Return to work : Dementia case study

ดิฉันเลือกกรณีศึกษาซึ่งมีข้อมูลที่ได้รับดังนี้

“เคสวัย 70 ปีที่เป็นโรคสมองเสื่อมมา 3 ปี ไม่อยากออกสังคม เงียบอยู่คนเดียว เดิมเป็นทนายความ และเครียด ด้วยภาวะหนี้สินสะสมความเครียดจากคดีความที่ไม่สำเร็จ แต่อยากช่วยครอบครัวทำงานแบบกิจกรรมยามว่าง ชอบปลูกต้นไม้ทานได้”

ตามกระบวนการ Prevocational Evaluation and work Rehabilitation : มี Occupational Rehabilitation process ดังนี้

  • Referral and interview data
  • Functional capacity and work analysis
  • Worksite visit and evaluation work ability
  • Work hardening and work conditioning
  • Modification of work station and training with simulated
  • Evaluation outcome
  1. Referral and interview data เมื่อได้ข้อมูลข้างต้นดิฉันนำมาวิเคราะห์ใส่ PEOP ได้ดังนี้
  2. ขั้นตอน Functional capacity and work analysis
    • Functional capacity analysis เนื่องจากข้อมูลเบื้องต้นที่ได้รับมากล่าวถึง ผู้รับบริการเป็นสมองเสื่อมมา 3 ปี จากตัวโรคจะมีการดำเนินโรคตาม Clinical Dementia Rating (CDR) ดังนี้ (Scientific clinical reasoning)

Stage 1: CDR-0 or No Impairment ไม่พบการผิดปกติด้านความจำ มีการตัดสินใจปกติ สามารถอยู่บ้านได้ด้วยตนเองและทำกิจกรรม Personal care ได้ดี


Stage 2: CDR-0.5 or Questionable Impairment มีความผิดปกติเล็กน้อย (very slightly impairment) มีความตะกุกตะกัก ติดขัดหากต้องแก้ไขปัญหาที่ท้าทายหรือแก้ปัญหาโดยมีเวลาจำกัด มีความผิดพลาดเล็กน้อยในการทำงานหรือทำกิจกรรมร่วมกับสังคม ยังคงทำกิจกรรม ดูแลบ้านและ Personal care ได้ดี


Stage 3: CDR-1 or Mild Impairment ความผิดปกติเริ่มแสดงเห็นชัดมากขึ้นในระดับเล็กน้อย Short term memory เริ่มได้รับผลกระทบ เริ่มมีปัญหาในการเดินทาง สับสนทิศทาง เริ่มละเลยในการทำงานบ้าน บางรายอาจจะต้องการคำเตือนในการทำ กิจกรรม Personal care


Stage 4: CDR-2 or Moderate Impairment ความผิดปกติเริ่มแสดงเห็นชัดมากขึ้นในระดับปานกลาง ต้องการความช่วยเหลือในการดูแล Personal hygiene และ การดูแลบ้านต้องได้รับการจัดการให้ ต้องระวังเนื่องจากผู้รับบริการหลงทางและสูญหายได้ง่าย มีความยากลำบากในการเข้าใจความสัมพันธ์ของเวลาและการจำสิ่งของใหม่ๆ Short term memory ได้รับผลกระทบอย่างมาก เช่น ลืมแม้กระทั่งคนที่เพิ่งพบ


Stage 5: CDR-3 or Severe Impairment ความผิดปกติเริ่มแสดงเห็นชัดมากขึ้นในระดับรุนแรง ผู้รับบริการไม่สามารถดำรงชีพอยู่ได้อย่างปลอดภัยได้ด้วยตนเองต้องได้รับความช่วยทุกอย่างในการทำกิจกรรมดำรงชีวิต ไม่สามารถเข้าใจ วัน เวลา สถานที่ บุคคล ทิศทางได้

ซึ่งผู้รับบริการ มักมีอาการร่วมกับ “Behavioraland Psychological symptoms of Dementia(BPSD)”หรือ“Neuropsychiatric symptoms (NPS)” โดยอาการ BPSD ที่พบบ่อยที่สุดคือความเฉยเมย ขาดความกระตือรือร้น ไม่แสดงออกซึ่งอารมณ์(apathy) ความพลุ่งพล่าน กระวนกระวายใจ (agitation) และอารมณ์ซึมเศร้า (depression)

