"กำเมือง" ถ้าหมู่เฮาเบาะปากั๋นอู้ แล้วไผตี่ไหนจะมาอู้...แถมเหมาะ

๗/๑๐/๒๕๕๖

********

มาหัดอู้กำเมืองกั๋นดีกว่า ๑๐

 

บันทึกนี้ มาต่อกันถึงคำกริยา และคำอันด้วยกิริยาอาการ พร้อมด้วยประโยคคำพูดสั้น ๆ เป็นตัวอย่าง เพื่อให้เห็นบริบทของการใช้คำ ตามที่เห็นว่าสำคัญ ดังต่อไปนี้

…

ปล่อยมือ    =  สั้วะ / ป่อย

“ก๋ำอะหยังไว้หั้น...มันเป๋นปิ๊ดก้า...ขะใจ๊สั้วะบะเด่วนี่เลย”

(ถืออะไรไว้ในมือนั่น...เป็นสารพิษหรือเปล่า...รีบปล่อยมือไว ๆ เลย)
...

“ป่อแม่ปี่น๊องตี่อยู่ตังลุ่มเน่อ...นับหนึ่งถึงสาม...หื้อปากั๋นป่อยมือเหน้อ”

(พ่อแม่พี่น้องทั้งหลายที่อยู่ด้านล่าง...นับหนึ่งถึงสาม...ให้พากันปล่อยมือนะ...)

 

พูด = อู้ / อู้จ๋า / ปาก

“คนบ้านเฮาบะเด่ว...ปากั๋นอู้เมืองผสมไทย...สูนอะสูนอานกั๋นไปหม๊ด”

(คนบ้านเราเดี๋ยวนี้...พากันพูดคำเมืองผสมคำไทย...ให้มั่วกันไปหมด)

 

รัก = ฮัก  ,  เกลียด  =   จัง

“ยะหื้อเปิ่นฮัก ยากนักจักหวัง...ยะหื้อเปิ่นจัง กำเดียวเกาะได้”

(การทำให้คนรักนั้น หวังได้ยากมาก...ส่วนการทำให้คนเกลียดนั้นแป๊บเดียวก็ได้แล้ว)

 

รู้  =  ฮู้  / หู้ 

“เบาะฮู้เป๋นหยัง...นอนเจ๊บต๊องหม๊ดคืน...ยากะเบาะมีกิ๋น”

(ไม่รู้เป็นอะไร...นอนเจ็บท้องทั้งคืน...ยาก็ไม่มีจะกิน)

 

โง่  =  ง่าว 

“เฮียนหนังสือมาเป๋นสิบปี๋...ยังง่าวอยู่เหนาะ...บ่อหู้จักหยังเป๋นหยังเตื่อ”

(เรียนหนังสือมาเป็นสิบปี...ยังโง่อยู่เลย...ยังไม่รู้จักว่าอะไรเป็นอะไร)

 

เงียบ  =  ดัก / ดักจี้หลี้

“ดอยบ้านเฮาวันนี่...มันหยังมาดักจี่หลี้...ผ่อหานกหาหนูเบาะหันมีสักตั๋วเลยเหลาะ”

(ดอยบ้านเราวันนี้...ทำไมมันเงียบเชียบผิดปกติจัง...มองหานกหาหนูไม่เห็นมีสักตัวเลย)

 

เงียบขรึม  =  ดึกใน (ไม่รู้คิดอะไรอยู่)

“ไอ้น้องนี่จื่อหยังเกาะ...ผ่อหน้าแล้วกะเบาะตอบ...มันดึกในดู้”

(ไอ้หนูเธอชื่ออะไรนะ?...มองหน้าแล้วก็ไม่ตอบ...เป็นคนเงียบขรึมนะเนี่ย)

 

ฉลาด  =  หลวก

“คนเฮานี่...หลวกอย่างเดียวใจ๊เบาะได้เน่อ...ถ้าเบาะมีคุณธรรมไผกะตึงเบาะเอาเหมือนกั๋นเหลาะ”

