ชีวิตที่พอเพียง 2604. แนะนำหนังสือ ซินนูเฮ แพทย์อียิปต์โบราณ


หนังสือ ซินนูเฮ แพทย์อียิปต์โบราณ แปลจากต้นฉบับภาษาอังกฤษ ที่แปลมาจากภาษาฟินนิชอีกครั้งหนึ่ง นิพนธ์ในปี ค.ศ. 1949 เป็นหนังสือนิยายอิงประวัติศาสตร์อียิปต์โบราณ เดินเรื่องด้วยคำเล่าชีวิตของตนเอง บอกเรื่องราวของคนอียิปต์เมื่อ ๓,๓๐๐ปีก่อน ที่อ่านแล้ววางไม่ลง จัดพิมพ์โดยโครงการหนังสือเพื่อสังคม

เพราะชีวิตของซินนูเฮ เป็นเหมือนนิยายตั้งแต่แรกเกิดแล้ว ชีวิตแบบนี้ ประกอบกับความมีสมองอันเฉียบแหลม และมีคาถาตั้งคำถามต่อทุกเรื่องว่า “ ทำไม” และ “ความรู้สำคัญกว่าเงิน” เขาจึงเห็นความไร้แก่นสาร ความโกหกมดเท็จ ของผู้ทรงอำนาจ ที่หากินบนความยากลำบากของคนจน

แต่ซินนูเฮคนฉลาด และเป็นแพทย์ กลับตกอยู่ใต้ความเขลา อ่อนแอตามธรรมชาติของผู้ชาย จึงถูกหญิงงามเมืองชั้นสูง ปลิ้นปล้อนจนสิ้นเนื้อประดาตัว และต้องเนรเทศตนเองออกไปจากดินแดนอียิปต์ หญิงงามเมืองคนนี้ฉลาดแบบเจ้าเล่ห์ จึงเอาตัวรอดและก่อหายนะให้ผู้ชายได้ทุกชนชั้น แม้ในยามวิกฤตคับขัน ต้องอ่านเรื่องเองจึงจะได้รส

เป็นเรื่องเล่าของคนแก่ ที่ผ่านชีวิตมามากจนเห็นสัจธรรมในชีวิต เข้าใจความโกหกหลอกลวงของพระและเจ้า ที่สร้างพระเจ้า หรือเทพเจ้า ขึ้นมาเป็นเครื่องมือสะกดคนจนและคนโง่ ให้ยอมทำตามกติกาของ “พระเจ้า” ที่กำหนดขึ้นเพื่อผลประโยชน์ ของพระและของเจ้า

รวมทั้งเข้าใจ “ความหลอกลวง” ที่อยู่ภายในความเป็นมนุษย์ และที่มนุษย์ร่วมกันสร้างเอง ที่แม้ตัวซินนูเฮคนฉลาด ก็ยินดีตกอยู่ใต้อำนาจ

ข้อน่าสนใจคือ ซินนูเฮ รักการเรียนรู้ เมื่อเนรเทศตนเองลงเรือไปอยู่ดินแดนซีเรีย (เวลานั้นเป็นเมืองขึ้นของอียิปต์) ก็มุ่งไปหาความรู้จากหมอซีเรีย และผูกมิตรกับหมอในการรักษาคนไข้ และ “ผู้จัดการ” ธุรกิจการแพทย์ของซินนูเฮ คืออดีตทาสของเขาขายให้คนอื่นไป (ติดที่ดิน) ที่หนีไปซีเรียด้วยกัน ทาสคนนี้ติดซินนูเฮ ไล่ก็ไม่ไป แต่เขาก็เก่งธุรกิจมาก ในตอนท้ายของหนังสือ ทาสคนนี้จะกลายเป็นมหาเศรษฐี เพราะมุ่งหาเงิน ไม่ว่าวิธีไหน เอาทั้งนั้น และซินนูเฮกลายเป็นคนจน เพราะกินอุดมคติ

ชนชั้นสูงในสมัยนั้น ประกอบกิจในนามของเทพเจ้าทั้งนั้น รวมทั้งแพทย์ ดังนั้น แพทย์รักษาคนไข้หายหรือไม่ ขึ้นกับสองปัจจัย คือฝีมือหมอ กับพระประสงค์ของพระเจ้า การตายของคนในสมัยนั้นไม่ใช่เรื่องใหญ่ เพราะเป็นแค่การเปลี่ยนที่อยู่จากโลกหนึ่งไปสู่อีกโลกหนึ่งเท่านั้น บางทีโลกที่มีชีวิตอยู่มันโหดร้ายจนคนก็ยินดีตาย ดังกรณีฟาโรห์อัคนาตอนยินดีดื่มยาพิษ ที่ซินนูเฮยื่นให้

