สาแหรกเป็นเครื่องใช้ที่สำคัญของชาวบ้านมาแต่โบราณ ใช้สำหรับแบกหามสิ่งของ สาแหรกเป็นเครื่องใช้ที่ทำจากหวาย4 เส้น ด้านบนรวบปลายหวายเป็นหูสำหรับสอดไม้คาน ด้านล่างขัดกันเป็นสี่เหลี่ยมสำหรับวางกระจาด มี2ชุดเพื่อให้สมดุลย์เวลาแบกหาม
สาแหรก ไม้คาน กระบุง กระจาด จึงเป็นของใช้คู่กับคนไทยโดยเฉพาะในการค้าขายมาตั้งแต่อดีต
ในวรรณคดี ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี ของเจ้าพระยาพระคลัง(หน) ได้กล่าวถึงการที่พระนางมัทรีใช้สาแหรก ไม้คาน และกระจาดในเวลาที่เข้าป่าไปหาผลไม้ ดังนี้
...พระนัยนเนตรก็พร่างๆ อยู่พรายพร้อย ในจิตใจของแม่ยังน้อยอยู่นิดเดียว ทั้งอินทรีย์ก็เสียวๆ สั่นระรัวริก แสรกคานบันดาลพลิกพลัดลงจากพระอังสา ทั้งขอน้อยในหัตถาที่เคยถือ ก็เลื่อนหลุดลงจากมือไม่เคยเป็น...
สำนวนที่เกี่ยวของกับสาแหรกได้แก่ "ผู้ดีแปดสาแหรก" ความหมายของสำนวนนี้หมายถึงผู้ที่ถือตัวว่ามีเชื้อสายเก่าแก่ คำว่า "สาแหรก" ที่มีสี่ สาย สองข้างรวมเป็นแปดสาย ถูกนำมาเปรียบกับคนที่เกิดในตระกูลดีตั้งแต่ต้นวงศ์สกุล คือบิดา มารดา ของปู่และย่า 4 คน กับบิดา มารดา ของตาและยายอีก 4 คน รวมเป็น 8 คน
โคลงประจำภาพในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดารามอธิบายความหมายว่า
ผู้ดีแปดสาแหรกเส้น สืบสาย
คือชนกชนนีหมาย คู่อ้าง
สูงศักดิ์บ่คลาย ขาดคลาด กันนา
แปดชั่วสายสี่สร้าง ห่อนสิ้นสูญวงศ์
ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้กล่าวถึงความเป็นผู้ดีแปดสาแหรกของท่านเอาไว้ในหนังสือโครงกระดูกในตู้ว่า "...ผู้เขียนเป็นบุตรพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคำรบ และหม่อมแดง ปราโมช เพราะฉะนั้นเรื่องราวของบรรพบุรุษที่จะเขียนถึงจะต้องเป็นบรรพบุรุษของท่านทั้งสองที่จะกล่าวถึงนี้ ก่อนที่จะกล่าวถึงบรรพบุรุษก็ควรจะเรียงลำดับบรรพบุรุษให้ดูกันเสียก่อน อย่างที่ฝรั่งเรียกว่า Family Tree หรือที่ไทยดูเหมือนจะเรียกว่า สาแหรก...เมื่อได้เขียนสาแหรกข้างแม่แล้ว...ต่อไปนี้จะได้กล่าวถึงท่านทั้งหลายที่ปรากฏอยู่ในสาแหรกข้างพ่อ...
สำนวนนี้ปัจจุบันใช้เป็นคำประชดคนที่กรีดกรายทำตัวอย่างผู้ดี บางทีก็ใช้สั้นๆ ว่า แปดสาแหรก
อีกสำนวนหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสาแหรก คือสำนวน " บ้านแตกสาแหรกขาด" ใช้ในความหมายว่าเหตุการณ์ร้ายแรงที่เกิดขึ้นในครอบครัวหรือในบ้านเมืองทำให้ต้องกระจัดกระจายพลัดพรากจากกัน เหมือนการที่สาแหรกเส้นใดเส้นหนึ่งได้ขาดลง ทำให้ข้าวของหล่นกระจายไม่สามารถหาบหามกันต่อไปได้
ส่วนคำว่า "วัยแสบสาแหรกขาด" ที่เป็นชื่อละครโทรทัศน์เรื่องหนึ่งนั้น หาได้เป็นสำนวนไทยไม่ และความหมายก็ไม่ใกล้เคียงกับสำนวนซึ่งมีที่มาจาก "สาแหรก" แม้แต่น้อย
(ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต)
