ปีนี้..เกี่ยวข้าวล่าช้าไปสักนิด เนื่องจากภารกิจในโรงเรียนมากมายเหลือเกิน ทำให้ข้าวในนาโยนของโรงเรียนแก่จัด และเกี่ยวยาก เพราะข้าวรวงหนัก เอนระนาบราบไปกับผืนนา เริ่มมีหญ้าขึ้นปกคลุม แต่ถึงอย่างไร ก็ไม่เป็นที่หนักใจของครูและผู้ปกครอง
ผู้ปกครอง..๒ คน ที่ผมขอความร่วมมือให้มาช่วยลูกหลาน หนึ่งในนั้น เป็นแม่ของ “แนน” นักเรียนหญิงชั้น ป.๕ ..แนนดีใจที่เห็นแม่มาเกี่ยวข้าวช่วยครู และปีนี้..มีครูผู้หญิงมากขึ้น และเกี่ยวข้าวเป็นทุกคน ผมต้องบอกครูว่า เคียวเกี่ยวข้าวมีจำกัด คงต้องให้นักเรียนเรียนรู้และทำงานเคียงคู่ผู้ปกครอง
นักเรียนชายหญิง ป.๖ เกี่ยวข้าวเป็นหลายคน คว้าเคียวจากมือครูได้ ก็รีบแสดงฝีมือให้น้องๆเห็น ให้เป็นที่ประจักษ์ เดินเกี่ยวขวับๆ แซงหน้าผู้ปกครอง ต้องร้องเรียกให้เดินกลับมา เพราะเกี่ยวข้าวไม่หมด เหลือรวงข้าวมากมายที่มองข้ามไป แม่ของแนนต้องบอกให้เดินช้าๆ ค่อยๆเกี่ยว อย่ารีบเดิน
แนน..เดินเคียงข้างแม่ สังเกตแม่เกี่ยวข้าวตลอดเวลา แนนอยากเกี่ยวบ้าง แม่ยื่นเคียวให้เกี่ยว แต่แนนจับเคียวไม่ทะมัดทะแมง แม่ต้องสอนวิธีจับ และอธิบายการเกี่ยวรวงข้าว รวมทั้งวิธีมัดข้าว
ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน เกี่ยวข้าวกันไป คุยกันไป ต่างบอกว่า ข้าวขาวมะลิ ที่ได้เมล็ดพันธุ์มาจากครูนิรุต ลำต้นและรวงข้าวใหญ่ ต้นข้าวขึ้นไม่เต็มผืนนา แต่ได้ข้าวมากพอๆกับปีที่แล้ว ข้าวน้ำหนักดี รวงสวย ..ทั้งที่ไม่ได้ใส่ปุ๋ยเลยแม้แต่น้อย
ผู้ปกครองกับนักเรียน ช่วยกันเกี่ยวข้าว และเดินเก็บข้าวที่ตกหล่น ไม่ถึงชั่วโมงก็เสร็จเรียบร้อย ก่อนจะกลับแม่แนนบอกว่า ข้าวแห้งแล้ว ไม่ต้องตากนานก็ได้ ผมก็เลยบอกว่าตอนบ่ายๆ จะเก็บเข้ายุ้งฉางเลย ถ้าปล่อยไว้ กลัวว่าจะแห้งกรอบเกินไป
ยุ้งฉางที่ว่า คือข้างเล้าไก่ ที่พอมีห้องว่างเพียงพอ เอาพลาสติกรองพื้น พอถึงช่วงลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้ ราวๆบ่ายสามโมง นักเรียนก็ช่วยกันหอบข้าว เข้าเก็บในยุ้งฉางชั่วคราว เพื่อรอการนวด ผมช่วยนักเรียนหอบข้าว ๒ – ๓ กำ ก็รู้ได้ทันทีว่า ปีนี้ข้าวดีมีน้ำหนัก ผมเดินแค่ ๒ รอบ ก็หอบแล้ว
นักเรียนถามผมว่า จะฟาดข้าวเมื่อไหร่ ผมก็เลยบอกว่า ต้องรอให้การก่อสร้างในโรงเรียนเสร็จก่อน จะได้ทำงานได้สะดวก พอตอบคำถามเด็กแล้ว ..ก็ถึงเวลาที่ผมจะต้องถามครูนิรุตบ้าง ซึ่งตอนนี้ ครูนิรุต..สอนอยู่ที่โรงเรียนบ้านนาศรีนวล จ.บุรีรัมย์ แต่ในโรงเรียนไม่ได้ทำนาเหมือนของเรา
บอกครูนิรุตว่า เดือนมกราคม ๒๕๕๙ ผมจะปลูกข้าวไรส์เบอรรี่..ตอนนี้..ผมต้องเตรียมผืนนาอย่างไรบ้าง ครูนิรุต บอกให้ใส่น้ำเข้านาให้เต็ม และใส่น้ำหมักชีวภาพลงไปด้วย เพื่อเร่งการย่อยสลายตอซัง จากนั้นก็รอให้น้ำแห้งจึงค่อยไถกลบ ก็จะเป็นผืนนาที่อุดมสมบูรณ์
ครับ นาโยนเสร็จสิ้นลงแล้ว รอนวดข้าวเอาไว้เป็นเมล็ดพันธุ์ จะได้ข้าวมากน้อยไม่สำคัญ เห็นนักเรียนร่วมกิจกรรม และร่วมคิดร่วมทำมาตั้งแต่ต้น เป็นผลกำไรที่มองเห็นชัดเจน..น้ำในสระโรงเรียนก็มากมี น้ำใจผู้ปกครองก็ล้นเหลือ ทำนาปีละ ๒ ครั้ง ก็ไม่รู้สึกลำบากแต่อย่างใด ตั้งใจให้การทำนาอยู่เคียงคู่โรงเรียนไปอย่างนี้..นานเท่านาน
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๓ ธันวาคม ๒๕๕๘
เป็การเรียนรู้เรื่องการทำนาไปด้วยเลย
ขอบคุณ ผอ มากๆครับ
รอดูข้าวชุดต่อไปครับ