ความสัมพันธ์ระหว่างสหกรณ์ สมาชิกสหกรณ์ และบุคคลภายนอก สหกรณ์นั้นให้บริการสมาชิกเป็นหลักใหญ๋ แต่ทำธุรกิจกับบุคคลภายนอกเพื่อบริการสังคม

ความสัมพันธ์ระหว่างสหกรณ์ สมาชิกสหกรณ์  และบุคคลภายนอก  สหกรณ์นั้นให้บริการสมาชิกเป็นหลักใหญ๋ แต่ทำธุรกิจกับบุคคลภายนอกเพื่อบริการสังคม

1.สหกรณ์  ให้บริการสมาชิก                       สหกรณ์ไม่แสวงหากำไร จากสมาชิก  
2.สมาชิกสหกรณ์ ใช้บริการจากสหกรณ์      สมาชิกสหกรณ์ไม่ต้องการกำไรจากสหกรณ์ในการการใช้บริการจากสหกรณ์ที่ตนเองเป็นเจ้าของ

3.สหกรณ์  ทำธุรกิจกับ  บุคคลภายนอก        สหกรณ์ได้กำไรจากการทำธุรกิจกับบุคคลภายนอก
4.บุคคลภายนอก ทำธุกิจกับสหกรณ์             บุคคลภายนอกทำธุรกิจหากำไรกับสหกรณ์

1 & 2 ตามหลักวิชาการสหกรณ์ การให้บริการสมาชิกสหกรณ์ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้เพราะเป็นบริการเฉพาะกลุ่ม มีส่วนเกิน นำมาจัดสรร เป็น เงินปันผล (dividend) เงินเฉลี่ยคืน (patronage refund) คืนแก่สมาชิกสหกรณ์ เนื่องเพราะ สมาชิกสหกรณ์ เป็นเจ้าของสหกรณ์ และผู้ใช้บริการสหกรณ์ในคน ๆ เดียวกัน (co owner co customer) สมาชิกสหกรณ์สมัครใจร่วมกันตั้งสหกรณ์ขึ้นมาตามปรัชญาของการสหกรณ์ “ช่วยตน ช่วยกัน”  (self help ; mutual help) ตั้งขึ้นมาให้บริการในหมู่สมาชิก
  
3 & 4 เกิดเป็นกำไร ก็เสียภาษีไปตามระบบของกฏหมาย ในทางหลักวิชาการสหกรณ์ที่ถูกต้อง จะไม่นำมาจัดสรรเป็นเงินปันผล และเงินเฉลี่ยคืน  แต่แยก นำไปตอบแทนชุมชนและสังคม  ตามหลักการสหกรณ์สากลที่ 7 เอื้ออาทรต่อชุมชนและสังคม (Concern for Community) 

ระบบบัญชีสหกรณ์ในประเทศไทยที่จะมีขึ้นในอนาคต ซึ่งน่าจะเป็นระบบบัญชีบน Cloud computing คงจะมีการแยก ส่วนเกิน (surplus) ส่วนขาด (deficit) ที่เกิดจากการบริการสมาชิก ออกเสียจาก กำไร (profit) ขาดทุน (loss) ที่เกิดจากการทำธุรกิจกับบคุคลภายนอก ชัดเจน 

https://www.gotoknow.org/posts/691152 

บัญชีของสหกรณ์ในประเทศไทย ที่แท้จริง คือสหกรณ์ที่ใช้วิธีการสหกรณ์ หากใช้บัญชีแบบสมาคม ก็น่าจะอธิบายหลายสิ่งหลายอย่างได้เป็นอย่างดี

https://www.gotoknow.org/posts/687921

เพื่อจะได้แยกองค์การรวมคนในประเทศไทย ออกอย่างเด่นชัด จะแยกออกได้เป็น 4 เหล่า
เหล่าที่  1  ไม่ใช้วิธีการสหกรณ์ ไม่ใช้ชื่อว่า สหกรณ์       
เหล่าที่  2  ไม่ใช้วิธีการสหกรณ์ แต่ใช้ชื่อว่า สหกรณ์      เป็นองค์การแสวงหากำไร      profit  organization
เหล่าที่  3  ใช้วิธีการสหกรณ์  และใช้ชื่อว่า  สหกรณ์      เป็นองค์การไม่แสวงหากำไร   non profit organization
เหล่าที่  4   ใช้วิธีการสหกรณ์  แต่ไม่ใช้ชื่อว่า สหกรณ์    เป็นองค์การไม่แสวงหากำไร   non  profit organization

เพื่อความเข้าใจที่ถูกต้องของประชาชนคนไทย  และการสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชนต่อองค์การการรวมคนในประเทศไทย ที่ถูกต้องตรงตามความต้องการ 

และสิ่งสำคัญคือ จะได้ไม่ต้องเสียเวลาถกเถียงกัน  ว่าสหกรณ์ของท่านเป็นองค์การไม่แสวงหากำไร  non profit organization  หรือองค์การแสวงหากำไร profit organization ทำให้เป็นปัญหา และเป็นอุปสรรค ในการพัฒนา “การสหกรณ์” ในประเทศไทย 

ท่านจะสามารถ แยกวิเคราะห์ดูโดย เทียบสัดส่วนของการให้บริการสมาชิก กับการทำธุรกิจกับบุคคลภายนอกได้

พื้นฐานการสังเคราะห์บทความนี้ขึ้น มาจาก วิวัฒน์ หลักการสหกรณ์ในประเทศไทย พ.ศ. 2459 - 2559
https://www.gotoknow.org/posts/597773

การให้บริการสมาชิกของสหกรณ์ มีจุดมุ่งหมายที่แตกต่าง จากการที่ สหกรณ์ทำธรุกิจ กับบุคคลภายนอก
ตามหลักวิชาการสหกรณ์ที่ถูกต้อง สหกรณ์จะให้บริการสมาชิกสหกรณ์(เจ้าของ) เป็นสำคัญ การทำธุรกิจกับบุคคลภายนอกเป็นเพียงผลพลอยได้ เพียงเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อบริการสังคม 

พีระพงศ์ วาระเสน บ๊อบบี้
Peeraphong Bobbie Varasen
นักวิชาการ การสหกรณ์  ด้วยหัวใจ 
วันพระพฤหัสบดีที่ 24 มิถุนายน 2564
วันพระขึ้น 15 ค่ำเดือน 8 (เดือน 8 แรก จึงมิใช่วันอาสาฬหบูชา เพราะปีนี้มีเดือน 8 สองหน)