การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือบรรยายโดย อาจารย์ธีรวัส บำเพ็ญบุญบารมี
นักวิชาการและอาจารย์พิเศษทางพระพุทธศาสนา ……………………………………………คำถามเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด เป็นสิ่งที่พิสูจน์ได้ยาก เพราะเป็นเรื่องที่อยู่นอกเหนือประสบการณ์ทางวิทยาศาสตร์

ในทางพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้เรื่องการเวียนว่ายตายเกิด และอธิบายไว้ในหลักธรรมะต่างๆ เช่น กฎไตรลักษณ์ กฎปฏิจจสมุปบาท อริยสัจ และอื่นๆมี ปัญญาญาณ ฯลฯ
หลักธรรมะเหล่านี้ ช่วยให้เข้าใจธรรมชาติของชีวิต เกี่ยวกับความเกิด แก่ ตาย และความไม่เที่ยงแท้ของสิ่งทั้งปวง

อย่างไรก็ตาม การพิสูจน์เรื่องการเวียนว่ายตายเกิด ขึ้นอยู่กับ ความศรัทธาความเชื่อกรรมและผลของกรรม ของแต่ละบุคคล

หลักฐานสนับสนุน

กรณีผู้สามารถระลึกชาติได้ มีการบันทึกเรื่องราวของบุคคลที่สามารถระลึกชาติได้ ซึ่งบางกรณีสามารถบอกรายละเอียดเกี่ยวกับชีวิตในอดีตได้อย่างน่าทึ่งกฎแห่งกรรม หลักการของกรรม อธิบายว่า ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับชีวิต ล้วนมีสาเหตุมาจากการกระทำ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด

ข้อจำกัด

การพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่สามารถพิสูจน์เรื่องการเวียนว่ายตายเกิดได้เพราะวิทยาศาสตร์เฉพาะสิ่งที่รับรู้ได้สัมผัสได้ทางทวารทั้ง ๕ อันมีทางตา หู จมูก ลิ้น กาย เท่านั้น ส่วนทางจิตใจยังไม่ยอมรับในหมู่นักวิทยาศาสตร์ความน่าเชื่อถือของข้อมูล ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด นั้นเป็นเรื่อง นามธรรมเป็นส่วนมาก เช่นเรื่องอำนาจของกรรมและผล และปัจจัยต่างๆ ที่มาทำงานกันตามกฎแห่งธรรมชาติ

การเวียนว่ายตายเกิด มีข้อมูลที่ได้จาก

  1. หลักฐานทางวิทยาศาสตร์

การศึกษาเกี่ยวกับเด็กที่อ้างว่าระลึกชาติได้ มีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์บางชิ้นที่ศึกษาเกี่ยวกับเด็กที่อ้างว่าระลึกชาติได้ ตัวอย่างเช่น การศึกษาของ ดร. จิม ทัคเกอร์ นักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย พบว่าเด็กบางคนสามารถบอกรายละเอียดเกี่ยวกับชีวิตในอดีตได้อย่างน่าทึ่ง ซึ่งยากที่จะอธิบายได้ด้วยวิธีอื่นและการติดตามค้นหาคนระลึกได้ 23 คนทั่วโลก ของ ดร.เอียน สตีเวนสันการศึกษาเกี่ยวกับประสบการณ์ใกล้ตาย มีการศึกษาบางชิ้นที่ศึกษาเกี่ยวกับประสบการณ์ใกล้ตายของผู้ป่วย พบว่าผู้ป่วยบางคนรายงานว่าเห็นแสงสว่าง รู้สึกสงบสุข หรือพบกับญาติที่เสียชีวิตไปแล้ว ซึ่งประสบการณ์เหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับภพชาติก่อนหน้า

  1. หลักฐานจากศาสนาอื่น

มีศาสนาและความเชื่อของคนทั่วโลก เกือบทุกประเทศมีการเห็นผี พูดถึงชีวิตภายหลังความตาย

ศาสนาฮินดู เชื่อเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด หรือ สังสารวัฏ เช่นเดียวกับพุทธศาสนา เชื่อกันว่า วิญญาณของมนุษย์จะเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่างๆ ขึ้นอยู่กับกรรมที่ได้กระทำไว้

ศาสนาพุทธ เชื่อเรื่อง พระโพธิสัตว์ ที่จะเวียนว่ายตายเกิดเพื่อช่วยเหลือสรรพสัตว์ และอื่นๆอีกมาก

