สวัสดีชาว Blog และลูกศิษย์ทุกท่าน
วันจันทร์ที่ 25 พฤษภาคม 2558 เวลา 9.00-12.00 น. ได้รับเกียรติจากกรมยุทธศึกษาทหารเรือ ในการบรรยายพิเศษ เรื่อง การพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อมุ่งวิสัยทัศน์ของกองทัพเรือ ณ ห้องประชุมบริพัตร อาคารสถาบันวิชาการทหารเรือชั้นสูง จ.นครปฐม
สรุปการบรรยาย
การพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อมุ่งวิสัยทัศน์ของกองทัพเรือ
วันจันทร์ที่ 26 พฤษภาคม 2558 เวลา 09.00-12.00 น
ณ ห้องประชุมบริพัตร อาคารสถาบันวิชาการทหารเรือชั้นสูง จ.นครปฐม
อ.จีระ: เชื่อในระบบคุณธรรม จริยธรรม ของกองทัพเรือ workshop ที่จะให้ทำร่วมกันในวันนี้ เป็นประโยชน์กับทุกคนเพื่อให้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ข้อคิดเห็นจะนำไปรวบรวมไว้
การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นยุทธวิธี ในวันนี้ขอให้เป็นบรรยากาศสบายๆ และจะให้แก่นความรู้ไปอย่างเต็มที่ ในวันนี้ได้เชิญอาจารย์พิชญ์ภูรีมาเสริมบางประเด็น
อ.พิชญ์ภูรี: ทำหน้าที่เป็นวิทยากรเสริมการบรรยาย ทฤษฎีในวันนี้ที่สำคัญคือ ทฤษฎี 2R's เพื่อมุ่งวิสัยทัศน์ให้ตรงประเด็น
ข้าราชการส่วนใหญ่มักจะถูกจำกัดให้อยู่ในกรอบ ทั้งเรื่องวัฒนธรรมองค์กร ทรัพยากรมีความสำคัญ อ.จีระ เป็นผู้ก่อตั้งสถาบันทรัพยากรมนุษย์ที่ธรรมศาสตร์
อ.จีระ: เวลาจีนสร้างผู้นำ คนในประเทศต้องจัดการ ต้องจัดการให้กับ
- การเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว
- ความไม่แน่นอน
- การคาดคะเนเรื่องในอนาคต
ผู้นำในอนาคตต้องเอาจริงเรื่องคน ทำอย่างต่อเนื่อง
อยากให้ทุกคนได้ประทะกันทางปัญญา มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความรู้กัน แบบ Learning how to learn
วันนี้ขอให้บรรยากาศเป็นแบบแบ่งปันความรู้กัน
มีการปลูก ช่วงที่ยากที่สุด คือ ตอนทำงาน อยากให้ทุกคนมีความใฝ่รู้ กองทัพต้องมีการสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้ ต้องเปลี่ยนวิธีการเรียน
ต่อมาคือ การเก็บเกี่ยว ทำอย่างไรถึงจะสร้างศักยภาพของคน มีความมุ่งมั่น
ในทางทฤษฎี หากค่าจ้างไม่สมดุลกับผลงานก็อยู่ไม่ได้
ผู้บริหาร และนายทหารที่กำลังขึ้นตำแหน่ง ต้องนำประเด็นไปคิดต่อ แบบ turn idea to action ต้องมีการบริหารการเปลี่ยนแปลงให้ได้
ต้องดึงศักยภาพตัวเองออกมา
ประเด็นสุดท้าย คือ ต้องทำให้สำเร็จ Execution
Satya Nadella กล่าวว่า ต้องมีการกระหายการเรียนรู้
Michael Porter กล่าวว่า การแข่งขันขึ้นอยู่คุณภาพของคน
พารณ อิศรเสนา ณ อยุธยา กล่าวว่า คน คือ ทรัพยากรมนุษย์ที่มีค่ามากที่สุดขององค์กร