3. ขั้นตอน Worksite visit and evaluation work ability

  • การประเมินเพิ่มเติมเพื่อวัดผลการให้การบำบัด
    • Level of participation in leisure activity โดยการให้ผู้รับบริการเขียนรายการการมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมยามว่างใน 1เดือนที่ผ่านมา
    • ตรวจประเมินภาวะซึมเศร้า โดย GDS
    • ตรวจประเมิน Cognitive abilities โดยใช้ Mini-Cog หรือ MMSE
    • Physical test เช่น MMT , ROM , Endurance ในการทำกิจกรรม
  • จากข้อมูล ผู้รับบริการ พบว่า อยากทำกิจกรรมยามว่างและชอบปลูกต้นไม้ทานได้ ซึ่งลักษณะงานที่ต้องการเป็น Work as leisure โดยดิฉันทำการวิเคราะห์งานที่ผู้รับบริการสนใจดังนี้
  • Job analysis

    กิจกรรมที่ทำในงาน

    องค์ประกอบที่เกี่ยวข้องในการทำกิจกรรมนั้น

    ความสามารถช่วยส่งเสริมหรือเป็นอุปสรรคในการทำงานอย่างไร

    ขั้นตอนการวางแผน

    1. การคัดเลือกสายพันธุ์ต้นไม้ที่จะนำมาปลูก และ วางแผนการใช้อุปกรณ์อะไรบ้าง






    1. Cognitive requirements

    - Decision making ในการคัดเลือกสายพันธุ์ , อุปกรณ์ที่จำเป็น หรือ อุปกรณ์ที่ขาดไปจากของเดิมที่มีอยู่

    - Planning จะจัดหาอุปกรณ์หรือสายพันธุ์ดังกล่าวได้จากแหล่งใดบ้าง

    - Memory จากที่เคยปลูกต้นไม้มา สามารถนำความรู้เดิมมาใช้ได้


    ส่งเสริม:

    เป็นกิจกรรมที่ผู้รับบริการชอบทำ (Narrative clinical reasoning)ซึ่งน่าจะมีความรู้เดิมอยู่บ้างในการปลูกต้นไม้

    ขัดขวาง

    - ภาวะสมองเสื่อม ซึ่งจากข้อมูลที่ได้รับไม่ได้ระบุ stage of dementia ซึ่งหากผู้รับบริการได้รับผลกระทบกับความทรงจำค่อนข้างมาก อาจจะทำให้มีปัญหาทั้งการตัดสินใจ การวางแผน อาจจะต้องได้รับความช่วยเหลือในการเสนอแนวทางการตัดสินใจ



    2. การซื้ออุปกรณ์การปลูกต้นไม้












    1. Cognitive requirements

    - Planning มีงบประมาณเท่าไหร่ แบ่งสัดส่วนเงินอย่างไร เช่นแบ่งซื้อเมล็ดพันธุ์ 70% แบ่งซื้อ อุปกรณ์ 30 % เป็นต้น , จะไปซื้ออย่างไร เช่น ฝากคนในครอบครัวไปซื้อ หรือจะเดินทางด้วยตนเองเป็นต้น

    - Decision making การตัดสินใจในการซื้อ

    2. Physical requirement

    - Motor skills หากเดินทางด้วยตนเองจะไปอย่างไร ให้ใครไปเป็นเพื่อนร่วมทาง

    3. Performance skills requirements

    - Social interaction skills มีทักษะในการสื่อสารเพื่อวานให้ผู้อื่นซื้ออุปกรณ์ดังกล่าวให้ (ในกรณีฝากคนอื่นซื้อ)



    ส่งเสริม

    ในกรณีที่ผู้รับบริการอยู่ใน stageที่ไม่กระทบ long term memory จะเป็นตัวช่วยส่งเสริมในการนึกชื่ออุปกรณ์คุ้นเคย วิธีการที่คุ้นเคยได้ (Scientific clinical reasoning > Diagnostic)