  1. หลักฐานจากปรัชญามีลัทธิและปรัชญาต่างๆ เชื่อว่า วิญญาณของมนุษย์มีอยู่จริง และจะคงอยู่ต่อไปหลังจากความตาย ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด

จึงกล่าวได้ว่า

การเวียนว่ายตายเกิด เป็นเรื่องที่พิสูจน์ได้ยาก ขึ้นอยู่กับ ความศรัทธา ของแต่ละบุคคลการเวียนว่ายตายเกิด หรือ สังสารวัฏ เป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่

การเวียนว่ายตายเกิด และ สังสารวัฏ เป็นเรื่องเดียวกัน

การเวียนว่ายตายเกิด หมายถึง การที่สัตว์โลกเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่างๆ วนเวียนไปมาไม่มีที่สิ้นสุด เกิดจากกิเลส กรรม และวิบาก

สังสารวัฏ เป็นคำภาษาบาลี/สันสกฤต แปลว่า การเวียนว่ายตายเกิด หรือ วัฏจักรของสิ่งมีชีวิต สื่อถึงแนวคิดที่ว่า สัตว์โลกทั้งมวลต้องเวียนว่ายตายเกิด

ความเหมือน

ทั้งสองแนวคิดหมายถึง การที่สัตว์โลกเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่างๆทั้งสองแนวคิดอธิบายว่า สาเหตุของการเวียนว่ายตายเกิดคือกิเลสทั้งสองแนวคิดมีเป้าหมาย คือ การพ้นจากวัฏสงสารความแตกต่าง

การเวียนว่ายตายเกิด เป็นคำที่ใช้ทั่วไป เข้าใจง่ายสังสารวัฏ เป็นคำศัพท์ทางพุทธศาสนา มีความหมายเฉพาะเจาะจงสรุป

การเวียนว่ายตายเกิด และ สังสารวัฏ เป็นเรื่องเดียวกัน แต่ สังสารวัฏ เป็นคำศัพท์ทางพุทธศาสนา มีความหมายเฉพาะเจาะจง

เรื่องของภพภูมิภพภูมิ หมายถึง สถานที่หรือโลกที่สัตว์โลกอาศัยอยู่ แบ่งออกเป็น 31 ภพภูมิ1. อบายภูมิ 4 ภูมิ เป็นภูมิที่เต็มไปด้วยทุกข์นรกภูมิ เป็นภูมิที่ลงโทษสัตว์โลกที่ทำบาปหนักเป็นกายทิพย์เปรตภูมิ เป็นภูมิที่สัตว์โลกเป็นกายทิพย์มีรูปกายผอมโซ อดอยากอสุรกายภูมิ เป็นภูมิที่สัตว์โลกเป็นกายทิพย์มีรูปกายใหญ่โต ดุร้ายสัตว์เดรัจฉานภูมิ เป็นภูมิที่สัตว์โลกเป็นกายทิพย์ก็มีกายหยาบของคนก็มีมีรูปกายเป็นสัตว์ประเภทต่างๆ2. กามภูมิ 7 ภูมิ เป็นภูมิที่มีความสุขปนทุกข์มนุษย์ภูมิ เป็นภูมิที่มนุษย์อาศัยอยู่เทวภูมิ เป็นภูมิที่เทวดาอาศัยอยู่ แบ่งออกเป็น 6 ชั้นรูปภูมิ 16 ภูมิ เป็นภูมิของเหล่ารูปพรหม3. อรูปภูมิ 4 ภูมิ เป็นภูมิของเหล่าอรูปพรหมอรูปภูมิ เป็นภูมิที่สัตว์โลกมีแต่จิต แบ่งออกเป็น 4 ชั้นการเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิสัตว์โลกจะเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่างๆ ขึ้นอยู่กับ กรรม ที่ได้กระทำไว้กรรมดี จะส่งผลให้ไปเกิดใน สุคติภูมิ คือ อรูปภูมิ เทวภูมิ และมนุษย์ภูมิกรรมชั่ว จะส่งผลให้ไปเกิดใน อบายภูมิ คือ นรกภูมิ เปรตภูมิ อสุรกายภูมิ และสัตว์เดรัจฉานภูมิเป้าหมายของพุทธศาสนาเป้าหมายสูงสุดของพุทธศาสนา คือ การพ้นจากวัฏสงสาร ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกวิธีการพ้นจากวัฏสงสารการละกิเลส กิเลสเป็นสาเหตุของการเวียนว่ายตายเกิดการเจริญสติปัฏฐาน 4 ช่วยให้เข้าใจความจริงของชีวิตการปฏิบัติธรรมตามมรรค 8 ช่วยให้พ้นจากทุกข์