ข้อแตกต่าง ระหว่างการเจริญสมถะและวิปัสสนา

สมถะ ต้องอาศัยการบริกรรมภาวนา เพื่อป้องกันความฟุ้งซ่าน และทำใจให้สงบ

วิปัสสนา ไม่จำเป็นต้องใช้คำบริกรรมภาวนา เพราะใช้สติพิจารณาธรรมะ ให้เกิดปัญญาเข้าใจในสัจธรรมทั้งปวง

วิปัสสนาจึงไม่ได้ใช้คำบริกรรมภาวนาเหมือนสมถะ

วิปัสสนานั้นจิตจะอยู่ในขณิกสมาธิ ไม่ฟุ้งซ่านพิจารณาธรรมะแล้ว ย่อมเกิดปัญญาขึ้น

ด้วยเหตุนี้ สมถะจึงมุ่งแต่ทำใจให้สงบ ความสุขวิปัสสนาทำใจให้เกิดสติ ปัญญา เมื่อถึงเท่าทันอารมณ์ก็จะเกิดความสุข ความสงบ และความสว่าง เห็นทุกข์ โทษ ภัย แล้วเกิดญาณปัญญา ที่เรียกว่า วิปัสสนาญาณ

บัณฑิตทั้งหลายย่อมถ่อมตนลักษณะของบัณฑิตทั้งหลาย คือ การพูดถ่อมตน จะไม่อวดตนว่ามีคุณวิเศษในตน