ยุทธวิธี ถ้าไม่มีเรื่องการศึกษา ก็ไม่มีประโยชน์
ศ.ดร.จีระ: ทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในปัจจุบัน ไม่ใช่เงิน สิ่งของหรือเครื่องจักร แต่เป็นคน เช่น สิงคโปร์ หรืออิสราเอล
Antony Robbins กล่าวว่า ศักยภาพของคนซ่อนอยู่ข้างใน
สุภาษิตจีน กล่าวไว้ว่า
ปลูกพืชล้มลุก.. 3-4 เดือน
ปลูกพืชยืนต้น.. 3-4 ปี
พัฒนาคน.. ทั้งชีวิต
วัตถุประสงค์
1.เพิ่มประเด็นบางเรื่องด้านทุนมนุษย์ ซึ่งมาจากพื้นฐานที่แข็งแกร่งของกองทัพเรือ ทั้งวินัย คุณธรรม จริยธรรม และการคิดเป็นระบบ
2.เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และความคิดเห็นระหว่างกัน
3.สร้างแรงบันดาลใจไปสู่เป้าหมายเดียวกัน
4.ให้ทำอย่างต่อเนื่อง ต่อเนื่อง และมีการ Follow up
ขอให้มองภาพใหญ่เรื่อง สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปทั้งระดับ Macro และ Micro
ระดับ Macro
-โลกาภิวัตน์
-ASEAN 2015
-Technology / Social Media
-การเมือง
-เศรษฐกิจ
-สังคม
-โครงสร้างประชากร
-การค้ามนุษย์
-สิทธิมนุษยชน
-สัดส่วนของชาย/หญิง
-อิทธิพลของสื่อทางลบ
ระดับ Micro
-คนรุ่นเก่า คนรุ่นใหม่
-วัฒนธรรมองค์กร
-วัตถุนิยมมากขึ้น
-ค่านิยมทั้งดีและไม่ดี
-การคาดหวังของสังคมต่อกองทัพเรือ
-คุณภาพของคนในกองทัพเรือเมื่อเปรียบเทียบกับอดีต
ต้องค้นหาต้องสำรวจตัวเองว่าอยู่ตรงไหน
อยากจะไปไหน
ทำให้คนเป็นเลิศอย่างไร ทำให้สำเร็จอย่างไร
เมื่อเจออุปสรรคจะทำอย่างไร
ทฤษฎีการเรียนรู้
ทฤษฎี 2R's
Reality - มองความจริง
Relevance - ตรงประเด็น
ทฤษฎี C-U-V
Copy
Understanding
Value Creation/Value added/ Value Diversity
การคิดนอกกรอบในกองทัพเรือ ต้องเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ ไม่ได้เปลี่ยนอย่างรวมเร็ว เพราะบางครั้งอาจจะเกิดการต่อต้านในการเปลี่ยนแปลง
การพัฒนาทุนมนุษย์และการบริหารจัดการ อยากจะเรียกเป็น 3 Concepts ซึ่งจะต้องไปด้วยกัน
-ปลูก (Cultivate)
-เก็บเกี่ยว (Harvesting) คือ การบริหารคน
-Execution ทำให้สำเร็จ ถ้ามีอุปสรรคต้องเอาชนะให้ได้ และต้องเข้าใจอีก 2 เรื่อง คือ
-ทุนมนุษย์ต้องเชื่อมโยงกับทุนอื่นๆ เช่น Technology ทุนทางการเงิน และทุนทางทรัพยากรธรรมชาติ
ขอให้เห็นความสำคัญของทุนมนุษย์ในองค์กร ต้องเน้นและยกให้สูงเป็น Philosophy มากกว่า Technique คือ ศรัทธาและมีความเชื่อในความสำคัญของคน ไม่ใช่แค่งาน routine มอบให้ใครทำก็ได้ เรื่องคนต้องได้รับการเอาใจใส่ตั้งแต่ผู้บริหารสูงสุดจนถึงคนระดับล่างที่สุด อย่างที่คุณพารณ เคยพูดไว้ว่า การสร้างทรัพยากรมนุษย์ต้องอาศัยปรัชญาและความเชื่อ
HR Architecture
