ค้นหา อดิเรก ...


I had a talk with friends about “หางานอดิเรกทำในยามต้องกักกัน” (actually ‘in separation’ instead of ‘in connection’ with COVID-19 virus; ‘lock down’ is a tool used for this purpose). We talked about turning a ‘hobby’ into a pursuit of excellence - or making hobby into a passion - using hobby to fulfill our lives - …

There are many hobbies and each hobby has many paths, styles, arts, skills, … to follow and to ‘master’. Many hobbies can be turned into financial endeavors … and so on (we rapped unrestricted).

But I am (pretending to be) a learner in linguistics. So I looked dictionaries and found some interesting data on อดิเรก 

  • from the Royal Institute Dictionary 2542 (RID2542) 
    • อดิเรก [อะดิเหฺรก, -เหฺรกกะ-] ว. พิเศษ. น. ชื่อพรพิเศษที่พระสงฆ์ถวายพระมหากษัตริย์ ในคำว่า ถวายอดิเรก. (ป., ส.)
    •  
  • from Lexitron 2.0 Thai-English
    • อดิเรก N. hobby งานพิเศษ, งานอดิเรก 
    • ดิเรก V. to prosper syn:[อดิเรก, รุ่งเรือง] --note that LEX2.0-TE says ดิเรก is a verb of อดิเรก
    • in Romanized text, atireka or ati-reka (more below)
    •  
  • from Monier-Williams Sanskrit-English dictionary
    • atireka [ ati-reka ] or m. surplus , excess
    • reka m. suspicion , doubt , fear; ( √ [ ric ] ) emptying , loosening , purging
    • ric  inf.v  to empty , evacuate , leave , give up
    • ati as prefix - beyond , over 
    •  
  • from the Pali Text Society Dictionary [PTS Pali]
    • atireka (adj.) [Sk. atireka, ati + ric, rinakti; see ritta] surplus, too much; exceeding, excessive, in a high degree; extra Vin I.255; J I.72 (°padasata), 109; 441 (in higher positions); Miln 216; DhsA 2; DhA II.98. –cīvara an extra robe Vin I.289. –pāda exceeding the worth of a pāda, more than a pāda, Vin III.47.
    • ati adv. - in excess, extremely, very;  as prefix - on, and further 
    •  
  • from ประมวลศัพท์พุทธศาสตร์(ป.อ. ปยุตฺโต)  พระสงฆ์ถวายพระพร แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
    • อดิเรก: ๑. เกินกว่ากำหนด, ยิ่งกว่าปกติ, ส่วนเกิน, เหลือเฟือ, ส่วนเพิ่มเติม, ส่วนเพิ่มพิเศษ      ๒. ถวายอติเรก หรือถวายอดิเรก คือ พระสงฆ์ถวายพระพรที่เป็นส่วนเพิ่มพิเศษ แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และหรือสมเด็จพระบรมราชินี ท้ายพระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศล ในระหว่างอนุโมทนา ถ้ากล่าวในพระราชฐาน ต้องต่อท้ายด้วยถวายพรลา, เรียกอย่างนี้เพราะขึ้นต้นว่า "อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุฯ"      เป็นธรรมเนียมว่า เมื่อถวายอนุโมทนาสำหรับ ๒ พระองค์ดังที่กล่าวนั้น ต้องถวายอดิเรกด้วย โดยใช้พัดยศ (ในงานหลวงที่มีการพระราชทานพัดรอง เวลาอนุโมทนาให้ใช้พัดรอง แต่พอถึงตอนถวายอดิเรก ต้องใช้พัดยศ โดยวางพัดรองไว้ แล้วตั้งพัดยศตอนถวายอดิเรกทุกรูป และใช้พัดยศไปจนจบการสวดอนุโมทนา) เมื่อจับพัดยศตั้งขึ้น และสวดอนุโมทนามาตามลำดับ พอจบบทสุดท้าย ก่อนจะขึ้น "ภวตุ สพฺพมงฺคลํฯ" ก็หยุดให้หัวหน้าถวายอดิเรก และเมื่อหัวหน้าถวายอดิเรกจบ พระเถระรูปที่ ๒ ต้องรับ "ภวตุ สพฺพมงฺคลํฯ", จากนั้น ถ้าเป็นพิธีในพระราชฐาน เมื่อสวดจบอนุโมทนา ลง "ภวนฺตุ เต" แล้ว รูปที่ ๒ กล่าวถวายพระพรลา แล้วพระสงฆ์ลงจากที่ออกไป แต่ถ้ามิใช่ในพระราชฐาน ก็สิ้นสุดแค่จบอนุโมทนา ไม่ต้องถวายพระพรลา      (มีข้อที่ปฏิบัติมาอันพึงทราบพิเศษว่า ในการถวายอดิเรก และถวายพระพรลา ต้องใช้พัดยศพระราชาคณะ ตั้งแต่ชั้นสามัญขึ้นไป และในขณะนั้น รูปอื่นๆ ที่มีพัดยศ ก็ตั้งพัดยศ ถ้าไม่มี ให้ประณมมือ ห้ามใช้พัดรอง; ในการทรงบำเพ็ญพระราชกุศลบางอย่าง แม้มิได้เสด็จด้วยพระองค์ เพียงพระราชทานไทยธรรมมอบผู้ใดผู้หนึ่งไปแทนพระองค์ เช่น กฐินพระราชทาน และการทรงบำเพ็ญพระราชกุศลอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ ก็ต้องใช้พัดยศ และถวายอดิเรก)      คำถวายอดิเรก และคำถวายพระพรลา ที่ใช้เป็นแบบในบัดนี้ ดังนี้      แบบที่ ๑ เฉพาะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระองค์เดียว      คำถวายอดิเรก      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      ทีฆายุโก โหตุ อโรโค โหตุ.      