ขอบพระคุณกรณีศึกษาอายุ 87 ปี ซึ่งเป็นคุณพ่อของท่านอาจารย์แพทย์ท่านหนึ่งที่มีความมุ่งมั่นให้คุณพ่อทานอาหารได้อย่างมีสุขภาพดี

เช้านี้เป็นครั้งแรกของดร.ป๊อป ที่นัดหมายกับอาจารย์แพทย์ท่านหนึ่งที่ต้องการปรึกษาเรื่องคุณพ่อวัย 87 ปี ที่มีภาวะ Mini Stroke เหมือนกับผมแต่มีภาวะการกลืนลำบาก คือ ดื่มน้ำแล้วจะไอทุกครั้งจนคุณพ่อรำคาญและเบื่อทานน้ำ แต่อาจารย์ได้พยายามให้ดื่มน้ำจะได้มีการขับปัสสาวะและมีการทานยาลดกรดไหลย้อนมาตลอด

กรณีศึกษานี้น่าสนใจ เมื่อตรวจในช่องปากพบว่า มีทักษะการเคี้ยวอาหารด้วยฟันที่ดีมาก มีการใช้ลิ้นขยับอาหารลงช่องคอได้ดี เป็นบางครั้งที่ทานเร็วและคำโตตามนิสัยก็จะมีเสียงไอในลำคอและมักมีเสมหะด้วย เมื่อตรวจด้วยการคลำพบ มีการกลืนอาหาร (ข้าวต้ม + ไข่เค็มชิ้นเล็ก + ปลาสลิดชิ้นเล็ก) ซ้ำถึง 3-5 ครั้ง เมื่อตรวจกลไกการป้องกันการสำลักพบว่า มีลดลง ดังนั้นผมจึงแนะนำให้ยกคอหอยค้างไว้ 3 วินาที หรือ นับ 1-2-3 ก็จะกระตุ้นให้กลืนอาหารลงไปเยอะขึ้น ทำให้กลืนซ้ำเพียงแค่ 1-2 ครั้ง

หลังจากทานข้าวต้มหมด 1/2 ถ้วยเล็ก ผมก็ให้กรณีศึกษาดื่มน้ำตามบริบทที่บ้าน ก็จะยกแก้วดื่มทำให้สำลักและไอออกมาได้แรง พอๆ กับที่ให้ดื่มด้วยการดูดหลอดที่มุมปากซ้ายหรือขวา ก็จะสำลักและไอออกมาได้แรง ไม่ว่าจะยกคอหอยค้างไว้ 5 วินาที ก็ไม่สำเร็จ ไม่ว่าจะหันคอไปซ้ายหลังจากนั้นจึงพักให้กรณีศึกษาไปขับถ่ายในห้องน้ำ แล้วกลับมาออกแบบการฝึกอีกครั้ง

ภายใน 30 นาที ผมก็ดีใจมากๆ ที่พบวิธีการหยุดไอของกรณีศึกษาได้สำเร็จ คือ ก่อนดื่มน้ำด้วยหลอดพับได้ทุกครั้ง (ฝึกเพื่อติดตามความก้าวหน้าใน 1 เดือนนี้) ให้ยกคอหอยขึ้นค้างนับ 1-2-3-4-5 และหันคอไปทางขวานับ 1-2-3-4-5 จากนั้นหันคอไปทางซ้ายนับ 1-2-3-4-5 แล้วก้มคอลง 45 องศาแล้วดูดน้ำจากหลอด และเมื่อทดสอบ 3 รอบก็พบว่า กรณีศึกษาดีใจมากๆที่ได้หยุดอาการไอมานานหลายปี จากนั้นผมย้ำเป็นการบ้านสำหรับกรณีศึกษานี้ต่อไปที่จะมั่นใจอย่างแน่นอนใน 1-2 อาทิตย์

และอีกวันหนึ่งถัดมา ผม SMS ถึงท่านอาจารย์แพทย์เพื่อติดตามความก้าวหน้าทางกิจกรรมบำบัด ท่านอาจารย์แพทย์ก็ SMS กลับมาว่า "ทำแบบที่อาจารย์ให้การบ้าน ไม่ไอเลยค่ะ ขอบคุณค่ะ"