ต้องให้มีการเรียนเพื่อให้มีการคิดเป็น วิเคราะห์เป็น คิดแบบวิทยาศาสตร์ คิดแบบ Creativity Innovation สังคมการเรียนรู้ จิตสาธารณะ คุณธรรม จริยธรรม
เพื่อให้สู่การแข่งขัน การเปลี่ยนแปลงต่างๆ
ข้อดีที่โรงเรียนนายเรือและโรงเรียนอื่นๆในกองทัพเรือจะปลูกฝัง ทุนทางจริยธรรม และระเบียบวินัย (Discipline)ซึ่งอาจจะพูดได้ว่าได้ปลูกทุนมนุษย์ได้ดีพอควรใน 8K ซึ่งทุนจริยธรรมน่าจะเป็นเลิศ
8 K's : ทฤษฎีทุน 8 ประเภทพื้นฐานของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
Human Capital ทุนมนุษย์
Intellectual Capital ทุนทางปัญญา
Ethical Capital ทุนทางจริยธรรม
Happiness Capital ทุนแห่งความสุข
Social Capital ทุนทางสังคม
Sustainability Capital ทุนแห่งความยั่งยืน
Digital Capital ทุนทาง IT
Talented Capital ทุนทางความรู้ ทักษะ และทัศนคติ
ต้องถามว่าในกองทัพเรือนั้นเวลาทำงานมีความสุข และมีเป้าหมาย มีpassion ในการทำงานหรือไม่
ทุนทางสังคม มีความสำคัญ เนื่องจากการทำงานต้องมีเครือข่ายในการทำงาน
5 K's (ใหม่) : ทฤษฎีทุนใหม่ 5 ประการเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในยุคโลกาภิวัตน์
Creativity Capital ทุนแห่งการสร้างสรรค์
Knowledge Capital ทุนทางความรู้
Innovation Capital ทุนทางนวัตกรรม
Emotional Capital ทุนทางอารมณ์
Cultural Capital ทุนทางวัฒนธรรม
ถ้ามีพื้นทางดี จะเน้นเรื่องเรื่องความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมต่อไปได้
จุดที่ผมอยากจะเน้นมากก็คือ การบริหารคนหรือเก็บเกี่ยวคนในกองทัพเรือ ซึ่งผมขอเสนอ ทฤษฎี 3 วงกลม และที่สำคัญจะขับเคลื่อนให้ทุนมนุษย์ในกองทัพเรือให้เป็นเลิศได้อย่างไร
1. การดูองค์กร หรือ Context องค์กรเป็นองค์กรที่น่าอยู่ พร้อมที่จะดึงเอาความเป็นเลิศออกมาหรือไม่
2. มีสมรถนะหรือไม่
3. สร้างแรงจูงใจให้หรือไม่
ในอนาคตต้องทำการปลูกและเก็บเกี่ยวมากขึ้น
ควรเน้นเรื่อง HRDS หรือมองคนในกองทัพเรือจาก Tangible มาเป็น Intangible quality แต่ยังรักษาแก่นของความเป็นองค์กรที่มีวินัย และมีคุณธรรมจริยธรรม
ทฤษฎี HRDS
•Happiness
• Respect ยกย่อง
•Dignity ให้มีศักดิ์ศรี
สุดท้าย ผมคิดว่า สิ่งที่จะต้อง follow up ก็คือ ทำอย่างไรจึงจะประสบความสำเร็จในนโยบายทุนมนุษย์ในกองทัพ ผมเรียกว่า Execution ซึ่งขึ้นกับ Leadership ของผู้นำในกองทัพเรือว่าจะมองเรื่องทุนมนุษย์อย่างไร และมีความสำคัญอย่างไร
-ต่อเนื่อง และต่อเนื่อง เมื่อมีโครงการเกี่ยวกับเรื่องทุนมนุษย์ โดยร่วมมือกับ Stakeholdersข้างนอก เช่น ธุรกิจ วิชาการ และชุมชน หรือ กองทัพเรือใน ASEAN รวมทั้งมหาวิทยาลัยต่างประเทศ
