ผมได้รับเชิญจาก สกอ. ให้ไปร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อกำหนดประเด็นเชิงนโยบายอุดมศึกษา   สำหรับการจัดทำแผนอุดมศึกษาระยะยาว ๑๕ ปี   ฉบับที่ ๒  (พ.ศ.๒๕๕๐-๒๕๖๔)   ในวันที่ ๑๐-๑๑  ก.พ. ๕๐   ที่โรงแรมเฟลิกซ์  ริเวอร์แคว รีสอร์ท   กาญจนบุรี

          จึงนั่งทบทวนไว้ก่อน   ว่าผมคิดว่ามีประเด็นสำคัญอะไรบ้างที่อุดมศึกษาควรหาทางบรรลุในช่วง ๑๕ ปีข้างหน้า   คิดไว้ดังนี้

          ๑. ควรทำให้สถาบันอุดมศึกษามีความแตกต่างหลากหลาย     แต่ละสถาบันมีเป้าหมายจำเพาะของตนเอง    แต่ละสถาบันมุ่งมั่นสร้าง  "ความเป็นเลิศ"   ที่จำเพาะของตนเอง
                    สกอ. และกลไกด้านการจัดการอื่นๆ ของประเทศ   จะต้องจัดสรรทรัพยากรส่งเสริม  "ความเป็นเลิศ"   หลากหลายรูปแบบ
    
          ๒. การทำให้สถาบันอุดมศึกษาทำงานเชื่อมโยงกับ sector อื่นๆ ของประเทศ   เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่  "ไม่ลอย"   แต่ยึดโยงและทำประโยชน์ให้แก่องคาพยพอื่นๆ ของสังคม   และใช้กลไกเชื่อมโยงนั้นเองอำนวยความสะดวกในการสร้างผลงานวิชาการของตน

          ๓. การทำให้สถาบันอุดมศึกษาไทยทำงานเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายกับสถาบันอุดมศึกษาที่มีคุณภาพของโลก   ในลักษณะของความร่วมมือที่เท่าเทียมกัน   ไม่ใช่การ "ขอความช่วยเหลือ"   แต่เป็นความร่วมมือเพื่อผลประโยชน์ร่วมกันในการพัฒนาความเข้มแข็ง   (โดยเฉพาะคุณภาพและ relevance) ทางวิชาการ

          ๔. กลไก   "สร้างอาจารย์"   ที่คิดเชื่อมโยงเป็นระบบ   ตั้งแต่เด็กอายุน้อยๆ  (ชั้นประถม - มัธยม - อุดมศึกษา ระดับปริญญาตรี - โท - เอก - หลังปริญญาเอก)    เพื่อให้ได้อาจารย์ที่รักงานวิชาการ   มีความเหมาะสมต่องานวิชาการจริงๆ

          ๕. กลไกเชื่อมโยงระบบอุดมศึกษา กับระบบวิจัยให้ทำงานเชื่อมโยงและประสานพลัง (synergy)  เป็นเนื้อเดียวกัน   มีวิธีการจัดการที่ซับซ้อนแยบยล

          ๖. การมีกลไก/องค์กร   ที่ทำหน้าที่   "จัดการระบบ"   ซึ่งในที่นี้ คือ ระบบอุดมศึกษา ที่เข้มแข็ง   มีวิธีการ  "จัดการแบบไม่จัดการ"   ที่แยบยล   ใช้หลัก Appreciative  Inquiry   (AI)   มากขึ้นกว่าเดิม  ทดแทนหลัก   "อำนาจควบคุมสั่งการ"   (Command & Control - C&C)    โดยน่าจะอยู่ในสัดส่วน  AI : CC  =  50 : 50

          บันทึกนี้ไม่มีเจตนาเขียนให้ครบถ้วน

วิจารณ์   พานิช
๘ ก.พ. ๕๐