ระบบชนชั้นกับวงการวิชาการ

เรื่องระบบชนชั้นกับวงการวิชาการนี้ ผมมีความเห็นว่าสังคมไทยมีจุดอ่อนคนละแบบ กับในสหรัฐอเมริกา คือขณะนี้เราเป็นสังคม Degree-Based Society ใครมีปริญญาเอก คนเรียกด็อกเตอร์ ก็ได้รับการยกย่อง คือยกย่องด้วยคำนำหน้านาม ไม่ได้มองลึกลงไปที่ความสามารถและความดีแท้จริง


วารสาร Science ลงบทความเรื่อง Elitism in the Academy วิพากษ์ผลงานวิจัยเรื่อง Systematic inequality and hierarchy in faculty hiring networks ที่ชี้ให้เห็นภาพใหญ่เชิงระบบสังคมของวงการวิชาการ ในสหรัฐอเมริกา ที่ครอบงำโดยมหาวิทยาลัยชั้นหัวกระทิ

คนที่เรียนจบปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยที่ระดับ ranking ต่ำกว่า มีโอกาสต่ำ ที่จะได้รับตำแหน่ง อาจารย์ ในมหาวิทยาลัยที่มีระดับ ranking สูงกว่า ตัวเลขคือประมาณร้อยละ ๑๐ เท่านั้น ตัวเลขที่เอ่ยถึงเป็นเรื่องของสหรัฐอเมริกานะครับ

เขาบอกว่า เป็นงานหนักที่จะทำผลงาน เพื่อเลื่อนระดับตนเองจากวงการมหาวิทยาลัย ที่มีความเป็น "หัวกระทิ" (elitism) น้อยกว่า ไปสู่มหาวิทยาลัยที่มีความเป็นหัวกระทิสูงกว่า

ผลงานวิจัยบอกว่า เพียงร้อยละ ๒๕ ของมหาวิทยาลัยที่ผลิตบัณฑิตระดับปริญญาเอก ที่ผลิตอาจารย์มหาวิทยาลัยร้อยละ ๗๑ - ๘๖ (ขึ้นกับสาขา)

งานวิจัยนี้ วิเคราะห์ hiring network ของอาจารย์ในสามสาขา คือ computer science, business, และ history วิจัยแบบ network analysis โดยให้สถาบันเป็น node ตัวบุคคลที่ไดีรับปริญญาเอกเป็นตัวเชื่อมระหว่าง node โดยไม่ได้วัด competency ของตัวบุคคล เป็นการวิเคราะห์ social network โดยไม่ได้เอาเรื่อง competency มาพิจารณา ซึ่งเป็นข้อจำกัดพื้นฐานของผลงานวิจัยนี้

เรื่องระบบชนชั้นกับวงการวิชาการนี้ ผมมีความเห็นว่าสังคมไทยมีจุดอ่อนคนละแบบ กับในสหรัฐอเมริกา คือขณะนี้เราเป็นสังคม Degree-Based Society ใครมีปริญญาเอก คนเรียกด็อกเตอร์ ก็ได้รับการยกย่อง คือยกย่องด้วยคำนำหน้านาม ไม่ได้มองลึกลงไปที่ความสามารถและความดีแท้จริง

ระบบราชการ หรือระบบที่เป็นทางการของเรายังเป็นเช่นนั้นอยู่ จึงมีคนไปเรียนเพื่อให้ได้เป็น ด็อกเตอร์ (ที่เรียนไม่ยากนัก) เอามาขึ้นสู่ตำแหน่ง โดยที่ตนเองก็รู้อยู่แก่ใจว่าตนมีความสามารถไม่สูง คนอื่นๆ ก็รู้ แต่ก็ยอมรับ เพราะตำแหน่งค้ำ

ผมคิดว่า สภาพลวงๆ เช่นนี้จะค่อยๆ หมดไป และพวกเรา ที่หวังดีต่อบ้านเมือง ต้องช่วยกันเร่งให้หมดไปเร็วๆ หากจะมีงานวิจัย ทำความเข้าใจเชิงระบบในบริบทของเราเอง ก็จะยิ่งดี

เราต้องช่วยกันขับเคลื่อนสังคมไทยออกจาก Degree-Based Society ไปสู่ Competency-Based Society สังคมไทยจึงจะแข่งขันได้



วิจารณ์ พานิช

๑๕ ก.พ. ๕๘


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (0)