(คนเรานี่...ฉลาดอย่างเดียวใช้ไม่ได้นะ...ถ้าไม่มีคุณธรรมใครเขาก็ไม่คบหาเหมือนกันนะ)

 

ไม่ค่อยฉลาด  =  ปึก  / ปึกกะหลึน

“บ้าปึกกะหลึนเอ๊ย...ใจ๊ไปเอาของสามรอบแหล้ว...ยังได้มาเบาะคบเลยเหนาะมึง”

(ไอ้โง่เอ๊ย...ใช้ไปเอาของสามรอบแล้ว...ยังได้มาไม่ครบเลยนะมึง)

 

 รีบ ๆ / เร็ว ๆ  =  ขะไจ๋ / ไจ๋ ๆ  / ขะไจ๋โวย ๆ

“จะกึ๊ดจะสร้างอะหยัง...กะขอหื้อขะไจ๋ยะขะไจ๋แป๋ง...เวลามันเบาะถ้าไผเน่อ”

(จะทำจะสร้างอะไร...ก็ขอให้รีบ ๆ ทำ รีบ ๆ สร้าง...เวลามันไม่คอยใครนะ)

....

“อี่น๊องนั๊น...มาหาคุณครูเพ่กำก่อนนู่...ขะไจ๋เวย ๆ “

(เธอคนนั้นหนะ...มาหาคุณครูนี่ก่อน...ไว ๆ เลย)

 

ช้า  =  จ้า

“ไปไหนมาเหลาะเนี่ย...จ้าแต้จ้าว่า...ถ้าเป๋นเมินเป๋นนานจ๋นปอก้าย”

(ไปไหนมาละเนี่ย...ช้าเหลือเกิน...รอนานมากจนรู้สึกเบื่อแล้วเนี่ย)

 

โยน  =  โจ้น

“บะเด่วเขามีวิธีก๋ารยะนาแบบใหม่...เขาฮ้องกั๋นว่า...นาโจ้น...ใจ๊กล้าเส้นหน้อย ๆ โจ้นลงไปในนากั๋นเอาเหลาะ”

(เดี๋ยวนี้เขามีวิธีการทำนาแบบใหม่...เขาเรียกกันว่า...นาโยน...ใช้กล้าเส้นเล็ก ๆ โยนลงไปในนากันเอาเอง)

 

ลื่น  =  มื่น

ลื่นล้ม  =  ผะเลิด

 “ฝนต๊กใส่จานนอกหั้น...ไคมันเกาะจ๋นปอมื่น...เตวกะหละวังจะผะเลิดเอาเหน้อ”

(ฝนตกใส่ชานนอกบ้าน...ไคลน้ำมันเกาะจนลื่น...เดินก็ให้ระวังจะลื่นล้มเอาได้นะ)

 

 

ลื่นหงายหลัง  =  ตากหงาย

 

ที่มา :  http://www.youtube.com/watch?v=TfU0I2zsMms

“เก้าอี้ในฮ้านคอมมันมื่น...นั่งโยกอยู่ดี ๆ ...ตากหงายหัวฟาดก้นตั่งป่อดเลยเหลาะ”

(เก้าอี้ในร้านคอมมันลื่น...นั่งโยกเล่นอยู่ดี ๆ ...ลื่นหงายหลังลงจนหัวฟาดก้นกระแทกพื้นเลย)

 

 ล้ม  =  ต้าว

“หันหละอ่อนนักเรียนหกแข่งกีฬาวิ่งเปี้ยว...ปอจะเข้าเส้นชัยละ...ต้าวเหียก่อน...น่าดีอินดูน๊องเขาขะหนาด”

(เห็นเด็กนักเรียนวิ่งแข่งกีฬาวิ่งเปี้ยว...จวนจะถึงเส้นชัยแล้ว...ล้มเสียก่อน...น่าเอ็นดูน้องเขาจังเลย)

 

วิ่ง  =  หก/ ล่น

“กีฬาสี่เส้าของอำเภอ...ปี๋หนี้จัดแข่งวิ่งเป็นหลัก...มีหลายคนล่นเบาะออก...ต๊กรอบกั๋นไปจั้ดนัก”

