นักศึกษาสาขาเทคโนโลยีการอาหาร คณะเทคโนโลยี ติดต่อมาขอสัมภาษณ์เรื่องราวเกี่ยวกับเจ้าพ่อมอดินแดง... โทรศัพท์มาขอนัดเวลา แล้วบอกว่า ท่านอาจารย์บัญชา แนะนำมาค่ะ

ผมก็รับปากและนัดหมายกับนักศึกษา บอกน้อง ๆ ไปว่าเจอกันที่ศาลเจ้าพ่อมอดินแดงน่าจะดี เพราะได้บรรยากาศ จะเรียนรู้เรื่องอะไร ต้องไปสัมผัสเรื่องนั้นให้ได้มากที่สุด ทำเท่าที่จะสัมผัสหรือจับต้องได้ เมื่อบรรยากาศพาไป การเรียนรู้น่าจะช่วยให้เติมเต็มหรือเกิดมุมคิดที่แตกต่างออกไป อยากเรียนรู้เรื่องหลักธรรม ก็ต้องลองปฏิบัติธรรม อยากเรียนรู้เรื่องการทำอาหาร ก็ต้องลองเข้าครัวหรือไปเลือกซื้อวัตถุดิบมา เพื่อให้การเรียนรู้มีชีวิตและจับต้องได้  ให้ห้องเรียนมันกว้างขึ้น เรื่องราวหลากหลายขึ้น มีทั้งมุมลึกและกว้าง ให้เห็นมุมต่างและมุมที่สนใจ

นักศึกษากลุ่มนี้มี 2 คำถามหลักที่ต้องการคำตอบ คำถามแรก ประวัติของศาลเจ้าพ่อมอดินแดง คำถามถัดมาคือ พิธีบวงสรวงเจ้าพ่อมอดินแดงมีความสำคัญอย่างไร มีขั้นตอนและวิธีการอะไรบ้าง

ผมทราบเบื้องต้นว่าน้อง ๆ ไปที่หอจดหมายเหตุ มข. ที่สำนักหอสมุดมาแล้วเพื่อขอข้อมูลเกี่ยวกับเจ้าพ่อมอดินแดง ผมจึงเล่าข้อมูลเพียงคร่าว ๆ ไม่ลงรายละเอียดแล้วแนะนำให้น้อง ๆ ศึกษาจากเอกสารและสามารถอ้างอิงได้ในหลักวิชาการ ส่วนที่เล่าบอกน้อง ๆ คงเป็นมุมมองของผมเองที่เล่าถึงเจ้าพ่อมอดินแดง โดยแบ่งเป็น 3 ยุคคือ ยุคแรกเริ่มตั้งมหาวิทยาลัย ท่านศาสตราจารย์พิมล กลกิจ รองอธิการบดีในขณะนั้น ได้จัดตั้งศาลเจ้าที่ขึ้นเพื่อเป็นที่พึ่งทางใจของชาวมหาวิทยาลัย ประหนึ่งพระภูมิเจ้าที่ แล้วในช่วงถัดมาเมื่อจำต้องมีเรื่องราวหรือตำนานเกี่ยวกับศาลเจ้าที่ ก็เกิดการสอบถามชาวบ้านละแวกมหาวิทยาลัยเพื่อสืบทราบจึงตั้งชื่อเจ้าที่ว่า “เจ้าพ่อมอดินแดง” ในเชิงตำนานเรื่องเล่า “นายเหลา สีแดง” และช้าง  จนมาถึงปี 2546-2547 วาระครบรอบ 40 ปี มข. จึงมีการสร้างศาลาธรรมสถาน ศาลเจ้าพ่อมอดินแดงขึ้นใหม่ มีการชำระประวัติเจ้าพ่อมอดินแดง แปลงภาคเป็น “ท้าวแถนสุริยาธรรมาธิราช” (เจ้าพ่อมอดินแดง)

ส่วนการบวงสรวงเจ้าพ่อมอดินแดง เป้นงานประจำปีที่กำหนดขึ้นในทุกวันที่ 14 พฤศจิกายน นั้น ก็เพื่อระลึกนึกถึงท่าน เพื่อขอบคุณท่านที่ช่วยดูแล ปกปักรักษาและเป็นที่พึ่งทางใจแก่ชาวมหาวิทยาลัยขอนแก่น ตลอดจนเป็นแหล่งทุกทรัพย์จากเงินบริจาคในตู้ที่ศาล มาเป็นกองทุนมอดินแดง แล้วแปลงมาสู่ทุนการศึกษาสำหรับนักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ จัดสรรและดำเนินการโดยสมาคมศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยขอนแก่น ในงานวันบวงสรวง เช้ามีพิธีบวงสรวงเครื่องไหว้ แขกเหรื่อมากมาย ของถวายมหาศาล เชิญทวยเทพและบริวารมารับของคาวหวานที่แท่นบูชา เปลี่ยนผ้าอังสะพระพุทธรูป แล้วจุดเทียนธูปบูชา ขอขมาและขอพร วิงวอนไหว้กราบ เรียนให้ท่านทราบ มีมหรสพสมโภชตลอดคืน ทั้งลิเก หนังกลางแปลง หมอลำวงใหญ่แต่ไม่ซอดแจ้ง คนนับพันนับหมื่นมากราบไหว้ขอพร

น้อง ๆ ถามเรื่องราวอื่น ๆ นอกเหนือจากประเด็นหลัก 2 เรื่อง เช่น ศาลาเสี่ยงเซียมซี ตุ๊กตาช้างเสี่ยงทาย เจ้าพ่อมอกินแดงยังอยู่ที่เดิมหรือที่ศาลปัจจุบัน การไหว้ขอพรในคืนวันพุธหลังเที่ยงคืน ท่านชอบมะพร้าวน้ำหอม? ทำไมถึงทำศาลาจตุรมุข  ต้องไหว้ท่านทุกทิศไหม?  คำถามเหล่านี้น่าสนใจเพื่อต่อยอดการเรียนรู้..... ช่วงเช้าก่อนออกไปศาลเจ้าพ่อมอดินแดง แม่บ้านถามว่าจะไปไหน ผมตอบว่า จะไปศาลเจ้าพ่อมอดินแดง นัดศึกษาไว้ เขาเลยถามว่า ถ้าจะเอาบุหรี่ไปถวายเจ้าพ่อมอดินแดง ต้องเอายี่ห้อไหนไป ผมเลยตอบแบบฉับพลันไปว่า “น่าจะเป็นยาสูบแบบมวนเอา เพราะคนในอดีตคงไม่มีบุหรี่ก้นกรอง” ... พอคุยปได้สักพักก็คิดได้ว่า เรื่องที่น่าสนใจอีกสองสามเรื่อง เช่น ใครเป็นคนแต่งคำสวด/บทสวดไหว้เจ้าพ่อมอดินแดง ใครเป็นคนแต่งร้อยกรองในใบเซียมซีที่ศาล เหตุใดจึงไม่นิยมให้ไหว้ด้วยของคาว เป็นต้น

ประเด็นปลีกย่อยก็ได้พูดให้นักศึกษาฟัง พอเป็นเกร็ดความรู้ อีกมุมหนึ่งก็อยากให้ไปศึกษาที่หอจดหมายเหตุ มข. คลิป lives จาก Facebook มี 2 ช่วง ขาดหายไปช่วงยาว ๆ ด้วย เหตุขัดข้องจากสัญญาณโทรศัพท์ >>> 

https://www.facebook.com/tawan.boss/videos/10218003830785251/

and 

https://www.facebook.com/tawan.boss/videos/10218004092431792/

ปล. ผมไม่ได้เชี่ยวชาญหรือมีความรู้เรื่องเจ้าพ่อมอดินแดงมากมายนัก เพียงแต่สังเกต หาข้อมูล และมีมุมมองเรื่องความเชื่อ ศรัทธา และด้วยเคารพท่าน จึงต้องหาข้อมูลเกี่ยวกับท่านให้เกิดปัญญา

ณ มอดินแดง

28 มีนาคม 2562