677. เรียนรู้ศาสตร์ OD ผ่าน "สามก๊ก" (ตอนที่ 7)

วันก่อนดูสามก๊กช่วงที่กองทัพเล่าปี่ถูกตีแตก สามพี่น้องต้องแยกออกจากกัน เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย ต่างแยกกันไปคนละทางโดยไม่รู้ว่าใครเป็นอย่างไร ยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ กวนอูต่อมาถูกล้อมจับ และจำใจต้องอยู่กับโจโฉ ด้วยความซื่อสัตย์ต่อนายเก่า และไม่ว่าโจโฉจะพยายามเสนอลาภยศอะไรให้ กวนอูก็ยังไม่ลังเลใจที่จะกลับไปหาเล่าปี่ ทันที่ที่รู้ว่าเล่าปี่อยู่ที่ไหน โจโฉถึงกับอึ้งและเสียดายคนอย่างกวนอูมากๆ เพราะนอกจากเป็นยอดฝีมือไร้เทียมเทาน ยังกล้าหาญและสัตย์ซื่อยิ่งนัก

คุณจะเห็นโจโฉให้เกียรติกวนอูมาก และยอมปล่อยกวนอู ทั้งยังไปส่งและกำชับให้ทหารทั้งหมดเปิดทางให้กวนอู และกวนอูหลังสิ้นชีพแล้วชาวจีนยกย่องให้เป็นเทพเจ้ากวนอู ส่วนโจโฉไหงไม่มีใครยกย่องเป็นเทพเจ้า

ก็แสดงว่าสิ่งที่กวนอูทำคนส่วนใหญ่ยอมรับ แต่โจโฉคนไม่ยอมรับกัน... อ้าวคนไทยก็คิดเหมือนคนจีนนี่ ฝรั่งก็คงคิดเช่นกัน ...แสดงว่ามีอะไรบางอย่างที่เป็นสากลอยู่ในสามก๊ก... เพราะทุกสังคม ทุกชาติ ทุกภาษาเมื่อได้ยินเรื่องของกวนอู จะยอมรับความซื่อสัตย์ที่เป็นตำนานของกวนอู ที่แม้กระทั่งศัตรูยังให้เกียรติ

ใช่ครับนั่นคือบุคลิกภาพอันเป็นที่ยอมรับของทุกสังคมนั่นเอง...

ราวๆสิบปีมานี้ในวงการจิตวิทยาบวก (Positive Psychology) มีนักวิจัยกลุ่มหนึ่งนำโดยศาสตราจารย์ซาลิกมันต์ ได้ศึกษาวิจัยบุคลิกภาพของมนุษย์ โดยศึกษาจากทุกสังคมทั่วโลกไม่ว่าจะเป็นสังคมชาวป่า ชาวเอสกิโม จนถึงสังคมในนิวยอร์ค ศึกษาจากตำราโบราณ ทุกคำภีร์ เพื่อค้นหาบุคลิกภาพที่ทุกสังคมปรารถนา ปรากฏว่าไปเจอว่ามีอยู่ 24 แบบ..

ซึ่งเรียกว่า Character Strengths and Virtues เป็นประมาณว่าเป็นบุคลิกภาพที่เป็นจุดแข็งในระดับที่ถือได้ว่าเป็นคุณธรรมครับ ปัจจุบันคุณสามารถรู้จักว่าคุณมี Chracter Strenghts อะไรบ้าง อะไรที่เป้นจุดเด่นก็สามารถเข้าไปทำได้ที่นี่ ถ้ามีใครให้กวนอูเข้าไปทำแบบสอบถามได้ที่นี่ http://www.viacharacter.org ผมเชื่อว่ากวนอูจะมี Character Strengths ที่เป็นจุดแข็งหลักหรือ Signature Strengths เลย คือ

ความกล้าหาญ (bravery)

ความไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค (persistence)

ความเที่ยงธรรม (integrity)

และความเมตตา (Kindness)

ผมว่าเด่นสุดๆ ทั้งเรื่องจะเห็นสี่ข้อ และคุณจะเห็นกวนอูเอามาใช้ตลอด จนเป็นบุคลิกภาพที่โดดเด่น กวนอูมีความซื่อสัตย์ตลอดเวลา และกล้าหาญที่จะทำงานและครองตนอย่างซื่อสัตย์ (ไม่มีงอ) และเพื่อรักษาคำสาบาน ก็จะลุยแบบไม่ท้อ เจอศัตรูก็เตือนก่อน ไม่ฆ่าผลีผลาม แต่ไม่ถ้าฟังกันจริงถึงจัดการ ส่วนลูกน้องศัตรู หลังนายตายแล้ว กวนอูก็จะไม่ทำอะไร จะบอกว่า “พวกทหารไม่เกี่ยว หลบไปเสีย” ...

ด้วย Character strengths ที่กวนอูนนำไปใช้อย่างเข้มข้น ทำให้กวนอูทำงานสำเร็จ แม้ตกระกำลำบาก ก็เอาตัวรอดได้ รอดได้เพราะบุคลิกตนเองแท้ๆ ... เพราะศัตรูยังให้เกียรติ เคารพนบนอบ...


แล้วโจโฉล่ะ ถ้าให้ทำแบบสอบถาม VIA จะเป็นไง ผมว่าอย่างน้อยได้หลายข้อครับ เช่น ความกล้าหาญ ความเป็นผู้นำ การมีสติปัญญา ความรักนการเรียนรู้ ...ผมเห็นเลยโจโฉมีอะไรมาก คุณภาพคับแก้วเลย และที่สำคัญมีการใช้จุดแข็งของตนอย่างเข้มข้น แต่ทำไม่โลกจึงเกลียดโจโฉนัก ทำไมไม่กลายเป็นเทพเจ้า ..