เรื่องการสนองความสุขความพึงพอใจแก่ผู้คนเป็นเป้าหมายหลักของทุกฝ่าย ตั้งแต่พระ, เจ้า, โรงเหล้า, โรงโสเภณี, วัด, และนารี น่าสนใจที่วัดในซีเรียมีเหล่า “หญิงพรหมจาริณีแห่งวัด” จะเห็นว่า ในโลกนี้มนุษย์เราเก่งประดิษฐ์คำ และวิธิคิดเพื่อผ่อนปรน ระหว่าง คุณธรรมกระแสเคร่ง กับวัตรปฏิบัติที่สนองทางโลกย์ ความสามารถนี้มีมาแต่โบราณกาล และดำรงอยู่อย่างเหนียวแน่น ในปัจจุบัน รวมทั้งในสังคมไทย

เพราะรักเรียนรู้ และโอกาสอำนวย เขาจึงได้เดินทางไปยังซีเรีย (เมือง สมีร์นา, อาร์มูรู), คาเดซ, เยรูซาเลม, อาณาจักรมีตานนี, อาณาจักรฮัตติ, บาบิโลน รวมทั้งได้เข้าร่วมรบในกองทัพอียิปต์ ในฐานะแพทย์ประจำกองทัพ รวมเวลาในต่างแดนหลายปี ระหว่างเดินทาง เขาทำเวชปฏิบัติไปด้วย และร่ำรวยจากการปฏิบัติหน้าที่นี้ รวมทั้งได้เรียนวิชาแพทย์ของดินแดนเหล่านั้นด้วย

แล้วในที่สุดเขาก็เดินทางกลับอียิปต์ (เมืองธีบสฺ ซึ่งเป็นเมืองหลวง) เพราะ “ผู้ได้ดื่มน้ำจากลำน้ำไนล์สักครั้งแล้วจะไม่อาจดับกระหายของตนในแห่งหนอื่น” ผมประทับใจ เต็มตื้นใจ ที่เขาตัดสินใจซื้อบ้านเพื่อเป็นหมอรักษาคนจน ซึ่งนอกจากได้รับค่าตอบแทนน้อยมาก หรือบางทีไม่ได้เลย บางกรณียังต้องให้เงินคนไข้เอาไปซื้ออาหาร เพราะโรคที่เป็นคือโรคขาดอาหาร

ตามในท้องเรื่อง ฟาโรห์อัคนาตอน เป็นคนกึ่งบ้ากึ่งดี มีอุดมคติ ผสมปัญญาอ่อน แต่ประชาชนคนอียิปต์ก็ยอมรับ เพราะเป็นสายเลือดฟาโรห์ที่เป็นเชื้อสายพระอาทิตย์

ในยุคนั้นคนนับถือเทพอัมมอน ที่พระในนิกายนั้นอ้างนามของเทพอัมมอนให้คนยอมตาม ขูดรีดภาษีและของเซ่นไหว้จากประชาชน รวมทั้งกดคนเป็นชนชั้นต่ำ ฟาโรห์อัคนาตอนจึงตั้งเทพเจ้าองค์ใหม่ ที่ให้ความเท่าเทียมและความเมตตาต่อคนเล็กคนน้อย ซึ่งในที่สุดก็แพ้ต่อการต่อต้านของพระในนิกายอัมมอน

แต่ที่สาเหตุหลักที่ฟาโรห์พินาศ มาจากการไม่ทำหน้าที่ด้านการเมืองและการทหารระหว่างประเทศ ทำให้ประเทศราชโดยรอบกระด้างกระเดื่อง โฮเรมเฮบ แม่ทัพอียิปต์ต้องไปปราบถึง ๓ ปี ผู้คนล้มตายมากอย่างน่าอนาจ

หากคำสนทนาของผู้คนในอียิปต์สมัย ๓,๓๐๐ ปีก่อนเป็นตามในหนังสือ ก็แสดงว่าคนในอียิปต์ยอมรับความเท่าเทียมกัน มากกว่าคนไทยสมัยนี้ เพราะตามในท้องเรื่อง ทาสของซินนูเฮ พูดดุด่าว่ากล่าวซินนูเฮ ในลักษณะเตือนสติแรงๆ ได้ หญิงในโรงเหล้าที่ซินนูเฮพึงใจ ก็ว่ากล่าวเขาได้ ซินนูเฮและคนใกล้ชิดอื่นๆ ก็ว่ากล่าวฟาโรห์ได้ แต่จะฟังและทำตามแค่ไหนเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