    ขัดขวาง

    - อาจต้องได้รับความช่วยเหลือในขั้นตอนวางแผน การจัดซื้อ เนื่องจาก ผู้รับบริการอาจมีภาวะสับสน ทิศทางได้ หรือ อาจมีความยากลำบากในการตัดสินใจ ตาม stage of dementia (Scientific clinical reasoning > Diagnostic)







    3. การเตรียมดิน















    1. Cognitive requirements

    - Planning จะนำดินลงบริเวณใด ต้องรดน้ำอย่างไร เป็นต้น

    - Decision making ตัดสินใจลงดิน

    2. Physical requirement

    - Muscle strength : ในการทำกิจกรรม ยกดิน - เทดิน พรวนดิน การยกเสียม-จอบ และ ฝักบังรดน้ำ/สายยางรดน้ำ เป็นต้น

    - Endurance ในการทำกิจกรรมจนจบขั้นตอน

    3. Performance skills requirements

    - Motor skills เช่น eye hand coordination ในการพรวนดิน

    - Process skills ในการเรียงลำดับก่อน – หลังในการเตรียมดิน organize

    - Social interaction skills ในการสื่อสารให้ผู้อื่นช่วยเหลือในขั้นตอนที่ตนไม่สามารถทำได้



    ส่งเสริม

    เป็นกิจกรรมที่ผู้รับบริการชอบทำ (Narrative clinical reasoning)ซึ่งน่าจะมีความรู้เดิมอยู่บ้างในการเตรียมดิน

    ขัดขวาง

    - ปัจจัยทางด้านอายุ อาจทำให้ทำกิจกรรมออกแรงไม่ได้

    - อาจหลงลืมขั้นตอนการเตรียมดินจนต้องได้รับความช่วยเหลือ











    4. การหว่านลงเมล็ดพันธุ์















    1. Cognitive requirements

    - Planning ว่าจะลงเมล็ดพันธุ์อย่างไร จะหว่านหรือ ขุดหลุมแล้วหยอดเมล็ดพันธุ์

    - Decision making ตัดสินใจเลือกวิธีการ

    - Sequencing กำหนดขั้นตอนในการลงเมล็ดพันธุ์ เช่น ลงจากแปลงทางซ้ายไปขวา หรือ บนลงล่าง เป็นต้น

    2. Physical requirement

    - Muscle strength : ในการทำกิจกรรมลงเมล็ดพันธุ์ เช่น การขุดหลุมแล้วหย่อนเมล็ด เป็นต้น

    - Endurance ในการทำกิจกรรมจนจบขั้นตอน

    3. Performance skills requirements

    - Motor skills เช่น eye hand coordination ในหย่อน/หว่าน เมล็ดพันธุ์

    - Social interaction skills ในการขอความช่วยเหลือ / วารผู้อื่นทำในขั้นตอนที่ยุ่งยาก



    ส่งเสริม

    เป็นกิจกรรมที่ผู้รับบริการชอบทำ (Narrative clinical reasoning)ซึ่งน่าจะมีความรู้เดิมอยู่บ้างในการลงเมล็ดพันธุ์

    ขัดขวาง

    - ปัจจัยทางด้านอายุ อาจทำให้ทำกิจกรรมออกแรงไม่ได้

    - อาจหลงลืมขั้นตอนการหว่าน/หยอดเมล็ดพันธุ์ อาจต้องการความช่วยเหลือในการตัดสินใจ










    5. การรดน้ำดูแลรักษา















    1. Cognitive requirements

    - Planning จะรดน้ำ ใส่ปุ๋ย อาทิตย์ละกี่ครั้ง รดน้ำตอนเช้าหรือเย็น หรือทั้งสองรอบ เป็นต้น จะเป็นผู้ทำเองทั้งหมดหรือวางแผนมอบหมายงานให้ผู้อื่นช่วยเหลือ เป็นต้น

    - Decision making ตัดสินใจเลือกวิธีการ

    2. Physical requirement

    - Muscle strength : ในการทำกิจกรรมรดน้ำ กรณีใช้ฝักบัว มีความแข็งแรงเพียงพอที่จะยกหรือไม่ และในกรณีใช้สายยาง มีแรงเพียงพอในการลากสายยาง เดินรดหรือไม่