(กีฬาสี่เส้าของอำเภอ...ปีนี้จัดให้มีแข่งวิ่งเป็นหลัก...มีหลายคนวิ่งไม่ออก...ตกรอบกันไปหลายคน)

 

ดักหน้า  =  เกิ๊ด

สกัดกั้น  =   เกิ๊ดสะหลัก

“ตะวา...หันหมู่พานล่าหมูป่าอู้กั๋นว่า...ไปกั๋นเตื่อหนี้คนน้อย...เบาะปอเกิ๊ดสะหลักหมูป่า...ฮยะหื้อหมูปุ้นไปเหียจ๋นได้”

(เมื่อวาน...เห็นพวกพรานล่าหมูป่าคุยกันว่า...ไปป่าครั้งนี้คนมีน้อย...ไม่พอสกัดกั้นหมูป่า...ทำให้หมูหลุดรอดไปเสียจนได้)

 

สวมรองเท้า = สุบเกิบ / ใส่เกิบ

“ไปงานแต่งบ้านใต้ตะวา...สุบเกิบใหม่ไปอย่างดี๊...ปอจะปิ๊กมาเกิบดันมาหายไปเหียหนะ”

(ไปงานแต่งงานที่บ้านใต้เมื่อวานนี้...ใส่รองเท้าใหม่ไปอย่างดี...พอจะกลับรองเท้าดันมาหายไปเสียนี่)

 

สะดุด = ข้อง

“เดินผ่อเขามุงสังสะสี...เบาะได้ผ่อตี๋น...ข้องใส่ไม่หน้าสามเล็บโหวะเลย”

(เดินดูเขามุงสังกะสี...ไม่ได้ดูที่เท้า...สะดุดใส่ไม้หน้าสามจนเล็บเปิดเลย)

 

สวยจังเลย   =  งามแต้งามว่า, งามจั้ดนัก

“ปี๋นี่...มีก๋ารปะกวดนางงามทองแสนขัน...หันคนตี่เข้าปะกวดแต่ละคน...งามแต๊งามว่าหนะ”

(ปีนี้...มีการประกวดนางงามทองแสนขัน...เห็นคนที่เข้าประกวดแต่ละคน...สวย ๆ กันทั้งนั้นเลย)

 

สบายอกสบายใจ = สว่างอ๊กสว่างใจ๋(ให้ออกเสียงควบกล้ำ ‘สว’)

“วันนี่...ไปอาบน้ำมนต์กับพะคูบ้านน้ำฮอกมา...หู้สึกมันสว่างอกส่วงใจ๋แต๊ ๆ หนา”

(วันนี้...ไปอาบน้ำมนต์กับท่านพระครูที่บ้านน้ำลอกมา...รู้สึกมันสบายอกสบายใจจริง ๆ เลย)

 

พูดไม่ยอมฟัง / ดื้อรั้น  =  หลื้ม

“หละอ่อนหมู่นี่...มันหยังมาหลื้มเอาแต้เอาว่า...อู้จ๊ะใดบอกจ๊ะใดมันกะเบาะฟังเหาะ”

(เด็กพวกนี้...ทำไมมันดื้อรั้นกันเสียจริง...พูดอะไรบอกอะไรมันก็ไม่ยอมฟัง)

 

เหรอ  =  ก๊ะ /  ก๋า

“แต๊ก๊ะ...ตี่ ส.ส.เขาบอกจะหื้อเงินเดือน อ.ส.ม. เดือนละหมื่นบาท?”

(จริงเหรอ...ที่ส.ส.เขาบอกจะให้เงินเดือน อ.ส.ม.เดือนละหนึ่งหมื่นบาท?)