-ต้องมีนโยบายระยะยาว มี Long term planning / Strategic Partners
-ดึงเอาความเป็นเลิศของ Case ต่างๆ นอกกองทัพมาเป็นตัวอย่างมากขึ้น ไปดูงานนอกสถานที่มากขึ้น
-เชิญผู้เชี่ยวชาญจากข้างนอก ในหลายสาขามาให้ข้อคิดเห็นและให้มีการหารือระดมความคิดเห็น ทำ Workshop มากขึ้น และ turn ideas to action มากขึ้นในทุกๆระดับ
-ทำให้เกิดสังคมการเรียนรู้ สร้าง habit ในการใฝ่รู้ตลอดเวลา และมาแบ่งปันทาง Social
-สุดท้าย ต้องอ่านหนังสือทุกเดือนที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการและอื่นๆเพื่อมาแบ่งปันความรู้กัน
-ผมยินดีร่วมมือและขอบคุณที่กรุณาเชิญผมมาพูดในวันนี้
อ.พิชญ์ภูรี: เน้นเรื่อง 2R's เน้นความจริง และตรงประเด็น ต่อมาเรื่อง Macro Micro กองทัพเรือต้องมีวิสัยทัศน์และคุณลักษณะใหม่ๆ วางแผนให้บุคลากรช่วยประเทศชาติมากขึ้น
อ.จีระ: นอกจากความรู้ใหม่ๆแล้วต้องมีวิธีการเรียน เพื่อให้มีการคิด วิเคราะห์ การใฝ่รู้ เพื่อให้ความรู้ต่างๆเกิดขึ้น
การทำงานยุคใหม่ต้องทันกับเหตุการณ์ต่างๆ
อ.พิชญ์ภูรี: ขอให้เน้นเรื่อง 8K 5K ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ 8K ก็เพียงพอ แต่คุณลักษณะพิเศษ เมื่อจะเข้าไปสู่อาเซียน ก็ต้องมี 5K
อ.จีระ: เรื่องความยั่งยืนต้องมองกองทัพเรือในอนาคตข้างหน้า และต้องดูว่าในอนาคตต่อไปเราจะทำอะไร
ถ้ามีความรู้ทักษะต้องมี mindset ที่ดีด้วย
การศึกษาไทยล้มเหลว เพราะคิดแต่เรื่องที่ทำอย่างไรให้รวย ต้องเน้นเรื่องคุณธรรม จริยธรรมก่อนเหมือนที่กองทัพเรือมี และนำศักยภาพที่มีมาใช้อย่างเต็มที่
ต้องพัฒนาหลักสูตรนายเรือ เพื่อใช้ทฤษฎี Learning how to learn เพื่อให้มีdiversity แต่ต้องมี synergy
อ.พิชญ์ภูรี:วันนี้จะได้การเรียนแบบ Learn share care
อ.จีระ: เมื่อมีความถูกต้อง มีคุณธรรม จริยธรรม จะกระเด้งไปสู่ความเป็นเลิศได้ ความเสียหาที่เกิดขึ้น เกิดจากการไม่มี 8K ทหารทุกเหล่าถ้ารวมตัวกันแล้วจะเป็นหลักของประเทศ
ถ้าไม่มีทุนมนุษย์ และยังไม่พร้อมก็ทำงานได้ยาก
อาจจะต้องมีการ re engineer เปลี่ยนแปลงวิธีการทำงานของคน
ถ้าขั้นตอนการบริหารเยอะ ทำให้ช้าต้องคิดว่าจะบริหารจัดการอย่างไรให้เร็วขึ้น ศักยภาพคือ ต้องดูว่ามีองค์กรที่ยอมรับเราหรือไม่ ต้องปรับองค์กรให้ทันกับเหตุการณ์
กองทัพเรือต้องปลูกฝังคนให้เข้าไปอยู่ในส่วนลึก ให้ realistic และ relevance ต่อกองทัพเรือ
คำถาม ในการอบรมครั้งนี้
อ.จีระ: เรื่องทุนมนุษย์ จะต้องมีการลงทุน ซึ่งจะต้องเสียก่อนจึงจะได้ประโยชน์ตามมา แต่การศึกษาไทย ไม่ควรประหยัดการลงทุนเรื่องคน
