โรงเรียนดีประจำตำบล
ดร.ถวิล อรัญเวศ
รอง ผอ.สพป.นครราชสีมา เขต 4
เมื่อวันที่ 27-28 มีนาคม 2560 ผู้เขียนได้ไปประชุมคณะนิเทศการขับเคลื่อนพัฒนาคุณภาพการศึกษาโรงเรียนดีประจำตำบล ระดับประเทศ ปีงบประมาณ 2560 ที่โรงแรมอะเดรียติค พาเลช กรุงเทพฯ จึงขอนำเกร็ดความรู้และสาระที่ได้มาเล่าสู่กันฟังเพื่อจะได้ร่วมกันเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงานในฐานะโรงเรียนเป็นสถาบันการศึกษาที่ใกล้ชิดกับชุมชนและตั้งอยู่ในชุมชน และโรงเรียนดีประจำตำบลก็เป็นโรงเรียนที่มีพื้นฐานไปสู่โรงเรียนประชารัฐด้วยเพราะโรงเรียนประชารัฐก็ได้รับการพิจารณาจากพื้นฐานโรงเรียนดีประจำตำบลนั้นเองเป็นส่วนใหญ่
ความหมายโรงเรียนดีประจำตำบล
หมายถึงโรงเรียนที่ท้องถิ่นชนบทที่องค์การบริหารส่วนตำบล ชุมชนและภาคีเครือข่ายร่วมกันจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วม พัฒนาโรงเรียนให้มีความเข้มแข็ง มีมาตรฐานคุณภาพสูง(โรงเรียนคุณภาพ) เป็นที่ยอมรับของชุมชน
ในการประชุมสนทนากลุ่ม (Focus Group) ที่กลุ่มผู้เขียนได้ร่วมสนทนาด้วยเขาให้ความถี่ตัวชี้วัดด้านผลผลิตว่า
“เป็นโรงเรียนทำมาหากิน” ที่เป็นเช่นนี้อาจเป็นเพราะว่าโรงเรียนดีประจำตำบล ได้ส่งเสริมฝึกฝนให้นักเรียนรู้จักทำอาชีพ
เช่น เลี้ยงไก่ เลี้ยงปลา ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ส่งเสริมการสร้างผลผลิต หนึ่งโรงเรียนหนึ่งผลิตภัณฑ์ เป็นต้น ซึ่งความจริงก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งแต่ที่กล่าวเช่นนี้เพราะเป็นเอกลักษณ์ของโรงเรียนดีประจำตำบลนั้นเองเรื่องหนึ่งโรงเรียนหนึ่งอาชีพที่มีส่วนใน
การสร้างคน สร้างชาติ
ความเป็นมาของโรงเรียนดีประจำตำบล
การดำเนินการโรงเรียนดีประจำตำบล เป็นการพัฒนาโรงเรียนในพื้นที่ตำบลหรือพื้นที่มา
ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2553 จนถึงปัจจุบัน (2560) ปัจจุบันโรงเรียนดีประจำตำบลมีจำนวนทั้งสิ้น
6,537 โรงเรียน (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2560)
การพัฒนาโรงเรียนดีประจำตำบลในช่วงแรก ปีงบประมาณ 2554-2555 ใช้ยุทธศาสตร์
7-7-7 ภายในหนึ่งปี โดย 4 เดือนแรก และ 4 เดือนที่ 2 เป็นเป้าหมายด้านโรงเรียน รวม 34
ประการ และ 4 เดือนสุดท้าย เป็นเป้าหมายด้านนักเรียน รวม 7 ประการ
การพัฒนาโรงเรียนดีประจำตำบลในช่วงที่สอง ปีงบประมาณ 2555-2557 ใช้ยุทธศาสตร์
7-7-7-7 เป็นเป้าหมายด้านปัจจัยด้านกระบวนการวิชาการ ด้านกระบวนการ (คุณธรรม) และ
ด้านผลผลิตด้านละ 7 ประการ
การพัฒนาโรงเรียนดีประจำตำบลในช่วงที่สาม ปีงบประมาณ 2558-2560 ใช้ยุทธศาสตร์
5-5-5 เป็นเป้าหมายมาตรฐานด้านปัจจัย ด้านกระบวนการ และด้านผลผลิตด้านละ 5 ประการ
