มโนทัศน์คือกฎที่ใช้แยกประเภทของสิ่งของ การกระทำ หรือ ความคิด เป็นกิจกรรมเกี่ยวกับจิต

ที่บันทึกมาแล้วคือเรื่อง ความรู้สึก(Consciousness)  และ การรู้สึกสัมผัส (Sensation) ซึ่งทั้งสองเรื่องนี้ต่างก็เป็นลักษณะของจิต(Mind) นั้น  ยังมีลักษณะอื่นอีกมากที่จะต้องบันทึกในบล๊อก HUMAN MIND  แต่เนื่องจากในบันทึกเหล่านั้นมีคำยักษ์อยู่คำหนึ่งที่อาจจะเข้าใจไม่ตรงกันระหว่างผมกับท่านผู้อ่าน  คือคำ มโนทัศน์ หรือ Concept  ดังนั้นจึงพักเรื่องลักษณะของของจิตไว้ก่อน  มาทำความเข้าใจตำ มโนทัศน์ ให้เข้าใตรงกันเสียก่อน

คำ Concept เป็นคำที่ใช้กันในปัจจุบันนี้ได้เริ่มต้นใช้กันราวศัตวรรษที่ 17 เป็นต้นมา  แต่ในสมัยของ Plato (427-347 B.C.) คือราว 2000 กว่าปีมาแล้วนั้นใช้คำว่า  UNIVERSAL ใน UNIVERSAL THEORY ของท่าน  ดังนั้น ถ้าท่าน Plato ตื่นขึ้นมาได้  และได้ยินคำว่า Concept ท่านอาจะต้องเอียงหูฟังก็ได้  และในทางกลับกัน  ถ้าเราใช้คำ Universal คุยกันในปัจจุบัน ก็จะเข้าใจไปอีกอย่างหนึ่งก็ได้  ในประเทศไทย ท่านศาสตรารย์หม่อมหลวงตุ้ย ชุมสาย ได้เสนอคำว่า สังกัปป บรรจุไว้คำในหนังสือจิตวิทยาในชีวิตประจำวันของท่าน  และสอนลูกศิษย์ในชั้นเรียน  ท่านอาจารย์เดโชว์ สวนานนท์ ได้เสนอคำ ความคิดรวบยอด บรรจุไว้ในหนังสือตำราจิตวิทยาของท่านซึ่งคุณครูที่สอบ วิชาครูในสมัยโน้นอ่านกันมาก  ส่วนคำมโนทัศน์นั้น ผมพบจากคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย  ทั้งสามคำนี้แปลมาจาก Concept  ทั้งสองท่านนับเป็นบุคคลสำคัญของคำๆนี้  ผมจึงขออนุญาตเอ่ยนามของท่านมาสรรเสริญไว้ ณ ที่นี้ด้วย  ส่วนคำใดจะติดตลาดหรือไม่ประการใด  ท่านว่าให้ถือเป็นความศักดิ์สิทธิ์ของภาษา  ผมเองชอบที่จะใช้คำว่า มโนทัศน์ครับ

ถ้าเราเห็น  นาย ก, นาง ข, เด็กหญิง ค, ..... ก็เรียกว่าเราเห็นความจริงเฉพาะอย่าง  หรือ Facts เป็นชิ้นๆ  แต่ละชิ้นก็คือ Data ในวิชาสถิติ  มันเป็นผลจากการรู้สึกสัมผัส  แต่กลุ่ม Facts เหล่านี้ทำให้เกิดการก่อรูปขึ้นเป็นบางสิ่งบางอย่างในหัวของเรา  และเราตั้งชื่อเจ้าบางสิ่งบางอย่างนั้นว่า มโนทัศน์  และตั้งชื่อว่า  มโนทัศน์คน  เรียกสั้นๆว่า คน  คำคน มีความทั่วไป  ไม่เฉพาะ  แต่นาย ก, นาย ข,  ..... มีความเป็นเฉพาะ  นาย ก  นาย ข .... เรียกว่า เป็นตัวอย่างของมโนทัศน์คน ในภาษาสากลใช้คำว่า Example, Instance  ถ้าไม่มีนาย ก, นาย ข, ... แล้ว ก็หามีมโนทัศน์คนหรือ Concept Man, Universal Man เกิดขึ้นในหัวของเราไม่ (ยังมีต่อ)