ชาวยุโรปจึงต้องมีวินัย มีระเบียบ ระเบียบหลายอย่างจัดหมวดหมู่เรียกว่าระบบ ทำจนเกิดความเคยชิน 10เท่าของความเคยชินจะเป็นนิสัย 10เท่าของนิสัยจะเป็นสันดาน 10เท่าของสันดาลจะเป็นวัฒนธรรม ตรงจุดนี้เองที่หนุนให้คนตะวันตกใส่ใจเรื่องการเรียนรู้ สนใจความรู้อย่างลึกซึ้ง 
โจทย์ข้อนี้เป็นความจริงหรือเปล่า เราจะเอามาตรอะไรไปวัดพฤติกรรมตรงนี้  เพราะมันมีช่องให้หลบเป็นปีกหลีกเป็นหางมากมาย และมีหลายร้อยเหตุผลสนับสนุนเช่น การพักผ่อน การฟักฟื้น การเตรียมความพร้อม รอน้ำขึ้นน้ำลง อะไรๆทำนองนี้  
ประเด็นนี้ผมคิดว่าวัฒนธรรมมีส่วนอย่างมาก  เช่นพวกที่อยู่ในแถบโซนหนาว มีหิมะตกปีละหลายเดือน มนุษย์จำเป็นต้องอุดอู้อยู่ในบ้าน วิถีชีวิตเขาจึงต้องคิดเตรียมการล่วงหน้า  เขาจึงต้องฝึกฝนนิสัยให้เผชิญภัยล่วงหน้า จึงชำนาญเรื่องการเตรียมความพร้อมเรื่องรายละเอียด และการทำงานอย่างมีระบบแบบแผน  แสดงว่าธรรมชาติเป็นเหมือนเครื่องมือบังคับพฤติกรรมมนุษย์ทางอ้อม  เมื่อตกอยู่ในภาวะจำยอมจนเกิดความเคยชิน  ชาวยุโรปจึงต้องมีวินัย มีระเบียบ ระเบียบหลายอย่างจัดหมวดหมู่เรียกว่าระบบ ทำจนเกิดความเคยชิน  10เท่าของความเคยชินจะเป็นนิสัย 10เท่าของนิสัยจะเป็นสันดาน  10เท่าของสันดาลจะเป็นวัฒนธรรม  ตรงจุดนี้เองที่หนุนให้คนตะวันตกใส่ใจเรื่องการเรียนรู้ สนใจความรู้อย่างลึกซึ้ง พยายามมองวิธีแก้ไขปัญหาให้ความเป็นอยู่ดีขึ้นอยู่ตลอดเวลา  และมีระบบสืบทอดความรู้  เชื่อมโยงความรู้  นำความรู้เก่าไปพัฒนายกระดับความรู้ใหม่  ที่พี่ไทยเรียกว่านวัตกรรม แสดงว่าระบบการศึกษาวิจัยเป็นไปโดยสายเลือด ถ้าเขาสนใจเรื่องใดจะรวมพลังค้นหาความจริงกันอย่างสุดความสามารถ 
อนึ่ง  ระบบการพัฒนาของเขาให้ความสำคัญเรื่องความรู้ การรองรับความรู้  ใครคนไหนจะเปิดกิจการใดๆ  จะต้องสอบเอาใบประกอบการก่อน  ถ้าไม่มีใบอนุญาตก็ไม่สามารถดำเนินกิจการนั้นๆได้  คนฝรั่งเขาจึงตระหนักในความสำคัญของวิชาความรู้  เพราะถ้าไม่รู้คุณอยู่ในสังคมอย่างยากลำบากแน่
ตรงกันข้ามกับสังคมไทย  เรียนกันเล่นๆ  สอบกันเล่นๆ  ขอให้มีเงินจะประกอบการธุรกิจอะไรก็ได้  การออกใบอนุญาตขึ้นอยู่กับมีเงินจ่ายตามกฎหมายกำหนด  ถ้าอยากได้เร็วก็อาศัยซองขาว ทุกอย่างก็จะเรียบร้อยโรงเรียนจีน 
ประเด็นที่กล่าวถึงนี้  อธิบายได้ว่าทำไมเราถึงไม่มีสติปัญญาเทียบเท่ากับคนฝรั่ง ที่พูดนี่หมายถึงภาพรวมนะครับ  ในยุคแข่งขันวิชาความรู้ ใครรู้มากก็ได้เปรียบมาก คนไทยจึงต้องไปยืมจมูกเขาหายใจ นำเข้าทุกอย่าง เช่น ทุน เทคโนโลยี วัสดุอุปกรณ์ และประเพณีวัฒนธรรม แม้แต่ลูกเขยก็ยังนำเข้า ต่อไปพวกชะลอหลังยาวสายพันธุ์ไทยก็จะถูกฝรั่งแก่ๆยังชิงหวานใจไปจากอก มาถึงขั้นนี้แล้วก็จะดูสิว่า..คนขี้เกียจเหมาะกับการทำงานอะไร เขาใช้ให้กับรถไปรับแฟนต่างชาติ ไปซื้อหาอาหารมาต้อนรับแขก ยอมเป็นเบ้เขาทุกเรื่องในฐานะอนุสามีก็เห็นอยู่ดาษดื่น อพิโถเอ๋ย..ทำไมถึงยอมให้เขาทำได้..