คำถาม: ปัญหาการพัฒนาประเทศไทย ศาสนาคือศาสนาพุทธ มีการยึดศีล 5 ปัจจัยใดที่ทำให้เกิดปัญหาทุจริต คอรัปชั่นในประเทศไทย
อ.จีระ ต้องเน้นเรื่องการศึกษา สุขภาพ โภชนาการ ครอบครัว สื่อ และต้องมีเรื่องศาสนาด้วย
ช่วงแรก ต้องอาศัยครอบครัว
เมื่อเข้าโรงเรียน ก็จะถูกปลูกฝังจากโรงเรียน และวัดด้วย
คำถาม: ประเทศที่พัฒนาบางประเทศ ทำไมไม่ต้องใช้ศาสนาก็เจริญได้
อ.จีระ:ต้องทำงานวิจัยว่าพระที่สอนธรรมะในปัจจุบัน ว่ามีคนที่จบเปรียญ 3 พระบางรูปรู้ไม่จริงก็มี ศาสนาล้มเหลว จึงต้องมีการปฏิรูปศาสนาด้วย
ศาสนาต่างๆต้องร่วมมือกัน และต้องไม่มีทัศนคติแง่ลบกับศาสนาอื่นๆ ต้องทำเพื่อสังคม
คำถาม: การเชื่อมโยงกับคนรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ควรทำอย่างไร
อ.จีระ: ต้องขึ้นอยู่กับการ Input ของตัวเราเอง หากเราอ่านหนังสือ และได้มีการคิดใหม่ๆขึ้นมาก ทำให้ความรู้ใหม่ๆเข้ามาเสมอ สามารถปรับตัวให้อยู่กับความเปลี่ยนแปลงต่างๆ ควรจะทำเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้
Workshop
กลุ่ม 1
1. ปัจจัยท้าทาย 3 เรื่อง ของกองทัพเรือในอนาคตคืออะไร และการปลูก เก็บเกี่ยว และ Execution ในกองทัพเรือเรื่องของทุนมนุษย์จะช่วยจัดการกับปัจจัยท้าทายอย่างไร
- ขยายตัวเองออกมา พื้นความมั่นคงเปลี่ยนไป (security landscape )
- เป็นผู้มองบทบาทนำ
- เรื่องความเป็นเลิศทางด้านการบริหารจัดการ ว่าจะใช้ระบบอะไร
ทุกอย่างแก้ไขที่คน สิ่งที่เกิดขึ้นกับคนคือ วัฒนธรรม ดูการเปลี่ยนแปลงว่าเร็วไปหรือช้าไปอย่างไร
2. เมื่อฟังแล้ว ถ้าจะเสนอ Projects ที่เน้นไปแนว Outside the box ของกองทัพเรื่อง 3V
ดูตามทฤษฎี C-U-V
Value added กิจกรรมที่ทำอยู่ทุกวัน ต้องถ่ายทอดเทคโนโลยี ต่อยอดไป
Value creation คือ คนที่มีกระบวนทัศน์ต่างกัน
Value diversity การใช้ประโยชน์ของคนที่หลากหลาย ต้องหาหุ้นส่วนผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยผ่านกระบวนการพัฒนาคน
อ.จีระ: ในอนาคตหากจัดกิจกรรมร่วมกันระหว่างผมและกองทัพเรือ ก็จะหาประโยชน์เพื่อประเทศชาติได้
โครงการที่เน้นภูมิปัญญา เน้นเอาผู้นำท้องถิ่น ข้าราชการ นักธุรกิจ มาร่วมกัน
ไทยเป็นสังคมที่เห็นแต่เงิน ไม่มีความใฝ่รู้
ทุนแห่งความยั่งยืน คือ ต้องถามตัวเองว่าในอนาคตจะทำอะไร ต้องเอาความรู้ไปสู่สังคม
คนที่เป็นปราชญ์ไม่มีเกษียณอายุ แต่ต้องคิดว่าจะมีเวทีให้หรือไม่
กลุ่ม 2
1. ปัจจัยท้าทาย 3 เรื่อง ของกองทัพเรือในอนาคตคืออะไร และการปลูก เก็บเกี่ยว และ Execution ในกองทัพเรือเรื่องของทุนมนุษย์จะช่วยจัดการกับปัจจัยท้าทายอย่างไร
1) ภัยคุกคามเรื่องภัยธรรมชาติ ต้องให้ความรู้และรับสถานการณ์ว่าจะต้องทำอย่างไร