คำตอบคือ โจโฉ โหดร้ายมากครับ ...ตอนก่อนหน้านี้จะเห็นว่าโจโฉจับได้ว่าฮ่องเต้ เขียนจดหมายของให้ขุนนางช่วยกันกำจัดโจโฉ โจโฉจับได้ นอกจากประหารทุกคนยกเว้นฮ่องเต้แล้ว ยังประหารฮองเฮา ...ราชินีครับ ที่กำลังทรงพระครรภ์เจ้าชายน้อยอยู่ ...โหดไหมครับ.. ถามว่าเรื่องนี้ในยุคสมัยไหน ก็ไม่มีใครสามารถยอมรับได้ ...ดังนั้นเมื่อโจโฉโหดเหี้ยมขนาดนี้ นานไปนานไป ผมเชื่อว่าคนในสังคมของโจโฉ แม้ในเมืองที่โจโฉปกครองอยู่ก็ไม่มีใครยอมรับครับ โจโฉและตระกูล ถึงแม้จะมีอำนาจมาก แต่ก็ถูกรุมยำทั้งจากภายนอกและภายในมาตลอด ที่สุดสามก๊กจึงถูกกินรวมด้วยสุมาอี้ ส่วนตระกูลโจโฉก็สิ้นสุดในไม่นาน

แสดงว่าการมีจุดแข็งนี่นอกจากต้องใช้เพื่อความสำเร็จในชีวิตแล้ว ต้องมีคุณธรรมกำกับครับ ..เขาจึงเรียกว่า Character Strengths and Virtues เป็นทั้งจุดแข็งและคุณธรรม ... ไม่มีคุณธรรมกำกับ จุดแข็งที่ว่าจะนำไปสู่การทำลายล้าง เบียดเบียนคนอื่นและตนเองครับ

ผมเองหลังการประเมิน ผมมีจุดแข็งหลักคือ Love of Learning รักการเรียนรู้ Curiosity ความอยากรู้อยากเห็น Creativity ความคิดสร้างสรรค์ และ Judgement การไม่ลำเอียง ... Love of learning เป็นจุดแข็งหลัก ของผม ที่พอย้อนกลับไป หลังผมใช้มันอย่างเข้มข้น ทำให้ผมมาเจอ Appreciative Inquiry จนก่อตั้ง AI Thailand (www.aithailand.org) ชีวิตเติบโตแบบก้าวกระโดดมาตลอด

และเนื่องจากวันนี้เป็นวันคล้ายวันประสูติ ของท่านดาไลลามะ ผมเชื่อว่าท่านมี Love of Learning (รักการเรียนรู้) และ Vitality (ความมีชีวิตชีวา)

ตั้งแต่นานมาแล้ว แม้กระทั่งหลังได้รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ท่านมีโอกาสเดินทางไปทั่วโลก โดยเฉพาะตะวันตก เนื่องจากท่านชอบวิทยาศาสตร์มากๆ ท่านจะชอบไปเยี่ยมนักวิทยาศาสตร์ระดับโลก และไปสนทนาธรรมกัน ด้วยความรักในการเรียนรู้ และความมีชีวิตชีวา คนตะวันตกเกิดความสนใจในพุทธศาสนา หลายคนเปลี่ยนมาถือพุทธ ที่สำคัญเกิดการผสมผสานศาสตร์อย่าง Neuroscience กับภูมิปัญญาทางศาสนาพุทธ กลายเป็นศาสตร์ใหม่ที่เรียกว่า “จิตตปัญญา (Contemplative Science)” ...ผมยิ่งอยู่วงการนี้ยิ่งเห็นอิทธิพลของท่านในระดับโลกมาก

นี่ไงครับท่านดาไล ลามะที่ไม่เคยว่าร้ายทำร้ายจีนเลย ไม่มีอำนาจ แต่ด้วยการใช้จุดแข็ง ที่กำกับด้วยคุณธรรมอย่างเข้มข้น ทั้งที่ทุกอย่างจำกัดไปหมด แต่ท่านกลับสามารถจุดประกาย จุดเทียนในโลกตะวันตกได้

ส่วนท่านเองหากท่านประเมินคนและในองค์กรได้ว่ามีจุดแข็งอะไรบ้าง ก็ต้องเน้นเอาไปใช้อย่างเข้มข้น แต่ต้องกำกับด้วยคุณธรรมนะครับ สำคัญมากๆ ไม่อย่างนั้นท่านจะทำร้ายคนอื่น และที่สุดกรรมจะย้อนกลับมาที่ท่านเอง วิบากกรรมตามมาเป็นพรวน บางทีถึงลูกถึงหลานนะครับ ..คิดดีๆ

และวันนี้เป็นวันประสูติของท่านดาไล วันนี้ผมขอปฏิบัติบูชา รักษากายวาจาใจ เพื่อบูชาพระโพธิสัตว์แห่งศตวรรษที่ 21 ท่านนี้ครับ ...

วันนี้พอเท่านี้ เพียงเล่าให้ฟัง ลองเอาไปพิจารณาดูนะครับ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Appreciative Inquiry



ความเห็น (1)

อยากทราบ บุคลิกภาพที่ทุกสังคมปรารถนา ที่มีอยู่ 24 แบบค่ะ