เกษตรประณีต กับ วปช.หนุ้ย ทิพย์ชื่น....ทำเอง ( 1)

รอบรั้วบ้าน มีต้นมะขามปลูกเป็นรั้ว บังหนุ้ยเล่าว่า มะขามปลูกไว้ไม่ขายใครอยากแกงต้มก็มาเก็บได้ ตามใจชอบ ทั้งยัง ให้ต้นพันธ์มะขามเป็นของฝาก จนทุกวันนี้ คนที่ได้กล้าพันธ์มะขามเขามะขามริมรั้วเป็นของตัวเอง จนวันนี้มีเครือข่ายคนปลูกผักหลายครัวเรือน


>ณ.เทือกเขาบรรทัดฝั่งจังหวัดตรังคนวปช.นัดหมาย “คดห่อ ล้องาน สานพลัง สัญจร”

เยี่ยมชมการทำเกษตรประณีต ของคน วปช. นามหนุ้ย ทิพย์ชื่น อดีตข้าราชการกระทรวงสาธารณะสุข ที่สังกัด

นมล(หน่วยควบคุมโรคโดยแมลง) วัย 70ขวบ ที่ในอดีต คลุกคลีอยู่กับเคมี DDT ฉีดพ่นดีดีที่มาทั่งทั้งตรังสตูล จน

กระทั่ง มีการห้ามใช้ เคมีตัวนี้

วันนี้ด้วยวัย 70 ปี หันมาใช้ชีวิตแบบพอเพียงเลี้ยงชีพด้วยตนเอง ไม่พึ่งพาลูกหลาน โดยการทำสวนเกษตร พอเพียง


ที่ อาศรม (หนำ) บ้านเกาะหยีกิโลเมตร 8 ตำบลเกาะสะบ้า อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง….

.ผู้เขียนเดินทางเข้าจังหวัดตรัง ขึ้นเขาพับผ้า พอลงเขาก็เจอฝนอันดามัน ทั้งๆที่ฝั่งอ่าวไทย แล้งฝนมาเป็นเดือน

ถึงหนำ บังหนุ้ย รอบรั้วบ้าน มีต้นมะขามปลูกเป็นรั้ว บังหนุ้ยเล่าว่า มะขามปลูกไว้ไม่ขายใครอยากแกงต้มก็มาเก็บได้

ตามใจชอบ ทั้งยัง ให้ต้นพันธ์มะขามเป็นของฝาก จนทุกวันนี้ คนที่ได้กล้าพันธ์มะขามเขามะขามริมรั้วเป็นของตัวเอง

จนวันนี้มีเครือข่ายคนปลูกผักหลายครัวเรือน ผู้เขียนเดินชมแปลงผัก มีชะอมริมรั้ว ส้มมวงแซม บ้านหวานบ้านปลูกเป็น



แปลงอยู่ตรงกลาง ทั้งกล้วย อ้อย มะละกอ ขิงข่าตะไคร้บอนหอม ไปจนถึงมะเขือ ผู้เขียนโดนใจ กล้วยป่า (กล้วยเถื่อน

ที่บังหนุ้ยปลูกไว้) หยวกและลูกกล้วยเถื่อน แกงกินอร่อยกว่ากล้วยบ้าน ด้วยความงามของพืชผักอดใจไม่ได้ที่เก็บยอด

ผักมาทำกินในมื้อค่ำ ตกตอนบ่าย ชนชาว วปช ก็ทยอยกันมาถึง ขนำบังหนุ้ย อาจารย์ จำรัส เจริญเวช จาก สุราษฎร์

อาจารย์ พงจักรกฤษ์ และโออ้วน จากสตูล และ อาจารย์ ชัยพร จันทร์หอม วปช และ สพม(สมาชิกสภาพัฒนาการ

เมือง)

ตกค่ำแดดร่มลมตก นกเข้ารัง ชาวบ้าน เกาะหยี ก็มานั่งร่วมวงสนทนา ทั้งผู้อาวุโส ท้องที่ท้องถิ่น อาจารย์ จำรัส

