พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาที่ท้าทายความคิดของคนเรามาก ในขณะที่คนส่วนใหญ่ในโลกมองว่ามีผู้อยู่เบื้องหลังการกระทำใด ๆ ที่เรียกกันว่ามีเทพเจ้าบันดาลให้เป็นไปต่าง ๆ นั้นจึงเรียกว่าเป็นศาสนาฝ่ายเทวนิยม คือผู้ยิ่งใหญ่เหนือสิ่งอื่นใดเป็นประธานในการกระทำอยู่และคนเราต้องให้ความสำคัญมีความเคารพยำเกรงหาสิ่งบวงสรวงสังเวยต่าง ๆ จนกลายมาเป็นประเพณีแพร่กระจายไปในชุมชนท้องถิ่นทั่วไป
สำหรับแนวคิดทางพุทธแล้วกลับไม่ให้ความสำคัญต่อผู้ที่คนเราเชื่อว่ามีผู้ยิ่งใหญ่อยู่เบื้องหลังนั้นจึงใช้เรียกว่าเป็นศาสนาอเทวนิยมคือไม่ว่าสิ่งยิ่งใหญ่หรือผู้มีอำนาจยิ่งใหญ่จะมีหรือไม่ก็ไม่ให้ความสำคัญ เพราะแนวคิดทางพุทธมุ่งให้ความสำคัญไปที่ตัวตนคนเราแต่ละคน แนวคิดทางพุทธให้เชื่อตนเองเพราะตนนั้นแลเป็นที่พึ่งแห่งตน ทุกอย่างล้วนอิงอาศัยกันและกันจึงยังคงดำรงอยู่ได้
ในทางพุทธมองว่าท่ามกลางสังคมคนเรานั้นไม่มีใครเป็นพระเอกหรือนางเอกไม่มีใครโดดเด่นแต่ผู้เดียว ดูอย่างหลักธรรมขันธ์ห้ารวมกันกลายเป็นตัวตนคนเราได้ถ้าขาดอย่างใดไปก็ขาดภาวะความเป็นคนเราไป
การมองสิ่งของก็ไม่ได้มองว่าใครทำแต่มองประโยชน์ที่จะได้ใช้เช่น เก้าอี้หนึ่งตัวก็ไม่ได้มองว่าใครทำ ซื้อมาจากร้านไหนใครเป็นคนซื้อมาไว้ แต่พุทธจะมองว่า มันใช้ประโยชน์อะไรก็ทำหน้าที่นั้นให้ถูกต้องคือใช้ตามประโยชน์ของมันให้ดีที่สุด
ในแนวคิดเกี่ยวกับความสุขนั้นพุทธมองว่า มีความสุขอยู่สามแบบให้เลือกสำหรับคนเรา แบบที่หนึ่งคือกามสุข เป็นความสุขเกิดจากการสัมผัส ( ทางอายตนะ )ที่ทุกคนเข้าถึงได้เป็นความสุขชั่วคราวไม่ยั่งยืน แบบที่สองคือสมาธิสุข เป็นความสุขที่เกิดจากการแสวงหาความสงบทางจิตใจมีการรักษาศีลเจริญภาวนาทำสมาธิเดินตามทางสายสงบได้ความสุขชนิดนี้เกิดปีติอิ่มใจอิ่มทิพย์อยากได้ต้องลงมือปฏิบัติเอาเอง แบบที่สามคือนิพพานสุข เป็นความสุขที่เดินตามทางสายกลางจนเข้าสู่นิพพานดุจดังพระอรหันต์ทั้งหลาย
ในความสุขทั้งสามแบบนั้น ความสุขขั้นที่หนึ่งเหมาะสมกับคนเราทั่วไป แบบที่สองและแบบที่สามเหมาะสมกับนักบวชหรือพระภิกษุนั้นแล

อยากเห็น อยากให้ชาวพุทธนิยมแนวคิดตะวันออก เพราะใกล้เคียงกับอุปนิสัยตนเอง..เดี๋ยวนี้มักนิยมตะวันตกนัยว่า สากลนิยม แต่ฝรั่งกลับมานิยมตะวันออก...เราเดินไกลถึงอเมริกา เพื่อไปศึกษาพุทธธรรม.. ทั้งๆที่เมืองไทยคือ ดินแดนพุทธ แต่กลับมองข้ามทะเลโพน..อยากให้อ.ดร.อุทัย นำเสนอเรื่อง ปรัชญา หรือแนวคิดพุทธทัศน์นำเสนอบ่อยๆ เพื่อสร้างพลังพุทธนะครับ
สวัสดีครับ คุณ ส.รตนภักดิ์
ขอบคุณครับสำหรับความคิดเห็นนี้
แนวคิดพุทธทัศน์ ... ช่วยได้จริงๆ นะคะ
สวัสดีครับ Dr. Ple
อย่าพึงเชื่อด้วยคำเล่าลือสืบต่อกันมานะครับผม