เช้าวันที่ ๘ กรกฎาคม ๒๕๕๗ ในการประชุมสภาวิทยาเขตหาดใหญ่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มีการนำเสนอตัวอย่างของการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning หรือ Activity-Based Learning ที่น่าประทับใจ ๒ เรื่อง

          เรื่องแรกเสนอโดย ดร. พรปวีณ์ ศรีงาม ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี เรื่อง การจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ และการประยุกต์ใช้ โปรแกรม ClassStart ในรายวิชา 425-101 มนุษย์กับมรดกทางวัฒนธรรม ซึ่งอ่าน Ppt ประกอบการนำเสนอได้ ที่นี่ และฟังเสียงการนำเสนอและข้อซักถามได้ที่นี่ โดยฟังเสียงจากเวลา 1:40 ชั่วโมงเป็นต้นไป

          เป็นตัวอย่างของวิธีจัดการรียนการสอนที่พลิกโฉมจากเดิมไปโดยสิ้นเชิง จากที่นักศึกษาเบื่อหน่าย กลายเป็นวิชายอดนิยม ที่นักศึกษาเปลี่ยนบทบาทจากผู้ฟังการบรรยาย มาเป็นผู้ทำงานคิดค้นคว้า ร่วมกันเป็นทีม แล้วนำเสนอ ดังตัวอย่างตำนานนางเลือดขาว ซึ่งดูได้ ที่นี่ การนำเสนอเพื่อเรียนรู้มีทั้งการแสดง การโต้วาที การสอนเพื่อน เป็นต้น

          ดร. พรปวีณ์ ยังมีเทคนิคการจัดการเรียนแบบ Active Learning สำหรับชั้นใหญ่ ๕๐๐ คนด้วย

          เป้าหมายการเรียนรู้ ต้องไปให้ถึงสภาพ “รู้จริง” (mastery learning) ที่จริงการเรียนการสอนแบบ Active Learning จะนำไปสู่สภาพรู้จริงก็ได้ หรือรู้เพียงผิวเผินก็ได้ หากจะให้มั่นใจว่าศิษย์ได้เรียนรู้ถึงขั้นรู้จริง ต้องไม่ใช่แค่ลงมือทำ แต่ต้อง “ทำแล้วคิดทบทวนไตร่ตรอง” การคิดทบทวนไตร่ตรอง คือ reflection / AAR อาจารย์ต้องฝึกทักษะการเป็น “คุณอำนวย” ของกระบวนการ reflection (โยนิโสมนสิการ) โดยที่กระบวนการ reflection มี ๒ แบบ คือ

  • ๑.ทบทวนไตร่ตรองคนเดียว (self reflection) ทำโดยเขียนไดอารีหรือความในใจ เกี่ยวกับ การเรียนบทเรียนนั้น ซึ่งในสมัยนี้ ควรมีระบบ ไอซีที ให้เขียนแล้วเปิดเผยให้เพื่อนอ่าน ได้ด้วย อาจตกลงกันให้ นศ. ทุกคนเขียนอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง อาจารย์เข้าไปอ่าน และให้คำชื่นชม ยุ หรือแนะนำ และอาจจัดให้มีการคัดเลือก “ข้อเขียน reflection แห่งสัปดาห์” เพื่อความครึกครื้นและกระตุ้นการเรียนรู้ที่ลึก
  • ๒.ทบทวนไตร่ตรองหมู่ (collective reflection) ทั้งชั้น (หากชั้นเล็ก) หรือ แยกจัดเป็นกลุ่ม ซึ่งจะเป็นการฝึกทักษะการฟังอย่างลึก (deep listening) ทักษะสุนทรียสนทนา (dialogue) และทักษะชื่นชมยินดี (appreciative inquiry) ไปในตัว แต่ที่สำคัญคือ จะทำให้ นศ. ตระหนักในข้อจำกัดของตนเอง ไปพร้อมๆ กับความมั่นใจในตนเอง ในด้านการเรียนรู้

ดร. พรปวีณ์ คนซ้ายมือ ส่วนคนขวามือคือโปรโมเตอร์ 

รศ. ดร. จุฑามาส ศตสุข รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ

บรรยากาศในห้องประชุม ทุกคนทึ่ง

วิจารณ์ พานิช

๙ ก.ค. ๕๗