ยวข้องต่อไป

ชุมชนอินทรีย์คืออะไร  

ชุมชนอินทรีย์คือชุมชนที่มีการทำงาน เคลื่อนงาน ไปสู่เป้าหมาย โดยที่มีกิจกรรมการเรียนรู้แทรกปน หรือกำกับ

ระยะหลังๆนี้โครงการจัดการความรู้แก้จนเมืองนคร มักจะไม่เป็นที่นิยมเรียกขานกันเท่าไร แต่จะเรียกกันว่าโครงการจัดการความรู้เพื่อพัฒนาชุมชนสู่ชุมชนที่เข้มแข็งอย่างสมบูรณ์และยั่งยืน นัยว่าชื่อเก่าไม่สื่อความหมายเท่าไหร่ ชุมชนที่เข้มแข็งอย่างสมบูรณ์และยั่งยืนที่เป็นชื่อใหม่นี่เองสื่อถึงเป้าหมายสุดท้าย(หัวปลา)มากกว่า และคำว่าเข้มแข็งอย่างสมบูรณ์และยั่งยืนนี่แหละที่เรียกกันว่าชุมชนอินทรีย์

ถ้าจะดูว่าชุมชนใดมีความเป็นอินทรีย์แล้วหรือไม่ มีมากน้อยแค่ไหน ก็ขอให้ดูว่า ชุมชนนั้น หรือหมู่บ้านนั้น มี 5 เรื่องต่อไปนี้หรือไม่ เข้มข้นหรือเจือจาง ว่าไปแล้วก็คือกรอบคิดของชุมชนเข้มแข็งนั่นแหละครับ แต่ก็เพิ่มบางตัวเข้าไป

  1. มีคณะผู้นำและคณะผู้สืบทอดที่มีคุณภาพหรือไม่ เน้นคณะผู้นำ เพราะต้องการจะส่งเสริมให้คนดีคนเก่งได้ขึ้นมาเป็นผู้นำในกิจกรรมประเภทต่างๆกันหลายๆคน อย่างแกนนำหมู่บ้าน 8 คน จะต้องส่งเสริมครัวเรือนสมาชิกอีก 64 ครัวเรือน เพื่อ 64 ครัวเรือนจะได้นำคนอื่นต่อไป เพื่อจะได้พัฒนาเป็นสภาผู้นำของหมู่บ้านต่อไปในอนาคต หวังให้แกนนำทั้ง 8 คน พัฒนาสมรรถนะเป็นคุณอำนวยของหมู่บ้าน สามารถนำกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน หมู่บ้าน ได้อย่างมีประสทธิภาพต่อไป
  2. มีแผนแม่บทชุมชน ไม่ใช่ตัวเอกสารแผนอย่างเดียว แต่คือกระบวนการเรียนรู้แผนแม่บทชุมชนทั้งกระบวน อย่างมีชีวิต ปรับเปลี่ยนปรับปรุงให้ทันสมัย นำไปใช้ อัพเดตอยู่ตลอดเวลา
  3. การจัดการความรู้ ชุมชนหรือหมู่บ้านจะต้องมีทักษะความสามารถในการใช้ชุดความรู้ได้เหมาะสมกับงานที่จะทำ มีการรวมตัวรวมกลุ่ม ทำเวทีประชาคม บันทึกความรู้ รวบรวมภูมิปัญญา แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ฯลฯ 
  4. มีกองทุนทุนชุมชนไว้สำหรับพึ่งตนเอง จะเป็นกองทุนที่เกิดจากการทำกิจกรรมประเภทกองทุนชุมชนโดยตรงหรือเป็นกองทุนที่เกิดขึ้นโดยอ้อมจากการทำกิจกรรมอื่นๆก็ได้ มีไว้มากกองทุนก็ยิ่งดี แสดงถึงการพึ่งตนเองได้มาก ไม่ใช่รอแต่พึ่งพากองทุนภายนอกที่จะให้แบบสงเคราะห์
  5. มีการบริหารจัดการที่ดี ไม่ว่าจะมีเรื่องใดที่กระทบต่อชุมชน ชุมชนมีวิธีจัดการกับเรื่องนั้นๆได้ เพราะชุมชนได้สร้างกลไกการทำงานของชุมชนไว้อย่างดี ไม่ว่าจะมีปัญหาหรือโจทย์ใดๆมาให้แก้ไขก็ตาม