อ.จีระ: คนต้องมองไปยังอนาคตข้างหน้าว่าอีก 20 ปี ข้างหน้าอะไรจะเกิดขึ้น ไม่ใช่เน้นแต่ KM
- อยากให้สังคมรอบๆเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ โดยเป็นมิตรกับประชาชน
อ.จีระ:หากยกระดับความรู้คนขึ้นมาได้ อนาคตประเทศก็จะอยู่รอด
- จัดการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ เพื่อให้มีความร่วมมือด้วยกัน
การเก็บเกี่ยว: สำรวจร่วมกันกับองค์กรต่างๆ เพื่อให้ส่งความรู้กับประชาชน
การทำให้สำเร็จ: ตั้งเป็นแผนพัฒนาประเทศ และให้คนลงมาทำงานอย่างเต็มที่
2) เรื่องเทคโนโลยี
ปลูก: ให้ทุกคนมีความรู้มากขึ้น ในด้านเทคโนโลยี ศึกษาร่วมกับองค์กรอื่นๆ
เก็บเกี่ยว: สร้างโครงการวิจัยใหม่ๆขึ้นมา ถ้านำเอางานวิจัยมาใช้ และเป็นรูปธรรม
Execution : เรียนให้รู้
กลุ่ม 3
1. ปัจจัยท้าทาย 3 เรื่อง ของกองทัพเรือในอนาคตคืออะไร และการปลูก เก็บเกี่ยว และ Execution ในกองทัพเรือเรื่องของทุนมนุษย์จะช่วยจัดการกับปัจจัยท้าทายอย่างไร
- การจับเรื่องการทำผิดกฎหมายในทะเล
- รักษาผลประโยชน์ ทางทะเล
- เป็นผู้นำในกองทัพเรือของอาเซียน
2. เมื่อฟังแล้ว ถ้าจะเสนอ Projects ที่เน้นไปแนว Outside the box ของกองทัพเรื่อง 3V
- การพัฒนาเรื่องความรู้กฎหมายทะเล และรักษาผลประโยชน์ทางทะเล
- โครงการผู้สูงวัย อยากให้คนที่เกษียณมาอยู่รวมกัน โดยให้กองทัพเรือทำให้ชุมชน เนื่องจากผู้สูงอายุไม่มีใครดูแล
อ.พิชญ์ภูรี: กลุ่ม 1 สอดคล้องกับภาวะผู้นำ ตรงกับทฤษฎี Rhythm and speed
กลุ่ม 2: เลียน เล่น ให้เป็นจริง
กลุ่ม 3 : พูดเรื่องกฎหมาย เพราะเป็นเรื่องสำคัญมาก สิ่งที่พูดเรื่องโครงการผู้สูงวัย เห็นว่าโครงการที่ทำกับกองทัพเรือ ควรรีบทำ ถ้าทำเรื่องคลังสมองได้ ต้องต่อยอดโครงการ
เรื่องงานวิจัยของกองทัพเรือ เคยอ่านเรื่องรศ. 112 เอาจดหมายเหตุไทยและต่างประเทศมาเปรียบเทียบ งานวิจับกองทัพเรือเกี่ยวโยงได้หลายงานมาก
อ.จีระ: เวลาทำงานอะไร อย่าทำแบบเดิม ผมมีกฎ 9 ข้อ ในการเป็นภาวะผู้นำ ฝากไว้
1.Crisis management การจัดการภาวะวิกฤต
2.Anticipate change การคาดคะเนการเปลี่ยนแปลง
3.Motivate others to be excellent การกระตุ้นผู้คนสู่ความยอดเยี่ยม
4.Conflict resolution การแก้ไขความขัดแย้ง
5.Explore opportunities การสร้างโอกาสแก่ผู้อื่น
6.Rhythm & Speed รู้จักใช้จังหวะและความ รวดเร็ว
7.Edge ( Decisiveness ) กล้าตัดสินใจ
8.Teamwork ทำงานเป็นทีม
9.การบริหารความไม่แน่นอน
ปัจจัยท้าทายทั้ง 3 กลุ่ม ตรงประเด็น เรื่องความมั่นคง ภัยธรรมชาติ และปัญหาทางทะเล ขอให้ทุกท่านปลูก เก็บเกี่ยว Execution เรื่องคน