 

ห่วง  =  อ่วง / อ่วงหา / เป๋นห่วง

“อ่วงหาอี่หน้อยแต๊เน้อ...จะอยู่จะกิ๋นจ๊ะใดกะเบาะหู้...เขมรจะเหมือนบ้านเฮากะ”

(เป็นห่วงลูกสาวจังเลย...จะอยู่จะกินอย่างไรก็ไม่รู้...กัมพูชาจะมีสภาพเหมือนบ้านเราหรือเปล่า)

 

เหนื่อย / เหนื่อยมาก  =  อิด /เมื่อย / อิดอ่อน / อิดฮิมล่มฮิมต๋าย

“ไปโต้งมา...เมื่อยเนื้อเมื่อยตั๋วขนาด...เดวจะหื้อไอ้น้อยย่ำหื้อสักกำก่อน”

(ไปทุ่งนามา...เหนื่อยไปทั้งตัว...เดี๋ยวจะให้เจ้าลูกชายเหยียบให้สักหน่อย)

...

“วันนี่...หักข้าวโป๊ดสองสามคน...อิดฮิมล่มฮิมต๋าย”

(วันนี้...หักข้าวโพดสองสามคน...เหนื่อยจนสายใจแทบขาด)

 

ให้  =  หื้อ

“พระต่านว่า...ก๋ารหื้อตานจะจ่วยหื้อเป๋นคนมี...ก๋ารจิ๊การขางจะยะหื้อเป๋นคนตุ๊กข์”

(พระท่านว่า...การให้ทานจะช่วยให้เป็นคนมั่งมี...การตระหนี่ถี่เหนียวจะทำให้เป็นคนยากจน)

 

อืดอาด  =  อุ้ยอ้าย

“โอ๋...ผ่องูเหลือมตั๋วนั้นหลู้...เล้ยอุ้ยอ้าย ๆ ไปหนะ”

(โอ...ดูงูเหลือมตัวนั้นซิ...เลื้อยอืดอาด ๆ ไปหนะ)

 

อยาก  =  ไข๋อยาก / ไค่อยาก

“พอถึงเวลาสิบเอ็ดโมงเกิ่ง...เกาะไขอยากกิ๋นเข้าตอนแหมเหมาะ”

(พอถึงเวลาสิบเอ็ดโมงครึ่ง...ก็ให้อยากกินข้าวกลางวันอีกแล้ว)

 

อยากอ้วก / อยากอาเจียน  =  ไข๋ฮาก / ไค่ฮาก

“ก๋ายตางหั้นมา...ได้กลิ่นหมาเน่า...ปอไขฮาก”

(ผ่านทางตรงนั้นมา...ได้กลิ่นหมาเน่า...จนอยากอาเจียน)

 

อร่อย  =  ลำ

อร่อยมาก  =  จั้ดลำ / ลำแต๊ลำว่า

“ตะเจ้า...อี่แม่แก๋งแคกระดูกหมู...ลำแต้ลำว่า...โถ้ยหนึ่งกิ๋นคนเดวหม๊ดเลย”

(เมื่อเช้า...แม่แกงแคกระดูกหมู...อร่อยมาก ๆ ...หนึ่งถ้วยกินคนเดียวหมดเลย)

 

อย่าพูดมาก  =  จะไปปากนัก / จะไปอู้นัก / จะไปปากหลาย

“มึงกะจะไปปากนักหนะ...ไอ้นี่...ฟังคนอื่นเขาอู้พ่อง...เป๋นก๋ารเป๋นงานพ่องหนะ”

(มึงก็อย่าพูดมากสิ...ฟังคนอื่นเขาพูดกันบ้าง...ให้มันเป็นการเป็นงานหน่อยนะ)

 

อย่าพูดเสียงดัง  =  จะไปอู้ดัง / จะไปนัน

“หยังมานันกั๋นแหมะใจ๋...หมู่สู...หื้อมันดักกั๋นพ่องเบาะได้ก่า?”

(ทำไมส่งเสียงดังกันจัง...พวกเธอ...ให้มันเงียบกันบ้างไม่ได้เหรอ?)

 

ตัวอย่างจากคลิปวิดีโอ

 

ที่มา :  http://www.youtube.com/watch?v=TfU0I2zsMms 

 

บันทึกนี้จึงขอจบลงคงไว้แต่เพียงเท่านี้ก่อน ขอได้รับความขอบคุณจากผู้เขียนและขอบคุณแหล่งที่ให้เขียนคือ โกทูโนว์ไว้ ณ ที่นี้ด้วยครับ.