​ชีวิตที่พอเพียง : 2855. ผี KM 4.0


รศ. ดร. กาญจนา แก้วเทพ เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ให้สัมภาษณ์เอามาทำหนังสือ วิถีวิจัยในมหาสมุทรความรู้ ปัญญาจากประสบการณ์ของ ๘ นักวิจัยชั้นครู ซึ่งส่วนสัมภาษณ์ ดร. กาญจนาอยู่ในหน้า ๖๘ - ๙๘


อ่านตอนที่ท่านตีความความหมายของ “ผี” ในวิถีชาวบ้าน แล้วทำให้ผมฉุกใจ และตีความ “ผี” ในวิถี KM 4.0 บ้าง


ดร. กาญจนาบอกว่า เมื่อชาวเขาต่อท่อประปาภูเขาเอาน้ำมาใช้ร่วมกันในหมู่บ้าน ท่อประปาไม้ไผ่นั้นเป็นของส่วนรวม ที่ชาวบ้านต้องช่วยกันบำรุงรักษา ชาวเขาจึงสร้างศาลให้ผีคอยรักษาท่อประปานั้น ของส่วนรวมมีผีคอยปกปักรักษา มองจากมุมของชาวเรา “ผี” ก็คือสำนึกส่วนรวม ที่จะต้องตระหนักตลอดเวลาว่า คนในหมู่บ้านที่ได้รับประโยชน์จากท่อประปานั้น ต้องช่วยกันรักษา ไม่ละเมิด หรือทำลาย


“ตอนนั้นเราได้เข้าไปอยู่ในพิธีทำประปาหมู่บ้านกับกลุ่มกะเหรี่ยง ซึ่งแต่เดิมเขาจะใช้ไม้ไผ่ทำประปาหมู่บ้านกัน ประปาตรงนั้นเป็นทรัพย์สมบัติส่วนรวม เมื่อไรที่เป็นของส่วนรวมชาวบ้านเขาจะตั้งหิ้งผีทันที ถ้าพูดกันในภาษาสมัยใหม่ ผีก็คือข้อบัญญัติ กฎ กติกา มารยาท ผีมีจริงหรือไม่ ไม่รู้ แต่เป็นเรื่องของฟังก์ชั่น”


ทำให้ผมคิดประหวัดมาถึง KM 4.0 ว่า KM 4.0 ก็มี ผี ที่เป็นฟังก์ชั่นเหมือนกัน ในชื่อว่า Governance หรือการกำกับดูแล ซึ่งประกอบด้วยคน กติกา และการตรวจสอบการปฏิบัติตามกติกา ที่ต้องมีการเอาใจใส่ ถือเป็นหนึ่งในสี่พลังหนุน KM (KM enabler) ดังมีรายละเอียดในบันทึกชุด จัดการความรู้สู่เนื้อในองค์กร ตอนที่ ๑ ซึ่งอ่านได้ ที่นี่


“ผี” ชาวบ้านช่วยให้ชาวบ้านอยู่ร่วมกันได้ดี เคารพในสิ่งของที่เป็นส่วนรวม “ผี” KM ก็เช่นเดียวกัน ช่วยกำหนดข้อตกลงให้วง KM ยึดถือปฏิบัติร่วมกัน แต่ผีชาวบ้านใช้ศรัทธาร่วมเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ส่วนผี KM ใช้ข้อมูล สารสนเทศ และความรู้ เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ช่วยการดำเนินการ KM อย่างได้ผล ต่อเนื่อง และยั่งยืน


ย้ำว่า KM 4.0 ต้องจัดพลังหนุนด้าน การกำกับดูแล ให้ทำหน้าที่ได้อย่างทรงพลังจริงๆ


วิจารณ์ พานิช

๒๕ ม.ค. ๖๐


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (1)

เขียนเมื่อ 

Absolutely.

This heart and mind matter. Once it is installed into culture/consciousness, it's likely to be 'upheld' for generations. So, maybe people of the old knew a lot more than what we accuse them for. KM must evolve to be 'culture' to be successful.