ได้ ชวนถกแถลง ถึงประศาสตร์ชุมชน และทุนชุมชน บ้านเกาะหยี เดิมทีเป็นที่เลี้ยงสัตว์ ของชาวบ้านโคกสะบ้า

จนมีคน สองตระกูลเข้ามาจับจองในเบื้องต้น จนมาเป็นชุมชนวันนี้



<p “=””><p “=””> คืนนี้เป็นอีกคืนหนึ่ง ในการสัญจรพื้นที่ได้เรียนรู้ชุมชน ได้ถกแถลง ได้ปัญญา และได้เรียนรู้เรื่องการทำเกษตรประณีตของบังหนุ้ย……. </p> <p “=””> ความหมายของเกษตรประณีต
</p>

"การทำเกษตรประณีตในความคิดผมต้องมี ๔ ขั้นตอน อย่างที่หนึ่งต้องกำหนดเป้าหมายโดยที่ไม่เอาเงินเป็นตัวตั้ง เอาความสุขใจเป็นตัวตั้ง เอาความมีเป็นตัววัด มีในสิ่งที่จำเป็นในการดำรงชีวิตในพื้นที่ พืชผัก ไม้ผลยืนต้น ไม่ใช้สอย สัตว์เลี้ยง ฯลฯ อย่างที่สองต้องมีการรวมพลัง รวมพลังคนในบ้านและชุมชนเพื่อสร้างอาหารให้พลังแก่ตนเองและคนในแผ่นดิน อย่างที่สาม ขั้นของการตั้งมั่น คือการรู้จักตัวเอง รู้จักผู้อื่น รู้จักสิ่งแวดล้อมเพื่อเข้าใจบทบาท


หน้าที่ของตน อย่างที่สี่ ขั้นตั้งใจ ตั้งใจทำมาหากินเพื่อให้มีอยู่มีกิน พึ่งพาตัวเอง ค่อยๆ ลดหนี้ไป

พ่อผาย สร้อยสระกลาง"

การทำเกษตรประณีต คือ การเปลี่ยนวิธีคิดใหม่ของเกษตรกร เนื่องจากระบบการทำเกษตรที่ผ่านมานั้นมีการคิดกันเพียงหยาบ ๆ ว่า ๑ ไร่คือที่ดิน ๑,๖๐๐ ตารางเมตร ขณะเดียวกันก็ปลูกโดยไม่มีการคำนวณ และคำนึงถึงผลประโยชน์ที่จะได้มากนัก แม้แต่การคิดว่า ๑ ไร่ มี ๑,๖๐๐ ตารางเมตรยังหยาบเกินไป อาจจะต้องคิดเป็นตารางฟุต ตารางนิ้ว หรือตารางเซนติเมตรไปเลย เป็นการท้าทายให้ไม่คิดเฉพาะบนดิน แต่ใต้ดินก็สามารถปลูกพืชได้ เช่น ปลูกมันเทศไว้ในดิน เหนือดินขึ้นไป ๒ ชั้น ๓ ชั้น ก็มีต้นไม้ มีสัตว์ และถ้าเราคิดให้พื้นที่ ๑ ไร่เป็นรูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นรอบแปลง ๔ ด้านเท่ากับ ๑๖๐ เมตร หรือ ๑๖๐,๐๐๐ เซนติเมตร จะมีชะอมโดยรอบ ๕๐๐ ว่าต้น เก็บเกี่ยวแต่ละรอบก็เหลือกินมาก และถ้าเหลือก็ขายวันละบาท จะมีเงินวันละ ๕๐๐ บาท…นี่เฉพาะรั้ว ยังไม่นับพื้นที่ว่างในการปลูกผักผลไม้ ไม้ใช้สอย เพาะเห็ด เลี้ยงสัตว์ นานาชนิดได้อีกมาก