สิ่งสะกิดใจอีกอย่างหนึ่งคือเหล้า รู้สึกว่าคนในดินแดนนั้นดื่มเหล้ากันเป็นว่าเล่น ในลักษณะเหล้าเป็นเครื่องดื่มชั้นสูง และให้ความสดชื่นอย่างยิ่ง เหล้าเป็นเครื่องดื่มชั้นสูง เบียร์รองลงมา แปลกที่ไม่มีการกล่าวถึงเครื่องดื่มอย่างอื่น เช่นน้ำผลไม้

อีกเรื่องหนึ่งคือ การยอมรับเรื่องธรรมชาติความต้องการทางเพศของคน ดังนั้นการมีความสัมพันธ์ทางเพศนอกสมรส ที่เรียกว่าการคบชู้ จึงไม่เป็นเรื่องเสียหายร้ายแรง อดีตราชินีคบชู้กับพระคนก็รู้ๆ อยู่ รวมทั้งราชินีของอัคนาตอนหาความสุข ทางเพศกับบริวารชายหลากหลายหน้า ฟาโรห์ก็ไม่สนใจ

เรื่องนี้จบลงที่ซินนูเฮถูกเนรเทศโดยคำสั่งของฟาโรห์โฮเรมเฮบ ผู้เป็นเพื่อนของเขาตั้งแต่สมัยเด็ก ผมสรุปว่า หนังสือนี้เล่าเรื่องราวที่ซับซ้อนหลากหลายมิติ มิติหนึ่งคือมหายุทธระหว่างอำนาจกับอุดมคติ คนส่วนใหญ่จะอยู่ข้างอำนาจเสมอ ทั้งๆ ที่เป็นระบอบที่กดขี่ขูดเร้นตนเอง ซินนูเฮที่หัวใจ/วิญญาณยึดมั่นในอุดมคติ จึงต้องเป็น “ผู้โดดเดี่ยว” ตามสมญานามของเขา

แต่อุดมคติก็มีหลายมิติ ในบางมิติ ซินนูเฮ ไม่ใช่นักอุดมคติ เพราะเขาฆ่ามิตรได้ลงคอ และน่าจะจัดได้ว่า เขาเป็นแพทย์ที่เลว เพราะเขาให้ยาพิษฆ่าคน แม้คนนั้นจะเป็นศัตรูของอียิปต์ แต่เขาก็เปป็นแพทย์ที่ดี เพราะเห็นแก่คนจน เลือกตั้งคลินิกในย่านคนจน

ผมอ่านหนังสือเล่มนี้จบตอนเช้ามืดวันเสาร์ที่ ๑๖ มกราคม ๒๕๕๙ แล้วออกไปวิ่งออกกำลังพร้อมกับฟังวิทยุจุฬา เอฟเอ็ม ๑๐๑.๕ ไปด้วย มีการพูดถึงการปฏิรูประบบตำรวจ เอ่ยถึงตำรวจที่ไม่ยอมเรียกเงินชาวบ้านเอาไปส่งส่วย กลายเป็นแกะดำ ที่เป็นนักอุดมคติ และไม่เจริญก้าวหน้าในเส้นทางอาชีพตำรวจ ช่างเหมือนกับอียิปต์สมัย ๓,๓๐๐ ปีก่อนเสียจริง

ผู้ดำเนินชีวิตบนเส้นทางอุดมคติ ชีวิตย่อมโดดเดี่ยว

ผมเคยแนะนำหนังสือของโครงการนี้ ที่นี่


วิจารณ์ พานิช

๑๖ ม.ค. ๕๙


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (1)

ผมเคยอ่านมาว่าเหล้าในยุคนั้นจะมีปริมาณแอลกอฮอล์ไม่มากเหมือนปัจจุบันครับ เขาเลยกินเหล้ากันเหมือนกินน้ำเพราะเป็นน้ำที่ปลอดภัยจากเชื้อโรคกว่าน้ำที่ยังไม่ผ่านการหมักจนกลายเป็นเหล้าครับ

ผมเดาว่าด้วยแหล่งน้ำของเขาคงไม่สมบูรณ์เท่าแถวอุษาคเนย์ทำให้ต้องใช้วิธีฆ่าเชื้อโรคแบบนั้น ส่วนบ้านเรานั้นน้ำฝนกินได้สบายใจมาแต่โบราณครับ

หมายเลขบันทึก

602091

เขียน

23 Feb 2016 @ 18:01
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง
ดอกไม้: 5, ความเห็น: 1, อ่าน: คลิก