กลยุทธ์การนิเทศเพื่อขับเคลื่อนคุณภาพโรงเรียนดีประจำตำบล ปีงบประมาณ 2560
- โรงเรียนที่ยังไม่ผ่านการประเมิน ส่งเสริมให้ร่วมคิด ร่วมใจ ร่วมทำ ร่วมพัฒนาและ
- ส่งเสริมให้โรงเรียนมีคุณภาพ
- ส่งเสริมให้โรงเรียนฝึกอาชีพให้แก่นักเรียน เป็น 1 โรงเรียน 1 อาชีพ 1 ผลิตภัณฑ์
- ส่งเสริมให้โรงเรียนเป็นโรงเรียนทำมาหากินมีอาชีพ สะอาด ร่มรื่น ปลอดภัย
ร่วมชื่นชม ส่วนโรงเรียนที่ผ่านการประเมินแล้วให้มีการประเมินเพื่อให้มีความยั่งยืน เป็น
การพัฒนา สร้างสรรค์ เชิดชูสู่ความยั่งยืน
(One School, One Career, One Product Best Practice)
บริการเครือข่ายแก่ชุมชน และมีความเข้มแข็งด้านวิชาการ
Roadmap การพัฒนาโรงเรียนดีประจำตำบลปี 2553-2560)
ระยะที่ 1 เริ่มต้นพัฒนา ( 2553-2554) 7+7+7)
มีแผนการพัฒนา ทำงานตามเป้าหมาย โรงเรียนสะอาด ร่มรื่น ปลอดภัย เป็น
แหล่งเรียนรู้ ให้บริการชุมชน รักงานอาชีพ ผู้บริหารนำการเปลี่ยนแปลง
ระยะที่ 2 พัฒนาสร้างสรรค์ สานต่อแนวคิด (2553-2554) 7+7+7+7)
เป็นโรงเรียนดีของชุมชน คุณธรรมดี ปลอดอบายมุข ปลอดสารเสพติด บรรยากาศอบอุ่น
ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องร่วมนิเทศประเมินและพัฒนา ใช้แหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น บริการเครือข่าย
และชุมชน
ระยะที่ 3 สู่ความสำเร็จและยั่งยืน (2553-2554) 5+5+5
เป็นโรงเรียนมีคุณภาพ ชื่อเสียงดี มีสัมฤทธิผลเป็นที่ยอมรับ นักเรียนใฝ่รู้ ใฝ่เรียน ใฝ่ดี รักงานอาชีพ
รักความเป็นไทย เป็นคนเก่ง เป็นคนดี และมีความสุข ด้งภาพประกอบ
สรุป
โรงเรียนดีประจำตำบล หมายถึงโรงเรียนท้องถิ่นชนบทที่องค์การบริหารส่วนตำบล ชุมชนและภาคีเครือข่ายร่วมกันจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วม พัฒนาโรงเรียนให้มีความเข้มแข็ง มีมาตรฐานคุณภาพสูง (โรงเรียนคุณภาพ) เป็นที่ยอมรับของชุมชน โดยปี 2560 มีความคาดหวังว่าจะเป็นโรงเรียนมีคุณภาพ ชื่อเสียงดี มีสัมฤทธิผลเป็นที่ยอมรับ นักเรียนใฝ่รู้ ใฝ่เรียน ใฝ่ดี รักงานอาชีพ
รักความเป็นไทย เป็นคนเก่ง เป็นคนดี และอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข
บรรณานุกรม
ศูนย์พัฒนาการนิเทศและเร่งรัดคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). โรงเรียนดีประจำตำบล.
มปท. เอกสารการประชุมคณะนิเทศการขับเคลื่อนและพัฒนาคุณภาพพัฒนาคุณภาพ
การศึกษาโรงเรียนดีประจำตำบล ระดับประเทศ ปีงบประมาณ 2560.
ศูนย์พัฒนาการนิเทศและเร่งรัดคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). โรงเรียนดีประจำตำบล. มปท.
เอกสารประกอบการประชุมเพื่อพัฒนาคุณภาพโรงเรียนดีประจำตำบล และโครงร่าง
วิจัย ปีงบประมาณ 2560.