พ่อคำเดื่อง ภาษี

คำว่าเกษตรประณีตเราไม่ไปตีความหมายว่าเป็นกิจกรรม แต่เป็นกระบวนการ วิธีเรียน วิธีทำ จะชัดเจนกว่า คือต่อไปคนที่อยู่ในภาคการเกษตรจะต้องทำอะไรให้มันประณีตขึ้น ดูแลเอาใจใส่ หมั่นศึกษา หมั่นทดลอง ต่อไปคำว่าเกษตรประณีตมันจะกลายเป็นวิธีเรียนวิธีทำของชาวบ้าน ซึ่งจะไปสอดคล้องกับคำว่าเศรษฐกิจพอเพียง แต่เดิมเราไปอธิบายว่าเกษตรประณีตคือการทำแปลงผัก ๑ ไร่ มันไม่ผิดหรอก แต่ว่ามันยังไม่พอ คนที่ทำอาชีพเกษตรต้องทำแบบผสมผสานหลายๆ อย่าง หมูเป็นไร ไก่เป็นไร ต้นไม้เป็นไร ผักเป็นไร ปลาเป็นอย่างไร ให้มันเห็นระบบตรงนั้น ซึ่งมันก็เป็นระบบเกษตร แต่ที่ผ่านมาเราทำทิ้งทำขว้าง ทำเยอะแต่ได้น้อย ลองมาดูแบบทำน้อยให้มันได้ดีกว่า
ครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์

.


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน เหมือนแรงหนึ่งผลักดันให้ฉันเขียน



ความเห็น (9)

เขียนเมื่อ 

เสียดายมากดันเป็นวันทำงาน

ถ้าไม่ใช่วันทำงาน

อยากไปกับบังด้วย

ดูว่าจะต่อยอดงานวิจัยเรื่องปลูกผักได้อย่างไร

13. งานวิจัยเรื่อง โครงการสร้างเครือข่ายชุมชนนักปฏิบัติทางออนไลน์ของชมรมคนปลูกผักกินได้ หน้าปกงานวิจัย

หน้าปกถอดบทเรียน เอกสารถอดบทเรียนผักกินได้ ปี 2557

..... อ่านต่อได้ที่: https://www.gotoknow.org/user/khajitfoythong/profile

ขอบคุณครับอาจารย์ ขจิต

จะโหลดไว้เป็นคู่มือ ข้อมูล เกษตรประณีต

เขียนเมื่อ 

หวัดดีจ้ะลุงวอ ชอบใจ " เกษตรประณีต" จ้ะ

การปลูกพืชต้องปลูกและดูแลด้วยใจ

สิ่งที่ได้คือความสุข และผลตอบแทน

จากพืชผลที่น่าชื่นใจจ้ะ

ชอบ ๆๆๆ ภาพนี้จัง



-สวัสดีครับท่านวอญ่า

-เห็นบันทึกเกี่ยวกับการเกษตรแล้ว ชอบ ๆครับ

-พยายามทำเกษตรปราณีตในพื้นที่เล็ก ๆของตัวเองอยู่ครับ

-ขอบคุณครับ

สวัสดี น้อง มะเดื่อ

เกษตรประณีต กิน อยู่ รู้คิด เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม แบบพอเพียง

เกษตรประณีตเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาไทย ประเทศไทยมีพื้นฐานทางเกษตรกรรมแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจทุกฉบับในอดีตไม่ได้ให้ความสำคัญกับเกษตรวิถีไทย ระยะห้าสิบปีที่ผ่านมาความมั่งคั่งไปกระจุกตัวอยู่ในคนกลุ่มเล็กๆขณะที่คนส่วนใหญ่มีฐานะแค่พอมีพอกินเท่านั้น เกษตรประณีตใช้ทรัพยาการที่ดินไม่มากผลผลิตมีคุณภาพการผลิตมีประสิทธิภาพ และจะทำให้สิ่งแวดล้อมดีชึ้นเข้ามาตรตรฐานชีวะอนามัย

เรียนคุณ เพชร ลงพื้นภาคเกษตร เรียนรู้เกษตรประณีต

ขอบคุณท่านอาจารย์ จำรัสที่เข้ามาเติมเต็ม

เกษตรประณีต พอเพียงมีคุณภาพ

ทั้งประสิทธิภาพ ประสิทธิผล