ยาสามัญประจำบ้านแผนโบราณประกาศใช้เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2556 

มีใจความดังต่อไปนี้

(สำเนาคัดลอก)

หน้า ๓๐

เล่ม  ๑๓๐  ตอนพิเศษ  ๒๑  ง  ราชกิจจานุเบกษา  ๑๔  กุมภาพันธ์  ๒๕๕๖

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข

เรื่อง ยาสามัญประจําบ้านแผนโบราณ พ.ศ.  ๒๕๕๖

 โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาสามัญประจําบ้านแผนโบราณ

 ให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ทางการแพทย์และการสาธารณสุขในปัจจุบัน

อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๗๖(๕) (๗) (๘) และ(๙) แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ.  ๒๕๑๐

ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติยา(ฉบับที่  ๓)  พ.ศ.  ๒๕๒๒  อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติ

บางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล  ซึ่งมาตรา  ๒๙  ประกอบกับมาตรา  ๓๓

มาตรา ๔๑ มาตรา ๔๓ และมาตรา ๔๕ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย  บัญญัติให้กระทําได้

โดยอาศัยอํานาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขโดยคําแนะนําของ

คณะกรรมการยา  จึงออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้

ข้อ  ๑  ให้ยกเลิกประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องยาสามัญประจําบ้านแผนโบราณ  ลงวันที่

๒๖ มิถุนายน ๒๕๔๒

ข้อ  ๒  ให้ยาแผนโบราณตามตํารับยาที่มีตัวยาสําคัญตัวใดตัวหนึ่งหรือหลายตัว  ดังต่อไปนี้

เป็นยาสามัญประจําบ้าน

(๑)  ยาขับลม(แก้ท้องอืด  ท้องเฟ้อ  บํารุงธาตุ)

ตัวยาตรง  ได้แก่  กระเทียม(หัว)  กระวาน(ผล)  กะทือ(เหง้า)  กะเพราแดง(ใบ)

กานพลู(ดอก)  กุ่มน้ำ(เปลือกต้น)  กุ่มบก(เปลือกต้น)  ขมิ้นชัน(เหง้า)  ขมิ้นอ้อย(เหง้า)  ข่า(เหง้า)

ขิง(เหง้า)  จันทน์เทศ(รกหรือเมล็ด)  เจตพังคี(ราก)  ช้าพลู(ราก)  ดีปลี(ผล)  ตะไคร้(ต้นหรือเหง้า)

เบญจกูล ผักแพวแดง(ต้น)  พริกไทย(เมล็ดหรือผล)  มหาหิงคุ์(ยาง  หรือgum - oleoresin) เร่ว

(เมล็ดหรือผล)  สมุลแว้ง(เปลือกต้น)  สะค้าน(เถา)  หัสคุณเทศ(ต้น)  แห้วหมู(หัว)  อบเชย(เปลือกต้น)

ตัวยาช่วย  ได้แก่  กระพังโหม(ต้น)  กะเพราขาว(ใบ)  การบูร  กําจัด(เปลือกผล)

ข่าต้น(เนื้อไม้)  ข่าลิง(เหง้า)  จันทน์แปดกลีบ(ผล)  เทพทาโร(เปลือกต้นหรือเนื้อไม้)  เทียนขาว

เทียนข้าวเปลือก  เทียนดํา  เทียนแดง  เทียนตาตั๊กแตน  เทียนเยาวพาณี  เทียนสัตตบุษย์  เปราะป่า

(หัว)  เปราะหอม(หัว)  เปล้าน้อย(ใบ)  เปล้าใหญ่(ใบ)  ผักชีลา(ผล)  ผักชีล้อม(ผล)  แฝกหอม

(ราก)  พริกหอม(ผล)  พริกหาง(ผล)  มะกรูด(ผิวผลหรือใบ)  มะนาว(ผิวผลหรือใบ)  มะรุม(เปลือกต้น)

ลําพันขาว(เหง้า)  ลําพันแดง(เหง้า)  ลําพันหางหมู(เหง้า)  สวาด(ใบ)  สะค้าน(ผล)  สะระแหน่

(ใบ)  หอม(หัว)  หอมแดง(หัว)

โดยสูตรส่วนประกอบ วิธีทํา สรรพคุณ ขนาดการใช้ และขนาดบรรจุ ต้องได้รับความเห็นชอบ

จากสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา

จากการศึกษา ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาสามัญประจําบ้านแผนโบราณ ให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ทางการแพทย์

และการสาธารณสุขในปัจจุบัน รวมทั้งศึกษาเปรียบเทียบ ยกเลิกประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องยาสามัญประจําบ้านแผนโบราณ 

ลงวันที่๒๖ มิถุนายน ๒๕๔๒ พบว่ามีตัวยาจำนวนมากที่ยังคงไว้ให้ศึกษา จึงมีความคิดว่า น่าจะได้บันทึกทบทวนและรวบรวมข้อมูล

เพิ่มเติมเป็นการทบทวนความสนใจของตัวเอง พร้อมจัดระเบียบความรู้เกี่ยวกับการเภสัชกรรมโบราณ แพทย์แผนไทย

ประเภทเวชกรรมไทยให้มีความน่าสนใจมากขึ้น  ซึ่งสมุนไพรบางตัวได้ศึกษาเพิ่มเติมและบันทึกไว้บ้างแล้ว

ก็จะเชื่อมโยงลิงค์ไว้และนำมาจัดให้อยู่ในหมวดหมู่เดียวกัน

ขอบคุณค่ะ