    - Endurance ในการทำกิจกรรมจนจบขั้นตอน

    3. Performance skills requirements

    - Motor skills เช่น eye hand coordination ในการรดน้ำตนไม้ การถืออุปกรณ์เช่น บัวรดน้ำหรือสายยา

    - Social interaction skills ในการขอความช่วยเหลือ / วารผู้อื่นทำในขั้นตอนที่ยุ่งยาก



    ส่งเสริม

    เป็นกิจกรรมที่ผู้รับบริการชอบทำ (Narrative clinical reasoning)ซึ่งน่าจะมีความรู้เดิมในการรดน้ำ และการดูแลต้นไม้

    ขัดขวาง

    - ปัจจัยทางด้านอายุ อาจทำให้ทำกิจกรรมออกแรงไม่ได้ เช่น ยกบัวรดน้ำไม่ไหว

    - อาจหลงลืมเวลาที่ต้องรดน้ำหรือใส่ปุ๋ย









    Environment ที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน

    1. แปลงต้นไม้

    2. อุปกรณ์การทำสวน เช่น บัวรดน้ำ สายยาง ที่พรวนดิน จอบ เสียม เป็นต้น

    3. ชนิดต้นไม้

    4. เวลาที่ปลูก (อุณหภูมิ ขณะปลูก)

    4. ขั้นตอน Work hardening and work conditioning

- Work conditioning program: คือโปรแกรมที่ออกแบบสำหรับการฟื้นฟู พัฒนาทักษะของผู้รับบริการตาม Job demand เพื่อให้สามารถกลับไปทำงานนั้นๆได้ อาจจะฝึกในสถานการณ์จำลอง อุปกรณ์จำลอง เป็นต้น หรือ เน้นการฝึกแบบ component เช่น dexterity training เป็นต้น

- Work hardening program: คือการฝึกในสถานการณ์จริง ลงมือทำกิจกรรมดังกล่าวจริงๆ

5. ขั้นตอน Modification of work station and training with simulated ดิฉันขออนุญาตนำเสนอแนวคิดภายใน 4 สัปดาห์จะให้ Program ดังนี้

Intervention Plan

เป้าประสงค์

บริการที่ควรได้รับ

Work conditioning in first week

1. ผู้รับบริการ สามารถวางแผนในการทำกิจกรรมยามว่างได้ภายใน 1 สัปดาห์ (โดยผู้บำบัดเป็นผู้คอยให้คำแนะนำ)

Day 1-3 of first week












Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning

FoR : Enhance teaching and learning

Intervention

1. กระตุ้นให้ผู้รับบริการคิดและวางแผนในการปลูกพันธุ์พืชที่ต้องการ

2. และช่วยกันคิดค้นวิธีการปลูก การดูแลรักษา โดยจดเป็นสมุดบันทึกเพื่อเป็นแนวทางในการลงมือปฏิบัติ

Grading up

1. กำหนดสถานการณ์ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น เช่น ต้นไม้ถูกแมลงกิน ต้องทำอย่างไร ให้ผู้รับบริการคิดวิธีการ

2. คิดเพิ่มเติมถึงวิธีการปลูกมากกว่า 1 วิธี

Grading down

1. กรณีที่มีความยากลำบากในการนึกชื่อ สิ่งของ ขั้นตอนของอุปกรณ์ อาจให้เป็นรูปภาพเพื่อช่วยในการระลึกความจำแทน

2. ช่วยเลือกพืชผักที่ปลูกง่ายขั้นตอนน้อย ใช้พลังงานน้อยเช่น ปลูกพืชในกระถางเล็กๆ แทนการลงแปลงผัก แล้วจดบันทึกลงในสมุด



Work conditioning in first week

1. ผู้รับบริการ สามารถจัดเตรียมอุปกรณ์สำหรับการปลูกพืชที่ต้องการได้ (โดยผู้บำบัด/ญาติเป็นผู้คอยให้คำแนะนำ)

Day 4-7 of first week





Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning

FoR : Enhance teaching and learning

Intervention

1. ผู้รับบริการนำสมุดขั้นตอนดังกล่าวไปจัดหาซื้ออุปกรณ์

Grading down

1. เมื่อมีความยากลำบากให้ญาติหรือผู้บำบัด ให้ คำใบ้ในการช่วยเหลือ


Work hardening

3. ผู้รับบริการสามารถลงมือปฏิบัติในการปลูกผักลงในกระถางเล็กได้(โดยมีผู้บำบัด/ญาติคอยสังเกตการ) ภายใน 2 สัปดาห์

