วิญญาณนักวิจัย


หนังสือ How Emotions Are Made : The Secret Life of the Brain (1)    ที่ผมเคยสรุปมาเล่าไว้ที่ () เล่าชีวิตการทำงานวิจัย ที่ในที่สุดเปลี่ยนความเข้าใจเรื่องการทำงานของสมองกับการเกิดอารมณ์โดยสิ้นเชิง    นำสู่ชื่อของบันทึกนี้  

เพราะผู้เขียน คือ ศาสตราจารย์ Lisa Feldman Barrett เล่าเรื่องราวของการทำงานวิจัยพิสูจน์ทฤษฎี Fingerprint ของการเกิดอารมณ์    โดยทำการทดลองซ้ำแล้วซ้ำเล่าถึง ๘ ครั้ง  การทดลอง “ล้มเหลว” หมด    คือได้ผลไม่ตรงทฤษฎี   

เอามาเล่าเพื่อชักชวนนักวิจัยด้านสังคมศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านจิตวิทยา ให้อ่านหนังสือเล่มนี้    อ่านให้เข้าถึงการสื่อสารระหว่างบรรทัด    ว่าวิญญาณนักวิจัยเป็นอย่างไร    เขาตั้งกล้าตั้งคำถามท้าทายความเชื่อเดิมอย่างไร    แล้วออกแบบการวิจัยเพื่อพิสูจน์ (หรือลบล้าง) ทฤษฎี อย่างไร    เมื่อได้ผล (ที่ล้มเหลว) ครั้งแล้วครั้งเล่า เขาพลิกวิกฤตเป็นโอกาสอย่างไร

อ่านหนังสือแบบนี้สนุกมากครับ    ชีวิตคนแก่ที่อยู่กับภรรยาที่เป็นโรคหลงลืม ที่เพื่อนแพทย์เตือนว่า คนข้างเคียงจะทุกข์ยากสาหัส    ยังมีประกายความสนุกสนานได้ด้วย    

โชคดี ที่ผมคิดวิธีอ่านหนังสือขึ้นเองวิธีหนึ่ง    คือไม่ “อ่าน” หนังสือ แต่ “ถาม” หนังสือ     ตามด้วยการ “ตีความ” เอง จากสาระในหนังสือ    หนังสือกลายเป็นแหล่ง data หรือ information    ไม่ใช่แหล่ง knowledge    ความรู้ ที่ผมได้ มาจากการตีความหรือ reflection ของผมเอง    หนังสือไม่ใช่แหล่งความรู้สำเร็จรูปของผม    แต่เป็น “พื้นที่” ให้ผมได้ข้อมูล เอามาใคร่ครวญสะท้อนคิด หาความหมายด้วยตัวผมเอง    ที่อาจเรียกว่า inquiry-based reading   

ว่าจะเขียนเรื่อง “วิญญาณนักวิจัย”    กลายเป็นเรื่อง “วิญญาณนักเรียนรู้” เสียแล้ว     มันคือสิ่งเดียวกันครับ (ในความเข้าใจของผม)  

ผู้เขียน (Lisa Feldman Barrett) ตั้งชื่อรองของหนังสือเหมาะสมมากว่า “ชีวิตลับของสมอง”    นักปราชญ์ในอดีตเข้าใจสมองในแนวทางหนึ่ง    แต่ Lisa Feldman Barrett กล้าคิดต่าง    กล้าตั้งคำถามต่อความเชื่อเดิมๆ    แล้วหาวิธีพิสูจน์เพื่อยืนยัน (หรือลบล้าง)    นี่คือวิญญาณนักวิจัย   

เมื่ออ่านไปเรื่อยๆ ผมก็นึกถึงหนังสือ What the Dog Saw เขียนโดย Malcolm Gladwell ที่ผมเขียนบันทึกไว้ที่ ()    ที่แนะวิธีคิดใหม่ หาวิธีการใหม่จากข้อมูลส่วนที่ กระเด็น ออกไปจากส่วนเฉลี่ย หรือภาพรวม    ไม่หลงวนเวียนอยู่เฉพาะข้อมูลที่อยู่ในแนวทางเดิมๆ   

นี่คือ วิญญาณนักวิจัย    วิญญาณไม่ปักใจเชื่อตามๆ กัน    วิญญาณตั้งข้อสงสัย    ปฏิบัติตามกาลามสูตร

วิจารณ์ พานิช

๑๗ ก.พ. ๖๒
    

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (1)

ตอนนี้คงสวมวิญญาณนักอ่าน เรียนรู้ตามอาจารย์ค่ะ