วันนี้ ตั้งใจจะไปทำน้ำหมักชีวภาพ(อีเอ็ม) ที่โรงเรียน นัดนักเรียนไว้ราวๆสิบโมง พอแปดโมงเช้า คุณวิเชียร ผู้ปกครองนักเรียนชั้นอนุบาล โทรมาว่าจะนำมูลวัวมาให้ที่บ้าน ๑๐ กระสอบ บอกว่าถ้าผอ.อยู่บ้าน จะได้ลงมือทำปุ๋ยชีวภาพกันเลย

จริงๆนัดหมายคุณวิเชียรไว้เมื่อเสาร์ที่แล้ว แต่เขาติดธุระสำคัญ วันนี้ก็เลยคิดว่าเขาคงไม่ว่างอีกนั่นแหละ พอเขาโทรมาวันนี้ ก็เลยต้องรีบตัดสินใจ ดำเนินการงานที่ค้างคามานาน ตั้งแต่ปิดภาคเรียน

ที่ผมเคยบันทึกไว้เมื่อเดือนเมษายน ว่า ได้นำรถไถ มาไถบริเวณสวนลำไย และมะขามเทศ ที่มีใบแห้งร่วงทับถมกันนานนับสิบปี ไถหน้าดินมากองรวมกันไว้ เป็นกองใหญ่มาก ตั้งใจว่าจะทำปุ๋ยชีวภาพตามสูตรที่ได้มาตรฐาน ทั้งส่วนผสมและระยะเวลาที่หมัก แล้วนำไปใช้ที่โรงเรียน ส่วนที่เหลือจะใส่ถุง ติดตรา"บ้านหนองผือ" จำหน่ายหาทุนเข้าโรงเรียน แต่จะขายไม่แพง เพราะต้องการให้คนที่ชอบต้นไม้ได้ของดีราคาถูกไว้ใช้ครับ

จริงๆแล้ว ผมไม่ค่อยจะมีทักษะในการทำปุ๋ยหมัก มีแต่วัตถุดิบและความตั้งใจ คิดว่าจะให้ครูนิรุตกับนักเรียนมาเรียนรู้กระบวนการทำปุ๋ยหมักร่วมกันที่บ้าน แต่ยังหาวันว่างไม่ได้ ก็พอดีคุณวิเชียรมาฝากลูกเข้าเรียนอนุบาลและบอกจะให้มูลวัวแก่โรงเรียนฟรี ๑๐ กระสอบ ผมดีใจมาก ไม่ใช่ดีใจเพราะได้ของฟรี แต่ดีใจที่คุณวิเชียรกลับมาสู่หมู่บ้านเราแล้ว

คุณวิเชียร..เป็นเกษตรกรหนุ่มอายุราวๆ ๓๐ ปีเศษ ที่บ้านทำนาและเลี้ยงวัว ปี ๒๕๕๑ ผมเคยนำนักเรียนไปเรียนรู้เกษตรอินทรีย์ที่บ้านคุณวิเชียร ปีต่อมา คุณวิเชียร มาช่วยสอนการดำนา เกี่ยวข้าว และนวดข้าวให้นักเรียน จำได้ว่าปีนั้น เป็นปีทองของงานเกษตรกรรมในโรงเรียน ที่ได้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่รู้จริงและขยันขันแข็ง

คุณวิเชียร..จึงถือเป็นคนหนุ่มรุ่นใหม่ ที่สนใจใฝ่ศึกษาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอย่างจริงจัง เคยได้รับการอบรมจากคุณลุงทองเหมาะ..เกษตรกรดีเด่นระดับชาติมาแล้ว.... ๔ - ๕ ปีที่ผ่านมา คุณวิเชียรหายไปจากหมู่บ้าน ทราบข่าวว่ามีปัญหาภายในครอบครัว จึงไปบวช เมื่อสึกแล้วไปทำงานก่อสร้างและมีครอบครัวอยู่ต่างจังหวัด ตอนนี้กลับมาดูแลพ่อแม่และทำการเกษตรในที่ดินของตนเอง

คุณวิเชียร บอกจะให้มูลวัว ซึ่งผมทราบดีว่าราคาตอนนี้ถูกสุดราคากระสอบละ ๑๐ บาท ผมบอกให้กระสอบละ ๓๐ บาทเลย แต่คุณวิเชียรจะต้องส่งถึงบ้านและช่วยผมทำด้วย ผมจะได้มีทักษะและจดจำไปสอนนักเรียนได้  เราสองคนเริ่มลงมือตอนเก้าโมงเช้า ทำไปคุยไป เหนื่อยก็พักดื่มน้ำชากาแฟ ใช้เวลาทำ ๒ ชั่วโมงเต็ม ผมสังเกตกระบวนการทำอย่างละเอียด

เริ่มจากเกลี่ยดินให้เป็นหลุมกว้างๆ จากนั้นก็เทมูลวัวลงไป เกลี่ยจนทั่ว แล้วนำใบมะขามเทศที่ทับถมอยู่ในบริเวณนั้น(ใช้แทนแกลบ) มาวางทับแล้วราดด้วยน้ำที่ผสมสารเร่งซุปเปอร์ พด.๑ ผลิตโดยกรมพัฒนาที่ดิน พอผ่านไปได้ ๑ เที่ยว คุณวิเชียรก็เทมูลวัวลงไปอีก...แล้วทำเหมือนเดิม รวมทั้งหมด ๓ ครั้ง หรือ ๓ ชั้นนั่นเอง ตามสูตรจะต้องใส่ยูเรียด้วย แต่ผมลืมซื้อ คิดว่าจะใส่ตามไปทีหลัง ท้ายสุด คุณวิเชียรเกลี่ยดินกลบอย่างเรียบร้อยสวยงามและบอกว่าไม่ต้องเอาอะไรคลุมก็ได้่ เพราะอยู่ใต้ต้นไม้ มีแดดน้อยอยู่แล้ว

ขณะที่คุณวิเชียร ปฏิบัติการทำปุ๋ยอยู่นั้น มีคำพูดที่น่าสนใจ ที่ทำให้ผมมั่นใจในประสิทธิภาพของดินว่า ดินบ้านผมเป็นดินดำ ร่วนซุย ในดินมีใบไม้เน่าเปื่อยอุดมสมบูรณ์มาก..สังเกตจากไส้เดือนตัวโตมากๆ และดินที่พบนี้ ไม่ต้องทำปุ๋ยก็ได้ นำไปใส่ต้นไม้ก็งามแล้ว  ขอบคุณมากนะครับ คุณวิเชียร ที่ให้ข้อคิดและผลงาน ทำให้ผมได้เรียนรู้และเตรียมการสร้างสรรค์งานเกษตรพอเพียงในโรงเรียนให้มีความยั่งยืน ก่อนกลับ วิทยากรที่ผมนับถือ บอกว่า..อีก ๒ อาทิตย์ ต้องกลับดิน นำข้างล่างขึ้นข้างบน..ด้วยนะ

แล้วผมจะทำไหวไหมเนี่ย ดินตั้งกองใหญ่ หลายสิบตัน.....