หนังสือ Learn Better : Mastering the Skills for Success in Life, Business, and School, or, How to Become an Expert in Just About Anything (2017) เขียนโดย Ulrich Boser เป็นหนังสือดีระดับ New York Times Bestseller
เขาบอกว่า การเรียนรู้เป็นเรื่องง่าย หากเรียนเป็น (ซึ่งผมเห็นด้วยอย่างยิ่ง) โดยแนะนำหลักการใหญ่ หรือเครื่องมือหลัก ๖ อย่างคือ คุณค่า (value), เป้าหมาย (target), พัฒนา (develop), ขยาย (extend), เชื่อมโยง (relate), และคิดใหม่ (rethink) โดยมีคำอธิบายขยายความแต่ละหลักการสู่ภาคปฏิบัติมากมาย
นอกจากนั้นเขายังแนะนำให้จัดเวลาเรียนเป็นช่วงๆ อย่าเรียนแบบตะลุย จะเกิดการเรียนรู้กว่ากันมาก
คุณค่า
คนเราจะมีแรงจูงใจให้เรียนเมื่อเห็นคุณค่าของการเรียนนั้นๆ โดยที่คุณค่าของใครก็ของใคร ไม่เหมือนกัน การเรียนจะสนุกมีชีวิตชีวาเมื่อผู้เรียนเห็นคุณค่า ครูต้องมีวิธีจัดกระบวนการให้นักเรียนเห็นคุณค่าต่อตนเองของสิ่งที่เรียน วิธีหนึ่งคือให้ค้นคว้าว่าวิชานั้นเอามาใช้ในชีวิตและกิจการงานอะไรบ้าง แล้วให้นักเรียนแต่ละคนเขียนเรียงความว่าวิชาที่เรียนนั้นมีคุณค่าต่อตนเองอย่างไรบ้าง
เป้าหมาย
เป้าหมายมีสองแบบ คือเป้าหมายปลายทาง กับเป้าหมายรายทาง ครูต้องช่วยให้นักเรียนกำหนดเป้าหมายรายทางในกรเรียนของตน แล้วดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายรายทางทีละเปลาะ โดยที่นักเรียนต้องมีเครื่องมือวัดผลงาน รู้ว่าคุณภาพผลงานของตนอยู่ในระดับไหน และหาวิธีเรียนให้บรรลุผลที่คุณภาพสูงขึ้น
พัฒนา
การพัฒนาวิธีเรียน เพื่อบรรลุเป้าหมายการเรียนในระดับ higher order learning หรือ mastery learning ต้องใช้ความมานะพยายาม และตัวช่วยสำคัญคือ feedback ที่จะช่วยชี้ให้เห็นว่า ได้ดำเนินการบรรลุการเรียนรู้นระดับใดแล้ว และช่วยชี้แนะวิธีปรับปรุง มีคุณค่าอย่างยิ่ง นี่คือ Formative Assessment + Constructive Feedback ที่ครูโค้ชคุณภาพสูงสามารถช่วยเหลือได้
ผมขอเพิ่มเติมว่า การที่ผู้เรียนหมั่นสังเกตวิธีเรียนของตน และของเพื่อนที่เรียนได้ผลดี และนำมาปรับปรุงวิธีเรียนของตน จะช่วยได้มาก นี่คือการใช้ metacognition พัฒนาวิธีเรียนของตน
ขยาย
วิธีขยายความรู้ความเข้าใจของตนเองวิธีหนึ่ง ทำโดยจินตนาการเป็นภาพ หรือวาดภาพจริงๆ
เชื่อมโยง
เชื่อมโยงหลักการ (concept) เข้ากับการปฏิบัติ (practice) แล้วจะเข้าใจหลักการได้ลึกและเชื่อมโยงยิ่งขึ้น การปฏิบัติจนทำได้คล่องแคล่วเป็นอัตโนมัติ จะบรรลุผลการเรียนรู้ระดับ mastery แต่ผมยังไม่คิดว่า นั่นเป็นจุดสูงสุดของการเรียนรู้ จะบรรลุจุดสูงสุดได้ ต่อเมื่อสามรถอธิบายหลักการหรือทฤษฎีที่ช่วยให้ปฏิบัติได้ในระดับอัตโนมัติ
การเรียนรู้ระดับสูง เชื่อมโยงทฤษฎีสู่การปฏิบัติ และเชื่อมโยงการปฏิบัติ (ที่ได้ผลดีเยี่ยม) กลับสู่ภาคทฤษฎี
คิดใหม่
การเรียนรู้ที่สูงยิ่งกว่า คือคิดทฤษฎีใหม่ เถียงทฤษฎีที่มีอยู่แล้ว นำแนวคิดใหม่ไปลองปฎิบัติ ปรับปรุงจนบรรลุความสำเร็จ และอธิบายความสำเร็จนั้นด้วยทฤษฎีใหม่
วิจารณ์ พานิช
๕ ก.พ. ๖๔
ริมน้ำนครชัยศรี สวนสามพราน
