อุดมการณ์ของหมออนามัยคนหนึ่ง

          หากผมจะถ่ายทอดสิ่งที่เรียกว่าอุดมการณ์ของหมออนามัยคนหนึ่งออกมา เพื่อสะท้อนความเป็นหมออนามัยของเขาเท่าที่ผมได้พบได้สัมผัส จนได้สนทนาแลกเปลี่ยนด้วย คงจะไม่ว่าอะไรกัน ด้วยเพราะสิ่งที่จะถ่ายทอดออกไปนี้ “ไม่ค่อยเป็นกลางนัก” แต่ผมฟังดูและพิเคราะห์ดูแล้วจะเห็นแววแห่งความมุ่งมั่นต่อประชาชนโดยยึดหลักความผาสุก หรือสุขภาวะของประชาชนอย่างที่คนให้ข้อมูลอาจจะไม่รู้ตัวก็ได้
          “ในจังหวัดมีการเคลื่อนไหวเพื่อการคงอยู่ของหมออนามัยอย่างคึกคัก แต่ผมตรวจสอบพบว่าเป็นเพียงบางกลุ่มเท่านั้น และพบว่าคนกลุ่มใหญ่เข้าไปไม่ถึง ตอนแรกผมด้วย แต่ตอนหลังผมว่าอุดมการณ์เขาเปลี่ยนไป”
          “ต่อคำถามว่าทำไม ถึงได้เลือกทำกันอยู่เฉพาะกลุ่ม ที่มาก็พอจะจับได้ว่าน่าจะมีผลประโยชน์ มีการเมืองเข้ามาแทรก อย่างเช่นคำที่ว่า หากจะจัดประชาคมในหมู่ชุมชนให้บอกมานะ ผมจะพิจารณางบประมาณให้ แต่ต้องเชิญให้คน…นี้ไปร่วมด้วย ผมมองว่าเป็นเพียงแค่หัวหน้า สอ.จะอหังการ พิจารณางบประมาณให้สาธารณสุขอำเภอได้ไง ถ้าไม่มีการเมืองอยู่เบื้องหลัง แล้วที่ทำประชาคมนะ เขาทำอย่างไรเหรอ ถึงประชุมครั้งเดียวแล้วได้ข้อสรุปเลย นี่คือความสงสัย”
          “คนที่มีอุดมการณ์หลายคน อย่างคุณด้วย ผมอยากถามกลับว่าคิดอย่างไรล๊ะ ถึงได้ถอนตัวออกมา ผมเคยอ่านบทความของคุณ เคยอ่านรายงานวิจัย อย่างน้อย 2 เรื่องแล้วนี่ ตอนนี้ทำไมถึงดูเหมือนหยุดไป เออหรือเปลี่ยนวิธีการ (หัวเราะ…)”
          “วันหนึ่งผมเคยคิดว่าเวทีนี้ จะนำมาซึ่งเครือข่ายในการช่วยเหลือผมให้ทำงานชุมชน ทำงานพัฒนาพื้นที่ เพราะลำพังเราจะทำทั้งหมดไม่ได้ ปัญหาชาวบ้านมันมีทั้งเชิงลึก เชิงกว้าง บางเรื่องเกินกว่าที่ชาวบ้านทั้งตำบลถึงจะลุกขึ้นมาพร้อมกันก็ยังแก้ไม่ได้ อย่างนี้เราต้องการเครือข่ายจากข้างนอก แต่ทำไปทำมา ไม่ค่อยเห็นประเด็นนี้ มีแต่ทำไปเพื่อหน้าตาของตนเอง ผมเลยหยุด และหยุดมาสัก 3 ปีได้แล้ว ตอนนี้ก็แค่ทำงานอย่าให้ประชาชนร้องเรียน เน้นว่าวิสัยทัศน์คือ ไม่ให้ประชาชนที่มารับบริการร้องเรียน รู้ตัวครับว่าแคบคับเอามาก ๆ แต่ทำอย่างนี้จริง ๆ ด้วยกลัวว่าหากมีคนร้องเรียน แล้วใครจะช่วย เราต้องช่วยตัวเอง พึ่งตนเอง แต่เป็นระดับต่ำสุด คือทำให้ตนเองปลอดภัยก่อน”
          “วันนี้ผมตัดสินใจเดินออกมา เพราะเชื่อมั่นในทีมงาน และผมทนกดดันกับอุดมการณ์ตัวเองไม่ได้แล้ว ตลอดเวลา 3 ปีที่ผ่านมากับวิสัยทัศน์บ้า ๆ นั่น มันทำให้ผมโง่ลงทุกวัน ทุกวัน ชาวบ้านหลาย ๆ คนก็เริ่มไปรู้ไปเห็นมาจากข้างนอก บางคนก็สอบถามผ่าน อสม.มาบ้าง หลาย ๆ อย่าง ประกอบกัน ตกลงว่าผมจะเริ่มใหม่ ขอพูดคุยกับหัวหน้า สอ. และน้องที่ทำงานด้วยกัน พรุ่งนี้เลย ผมคิดว่าเขาเกรงใจผมหรอก เขาก็อยากพัฒนาเหมือนเมื่อก่อนนั่นแหละ แต่เป็นที่ผม ผมหยุดเสียเอง”
          ก่อนจากกันผมเตรียมบทกวีนี้ไปให้เขาด้วย ผมนำมาจากวารสารหมออนามัยฉบับหนึ่ง ที่ได้คัดลอกใส่สมุดไว้เพื่อให้กำลังใจตนเอง วันนี้เอามาให้กำลังในเขา ขออนุญาตด้วยครับ
                           ต้นไม้
                           ให้อิสระกับกิ่ง ก้าน ดอก และใบ
                           ในการเจริญเติบโต
                           มนุษย์
                           ใยเข้มงวดในการสร้างกฏเกณฑ์
                           เพื่อเป็นกรง กรอบ แก่งแย่ง เบียดเบียน
                           เพื่อนมนุษย์ด้วยกัน…