รายงานผลการวิจัยเรื่อง Roles and functions of higher education councils (ในอัฟริกา)  ลงพิมพ์ใน University World News ซึ่งอ่านได้ ที่นี่  กระตุ้นให้ผมเขียนบันทึกนี้  เพราะผมคิดว่ารายงานผลการวิจัยนี้ ไม่ลึกซึ้งพอ  เป็นการวิจัยแบบไม่ทำให้มองเห็นความเปลี่ยนแปลงสำคัญต่อกลไกพัฒนาระบบอุดมศึกษา

          โลกและสังคมในปัจจุบันเปลี่ยนไปมาก และจะเปลี่ยนไปอีกอย่างรวดเร็ว  แต่ระบบกำกับดูแลระบบอุดมศึกษายังย่ำเท้าอยู่ในแนวทางเดิมๆ ในประเทศกำลังพัฒนา  ในขณะที่ประเทศที่พัฒนาแล้วเขามีกลไกขับเคลื่อนระบบอุดมศึกษาแบบใหม่ๆ  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่เป็นกลไกเชื่อมโยงระบบอุดมศึกษาเข้ากับ real sectors   แต่บทความนี้ไม่ได้แตะ  ยังมองอุดมศึกษาแยกออกจากส่วนอื่นๆ ของบ้านเมือง 

          ในออสเตรเลีย มีการตั้งองค์กร Universities Australia   ที่ผมตีความว่า “เป็นลูกครึ่งระหว่าง สกอ. กับ ทปอ.”  ทำหน้าที่เชื่อมโยงระบบอุดมศึกษาของออสเตรเลียเข้ากับบ้านเมือง

          ในสหราชอาณาจักร มีหน่วยงาน Higher Education Academay, Higher Education Statistics Agency 

          ผมตีความว่า กระบวนทัศน์ในการกำกับดูแลระบบอุดมศึกษา มีอยู่ ๒ แนว  คือแนว simple, command and control paradigm  กับแนว complex-adaptive systems  ประเทศกลุ่มรายได้ต่ำและรายได้ปานกลางติดกับอยู่ในกระบวนทัศน์แรก  ในขณะที่ประเทศกลุ่มรายได้สูงเขาเคลื่อนจากกระบวนทัศน์แรกไปสู่กระบวนทัศน์หลัง  และหาทางตั้งหน่วยงานกำกับดูแลระบบอุดมศึกษาแบบใหม่  ที่ไม่ใช่เน้น regulatory function ด้วยกฎระเบียบเพียงอย่างเดียว  และไม่ใช่เน้นอำนาจที่ กกอ./สกอ. เป็นหลัก  แต่เน้นอำนาจที่สังคม/ประชาชน/ผู้ใช้ประโยชน์อุดมศึกษาเป็นหลัก

          เมื่อผมไปทำหน้าที่ประธาน กกอ. ผมได้เสนอเรื่องนี้ในการทำหน้าที่ของ กกอ.  และที่ประชุมก็เห็นด้วย  แต่ไม่มีคนเข้าใจ  ไม่มีการนำไปใช้จริง  อาจประกอบกับคนของ สกอ. ไม่มีทักษะในการทำงานแบบใหม่  อ่านข้อเสนอของผมได้ที่ ๑, ๒นับเป็นความล้มเหลวอย่างหนึ่งในชีวิตของผม ที่ทำงานไม่สำเร็จตามที่ตั้งเป้าไว้ 



วิจารณ์ พานิช

๑๗ ก.พ. ๕๖