เป็นกรอบกว้างๆของการประเมินว่าชุมชนหรือหมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการจัดการความรู้ชุมชนสู่ชุมชนอินทรีย์มีระดับความเป็นอินทรีย์มากน้อยแค่ไหน รายละเอียดคงจะได้มีการพูดกันในวงเรียนรู้ของผู้เกี่ยวข้องต่อไป

บันทึกมาเพื่อการแลกเปลี่ยนครับ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 83066
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 8
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (8)

เรียนอาจารย์จำนง

คิดว่าต้องมีข้อ 6  คือ  เครือข่ายหรือภาคีร่วม หรือจะอะไรก็แล้วแต่ ที่บอกถึงว่า มีเพื่อนนอกชุมชน ไม่ว่าจะเป็นราชการหรือองค์กรชาวบ้านด้วยกัน หรือ อบต. หรือ เอ็นจีโอ หรืออื่นๆ  ซึ่งก็เห็นหลายกลุ่มทำกันอยู่ และราชการเองก็สมัครเข้าไปร่วมมากขึ้น (แต่อาจยังไม่ทั่วถึง)

ที่คิดเช่นนี้ เพราะ ข้อ 1-5 เป็นปัจจัยในชุมชนที่เป็นการ "ตั้งรับ" กับปัญหา   เวลาเกิดปัญหาแล้วจะทำงานเชิงรุก เช่น  เจรจา ต่อรอง  เสนอแนะ  ต่อแรงปะทะภายนอกที่เข้ามา  ลำพังกลุ่มโดดๆจะเล็กเกินไปที่จะทำตรงนั้นได้   ต้อง "ประสานพลัง" เพื่อทำงานในเชิงประเด็นด้วยค่ะ

ขอบคุณอาจารย์ที่ทิ้งท้ายไว้ว่า "บันทึกมาเพื่อการแลกเปลี่ยน"  ก็เลยขอใช้สิทธิ์ตรงนี้ค่ะ

สวัสดีครับ ครูนง

  • เสริมอีกอย่างครับ คือความต่อเนื่องและการประเมินผลครับ
  • สบายดีนะครับผม และเป็นกำลังใจในการสร้างสรรค์ชุมชนต่อไปนะครับ

ผมชอบบันทึกนี้มากครับ

มองอีกมุมหนึ่ง "ชุมชนอินทรีย์" คือ "ชุมชนเรียนรู้" (Learning Community) นั่นเอง

วิจารณ์

อ.ปัทมาวดี ครับ

          เห็นด้วยกับปัจจัยที่ 6,7.8........ฯลฯ ครับ โดยเฉพาะกับปัจจัยเครือข่ายหรือภาคีร่วม ที่ไม่เขียนเพราะทำอย่างนั้นอยู่แล้วครับ ทั้งภาคส่วนราชการ ภาคประชาชน ธุรกิจ ประชาสังคม ...ฯลฯ ชุมชนได้จัดพื้นที่ว่างไว้รองรับการเข้าไปประสานเชื่อมโยงจากภายนอกเพื่อให้มีพลังอยู่แล้วครับ

          ขอบคุณนะครับ

          ได้ข่าวว่าเมษายนนี้ อาจารย์และคณะจากสภาที่ปรึกษาฯจะลงพื้นที่นครศรีฯ พัทลุง และตรัง หรือครับ

อ.สมพร ครับ

          ปัจจัยที่อาจารย์ว่าคือความต่อเนื่องและการประเมินผลนี่สำคัญมากเลยครับ ต้องไม่พลาดแน่นอนครับ

ศ.นพ.วิจารณ์ ครับ

           ชุมชนอินทรีย์ คือชุมชนเรียนรู้ ใช่เลยครับ

       ขอบพระคุณมากครับ   เป็นแนวทางให้กับพื้นที่อื่นๆ ได้นำไปปรับใช้ในการพัฒนาเพื่อยกระดับชุมชนให้เป็นชุมนเข้มแข็งได้เป็นอย่างดีครับ

น้องสิงห์ป่าสัก ครับ

         เป็นชุดความรู้ที่ชาวนครศรีฯร่วมกันสร้างขึ้น เพื่อให้หมู่บ้านของนครศรีธรรมราชบรรลุเป้าหมายชุมชนเข้มแข็ง
เข้มแข็งอย่างสมบูรณ์และยั่งยืน หรือชุมชนอินทรีย์ หรือชุมชนเรียนรู้ Learning Community ที่ อ.หมอวิจารณ์ท่านว่า