​ชีวิตที่พอเพียง : 2924a. ความหมายของไม้ยืนต้น ๑. วิญญาณแห่งพฤกษา

ต้นไม้เขาก็มี social network มีกลไก social collaboration ในหมู่ต้นไม้ชนิดเดียวกัน ถึงขนาดเผื่อแผ่อาหาร (น้ำตาลจากการสังเคราะห์แสง) แก่กันและกันผ่านทางราก แะเครือข่ายใยเชื้อรา (fungus hyphae) จนแม้ตอไม้ใหญ่ที่หักโค่นไปหลายร้อยปี จนส่วนใหญ่ของตอเน่าเปื่อย ผุพังไปแล้ว ก็ยังคงชีวิตอยู่ผ่านอาหารจากเพื่อน

ชีวิตที่พอเพียง : 2924a. ความหมายของไม้ยืนต้น ๑. วิญญาณแห่งพฤกษา

หนังสือ The Hidden Life of Trees เขียนโดยนักวนศาสตร์เยอรมัน Peter Wohlleben เปิดโลกทัศน์ใหม่ของผมต่อต้นไม้ ว่าต้นไม้มีจิตใจ มีวิญญาณ ที่เรานึกไม่ถึง

ผมเพิ่งอ่านหนังสือเล่มนี้ได้เพียง ๓ บท จากทั้งเล่ม ๓๖ บท จับความได้ว่า ความเข้าใจต่อต้นไม้ของเรา เป็นกระบวนทัศน์ที่ตื้นเขิน ใช้ฐานมุมมองของสัตว์เป็นหลัก พืชมีความต่างที่มิติของเวลาและความเร็ว (time and speed) เวลาของพืชยาวมาก อายุ ๑๐๐ ปีเป็นเรื่องธรรมดา ความเร็วในกิจกรรมของพืช ดำเนินไป อย่างช้าๆ ความเร็วของแรงกระตุ้นไฟฟ้า (electrical impulse) ของพืชช้ากว่าของมนุษย์เป็นหมื่นเป็นแสนเท่า ชีวิตของพืชจึงต่างจากชีวิตของมนุษย์ในหลากหลายมิติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมิติของความเร็ว

แต่ก็มีความคล้ายคลึงในมิติของจิตวิญญาณ ต้นไม้สื่อสารกัน ด้วยแรงกระตุ้นไฟฟ้า ด้วยสารเคมี ด้วยกลิ่น ด้วยรูป ด้วยรส และด้วยเสียง ครบรูปรสกลิ่นเสียง และที่สำคัญ มนุษย์มี www – world wide web ต้นไม้ก็มี www – wood wide web ผ่านทางเครือข่ายราก และเครือข่ายใยเชื้อราในดิน

กว่าสี่สิบปีมาแล้ว ผมสังเกตในเวลานับสิบปี ว่าต้นไม้ที่ผมสั่ง (ในฐานะรองอธิการบดี) ให้คนงานสนาม ปลูก ในวิทยาเขตหาดใหญ่ของ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่สมัยนั้นเรียกว่าบริเวณสนามเทนนิส ต้นที่อยู่ โดดเดี่ยวไกลต้นอื่นๆ ไม่ค่อยโต ในขณะที่ต้นที่มีเพื่อนโตเอาๆ

เมื่ออ่านหนังสือเล่มนี้ จึงเข้าใจว่า ต้นไม้เขาก็มี social network มีกลไก social collaboration ในหมู่ต้นไม้ชนิดเดียวกัน ถึงขนาดเผื่อแผ่อาหาร (น้ำตาลจากการสังเคราะห์แสง) แก่กันและกันผ่านทางราก แะเครือข่ายใยเชื้อรา (fungus hyphae) จนแม้ตอไม้ใหญ่ที่หักโค่นไปหลายร้อยปี จนส่วนใหญ่ของตอเน่าเปื่อย ผุพังไปแล้ว ก็ยังคงชีวิตอยู่ผ่านอาหารจากเพื่อน

ต้นไม้อยู่รอด อยู่ดี เพราะชุมชนต้นไม้ร่วมกันสร้างระบบนิเวศน์ที่เหมาะต่อการดำรงชีวิตของต้นไม้ ขาดสมาชิกไปต้นสองต้นก็จะทำให้ระบบนิเวศน์รวนเร ต้นไม้จึงต้องช่วยเหลือเกื้อกูลกัน

นี่คือการตีความ จากการตีความของผู้เขียน คือนักวนศาสตร์ชาวเยอรมัน Peter Wohlleben ผู้เขียนหนังสือยอดนิยม ที่ฉบับภาษาเยอรมันได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษ และกลายเป็น หนังสือ International Bestseller

ขอขอบคุณ รศ. ดร. วรากรณ์ สามโกเศศ ที่กรุณาส่งหนังสือเล่มนี้มาให้

วิจารณ์ พานิช

๒๘ พฤษภาคม ๒๕๖๐

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (0)