บทความเรื่อง Gut Bacteria May Play a Role in Autism ลงพิมพ์ใน Scientific American Mind เมื่อกว่า ๒ ปีก่อน บอกว่าแบกทีเรียในลำใส้อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับโรคออทิสซึ่ม อ่านได้ ที่นี่ เริ่มจากมีหลักฐานว่า ๙ ใน ๑๐ ของเด็กออทิสซึ่มมีอาการผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร เป็นอาการลำไส้อักเสบ


ต่อมามีผู้วิจัยพบว่า ระดับของสารที่สร้างโดยแบกทีเรียในลำไส้ของเด็กเป็นออทิสซึ่มกับเด็กปกติแตกต่างกัน


ต่อมามีผู้รายงานว่าจำนวนเชื้อแบกทีเรียบางชนิดในลำไส้เด็กออทิสซึ่มแตกต่างจากเด็กปกติและชนิดที่เตะตาคือ Bifidobacterium ซึ่งมีความสำคัญต่อสุขภาพของลำไส้


คำถามสำคัญคือ แบกทีเรียในลำไส้เป็นเหตุหรือเป็นผลของออทิสซึ่ม ในปี 2013 มีรายงานการทดลองในหนู ลงในวารสาร Cell ที่ให้หลักฐานว่าแบกทีเรียในลำไส้น่าจะเป็นเหตุไม่ใช่ผล โดยก่อนหน้านั้นมีผู้ค้นพบว่าเมื่อทำให้แม่หนูติดเชื้อไวรัสบางชนิด ลูกหนูเกิดมามีอาการคล้ายออทิสซึ่ม นักวิจัยให้แบกทีเรียที่ทราบกันว่าทำให้สุขภาพของลำไส้ดี คือ Bacteriodes fragilis แก่ลูกหนูที่มีอาการผิดปกติทางพฤติกรรม พบว่าอาการบางอย่างดีขึ้น


แสดงว่าจุลชีพที่อาศัยอยู่ในตัวเรา ไม่ใช่แค่ส่งอิทธิพลเฉพาะที่เท่านั้น แบกทีเรียอยู่ในลำไส้ แต่ส่งผลถึงสมอง โดยนักวิจัยเสนอสมมติฐานว่า ลำไส้ที่อักเสบ ปล่อยสารบางอย่างเข้ากระแสเลือด และไปมีผลต่อสมอง


ผมคิดต่อ ว่า “ตัวตน” ของคนเรา ไม่ใช่แค่อยู่ที่ตัวเราล้วนๆ เท่านั้น ยังขึ้นกับ “กัลยาณมิตร” อีกมากมาย กัลยาณมิตรส่วนหนึ่งเป็นจุลชีพ ที่อิงอาศัย (symbiosis) อยู่ในตัวเรา


วิจารณ์ พานิช

๒๓ ต.ค. ๕๙