ทีฆายุโก โหตุ อโรโค โหตุ.      สุขิโต โหตุ ปรมินฺทมหาราชา.      สิทฺธิกิจฺจํ สิทฺธิกมฺมํ สิทฺธิลาโภ ชโย นิจฺจํ.      ปรมินฺทมหาราชวรสฺส ภวตุ สพฺพทา.      ขอถวายพระพร      คำถวายพระพรลา      ขอถวายพระพร เจริญพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลพระชนมสุขทุกประการ จงมีแด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ สมเด็จพระปรมินทร ธรรมิกมหาราชาธิราชเจ้า ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ เวลานี้สมควรแล้ว อาตมภาพทั้งปวง ขอถวายพระพรลา แด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภาร พระองค์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ.      ขอถวายพระพร      แบบที่ ๒ สำหรับ ๒ พระองค์      คำถวายอดิเรก      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      ทีฆายุโก โหตุ อโรโค โหตุ.      ทีฆายุโก โหตุ อโรโค โหตุ.      สุขิโต โหตุ ปรมินฺทมหาราชา สราชินี.      สิทฺธิกิจฺจํ สิทฺธิกมฺมํ สิทฺธิลาโภ ชโย นิจฺจํ.      ปรมินฺทมหาราชวรสฺส ราชินิยา สห ภวตุ สพฺพทา.      ขอถวายพระพร      คำถวายพระพรลา      ขอถวายพระพร เจริญพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลพระชนมสุขทุกประการ จงมีแด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทั้ง ๒ พระองค์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ เวลานี้สมควรแล้ว อาตมภาพทั้งปวง ขอถวายพระพรลา แด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทั้ง ๒ พระองค์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ.      ขอถวายพระพร      แบบที่ ๓ เฉพาะสมเด็จพระบรมราชินี      คำถวายอดิเรก      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      อติเรกวสฺสสตํ ชีวตุ.      ทีฆายุกา โหตุ อโรคา โหตุ.      ทีฆายุกา โหตุ อโรคา โหตุ.      สุขิตา โหตุ สิริกิตฺติ ปรมราชินี.      สิทฺธิกิจฺจํ สิทฺธิกมฺมํ สิทฺธิลาโภ ชโย นิจฺจํ.      สิริกิตฺติปรมราชินิยา ภวตุ สพฺพทา.      ขอถวายพระพร      คำถวายพระพรลา      ขอถวายพระพร เจริญพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลพระชนมสุขทุกประการ จงมีแด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ เวลานี้สมควรแล้ว อาตมภาพทั้งปวง ขอถวายพระพรลา แด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ.      ขอถวายพระพร      นอกจากนี้ เห็นควรนำแบบคำถวายพระพรเทศนา มาแสดงไว้ด้วย ดังนี้      คำถวายพระพรเทศนา      ขอถวายพระพร เจริญพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลพระชนมสุขทุกประการ จงมีแด่ สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ สมเด็จพระปรมินทร ธรรมิกมหาราชาธิราชเจ้า๑ ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ บัดนี้จักรับพระราชทานถวายวิสัชนาใน . . . ฉลองพระเดชพระคุณประดับพระปัญญาบารมี ถ้ารับพระราชทานถวายวิสัชนาไป มิได้ต้องตามโวหารอรรถาธิบาย ในพระธรรมเทศนา ณ บทใดบทหนึ่งก็ดี ขอเดชะ๒ พระเมตตาคุณ พระกรุณาคุณ พระขันติคุณ ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานอภัยแก่อาตมะ ผู้มีสติปัญญาน้อย.      ขอถวายพระพร      (๑ ถ้าเป็นพระองค์อื่น พึงเปลี่ยนไปตามกรณี เช่น สมเด็จพระบรมราชินีนาถว่า "จงมีแด่ สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ";      ๒ ถ้ามิใช่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว หรือมิได้ประทับอยู่ในที่เฉพาะหน้า ให้เว้นคำว่า "ขอเดชะ")

Now we can think about งานอดิเรก in more ways than our common understanding of the word.

หมายเลขบันทึก: 692990เขียนเมื่อ 26 ตุลาคม 2021 05:42 น. ()แก้ไขเมื่อ 26 ตุลาคม 2021 05:42 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี