วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๑ มีการประชุมสภาวิทยาเขตปัตตานี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และมีวาระเชิงนโยบายเรื่อง รายงานความก้าวหน้า การดำเนินงานขับเคลื่อนการจัดการเรียนการสอน Active Learning คณะศึกษาศาสตร์ ตามด้วยการเสนอผลงานวิจัยเรื่อง การจัดการเรียนรู้โดยให้นักศึกษาปฏิบัติการสอนในสถานการณ์จริง ในรายวิชา ๒๖๒ – ๔๐๑ การจัดการเรียนรู้และการสอน ๑ ของนักศึกษาวิชาการประถมศึกษา โดย ผศ. ยุพดี ยศวริศสกุล ภาควิชาการศึกษา และคำอธิบายการดำเนินการจัด Learning Transformation ของวิทยาเขตปัตตานี โดย รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ ที่เน้นการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ IT, เทคนิคการสอนกลุ่มใหญ่, การประเมิน, การจัด workshop เรื่อง Teach Less, Learn More โดยวิทยากรจากต่างประเทศ ที่เน้นการจัดการเรียนการสอนโดยให้นักศึกษาทำกิจกรรม และนักศึกษา feedback ว่าการเรียนการสอนแบบทำกิจกรรมทำให้การเรียนสนุก และเรียนเข้าใจง่าย ท่านรองอธิการบดีเสนอว่า ต่อไปจะเน้นการฝึกอาจารย์ใน ๓ เรื่องคือ (๑) การกำหนดวัตถุประสงค์การเรียนรู้ (๒) การจัด learning experience และ (๓) การประเมิน
ผมได้ชี้ให้เห็นว่า ที่นำเสนอนั้นเสียเวลาไปกับการอธิบายความหมายของคำว่า active learning โดยได้ประโยชน์น้อย การหลงยึดติดคำ ทำให้จับประเด็นผิด หลงไปจับประเด็นแคบ หน้าที่ของคณะศึกษาศาสตร์น่าจะเน้นที่การจับประเด็นใหญ่ด้านการศึกษา หรือการเรียนรู้ แห่งศตวรรษที่ ๒๑ โดยตั้งโจทย์ที่วิธีจัด Learning Process ที่ช่วยให้ผู้เรียนได้ Learning Outcome ครบ ๓ ด้าน คือ ASK (ASK – Attitude หรือวิญญาณครู, S – Skill หรือ competencies ของครู, และ K – Knowledge) เรียนรู้ได้ลึกและเชื่อมโยง และเกิด Transformative Learning
ในการนำเสนอของอาจารย์คณะศึกษาศาสตร์ มีการใช้คำว่า “นักศึกษามีส่วนร่วม” ผมเถียง (ในใจ) ทันทีว่า ไม่ใช่ การเรียนรู้ที่ดีผู้เรียนต้องเป็น “เจ้าของ” ไม่ใช่ “มีส่วนร่วม” ซึ่งแปลว่าอาจารย์เป็นเจ้าของ
ผมเสนอในที่ประชุมว่า คณะศึกษาศาสตร์ควรตีความโจทย์ว่า “การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร” นำมาฝึกครูที่ตนผลิต ให้มี ASK ที่ตรงกับทฤษฎีการเรียนรู้สมัยใหม่ ที่บอกว่าการเรียนรู้ไม่ได้เกิดจากการสอน หรือการถ่ายทอดความรู้ รายละเอียดอยู่ในหนังสือ How Learning Works : 7 Research-Based Principles for Smart Teaching ที่ผมตีความเขียน บล็อก และรวบรวมเป็นหนังสือ การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร (๑)
ผมใฝ่ฝัน อยากเห็นวงการครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ของไทย เป็นผู้นำเปลี่ยน learning process ในสถาบันการศึกษาทั้งประเทศ ทุกระดับ ให้เป็น 21st Century Learning ภายใน ๕ ปี
วิจารณ์ พานิช
๑๑ พ.ย. ๖๑