Second week






Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning ,Environmental modification , Activity anslysis

FoR : Physical rehabilitation

Intervention

1. ให้ผู้รับบริการลงมือทำตามขั้นตอนที่ได้เคยวางแผนไว้ และมีผู้คอยสังเกตการณ์เพื่อให้ความช่วยเหลือในกรณีจำเป็น รวมถึงดู Posture ในการทำว่าเสี่ยงต่อการล้ม หรือ การปวดกล้ามเนื้อหรือไม่

2. ผู้บำบัดตรวจสอบดูขั้นตอนที่พบว่าผู้รับบริการประสบความยากลำบากในการทำ เพื่อเป็นแนวทางในการทำ Job modification



Work hardening

4. ผู้รับบริการสามารถทำการดูแลรักษาต้นไม้ตามตารางที่วางแผน(โดยมีผู้บำบัด/ญาติคอยสังเกตการ) ภายใน 2 สัปดาห์

Second week





Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning ,Environmental modification , Activity anslysis

FoR : Physical rehabilitation

Intervention

1. ให้ผู้รับบริการลงมือทำตามขั้นตอนที่ได้เคยวางแผนไว้ และมีผู้คอยสังเกตการณ์เพื่อให้ความช่วยเหลือในกรณีจำเป็น เช่นผู้รับบริการหลงลืมขั้นตอนใดหรือไม่ จำเป็นต้องได้รับอุปกรณ์การเตือนเช่น นาฬิกาปลุก หรือไม่เป็นต้น


Work hardening

4. ผู้รับบริการสามารถย้ายต้นไม้จากการจำลองปลูกในกระถางไปยังแปลงผักที่วางแผนไว้(โดยมีผู้บำบัด/ญาติคอยสังเกตการ) ภายใน 3 สัปดาห์

Third week






Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning ,Environmental modification , Activity anslysis

FoR : Physical rehabilitation

Intervention

1. เพื่อป้องการปวดหลังและการก้ม-เงยหน้าบ่อยครั้งซึ่งเสี่ยงต่อการล้ม แนะนำเป็นแปลงผักยกสูง

2. เมื่อทำในสถานการณ์จริงเมื่อพบปัญหาให้ช่วยกันหาทางออกเพื่อให้ผู้รับบริการสามารถทำกิจกรรมดังกล่าวได้ด้วยตนเอง



Work hardening

4. ผู้รับบริการสามารถวางแผนการใช้ผลผลิตดังกล่าว และ สำหรับการผลิตใหม่

Fourth week

Therapeutic media: Therapeutic use of self , Teaching & Learning

FoR : Physical rehabilitation , MOHO

Intervention

1. ให้ผู้รับบริการวาวแผนการนำผลผลิตนั้นไปใช้ เช่นประกอบอาหารให้คนในครอบครัว

2. วางแผนในอนาคต เช่น การขยายแปลงผัก เพื่อขาย หรือ แลกเปลี่ยนกับเพื่อนบ้านในอนาคต

ซึ่งการที่ผู้รับบริการสามารถทำ work as a leisure ถือเป็นการสร้างแรงจูงใจ (motivation) อย่างหนึ่ง ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวเป็นกิจกรรมที่ใช้กำลังของร่างกายซึ่งช่วยเสริมความแข็งแรง ส่งผลให้ Quality of life ของผู้บริการเพิ่มมากขึ้น


หลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการดิฉันจะทำการวัดผลซ้ำ เพื่อวัดประสิทธิภาพของการบำบัด

งานเขียนชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา กิจกรรมบำบัดในการยาสตร์และการฟื้นฟูการประกอบอาชีพ PTOT 422

ผู้เขียน : น.ส.พิมพ์ธิดา วุฒิกิตติ์กานต์กูร นักศึกษากิจกรรมบำบัด ชั้นปีที่ 4 มหาวิทยาลัย มหิดล

Reference

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Occupational therapy in Return to Work



ความเห็น (0)