**ก่อนอ่านบทใหม่ ให้อ่านบทเก่า 1 รอบก่อน**

การแจกกริยา ปัจจุบันกาล จากธาตุหมวดที่ 1 (ต่อ)

 

ในบทที่ 3 เรากล่าวถึงการสร้างกริยาจากธาตุเป็นเค้า จากเค้าเป็นกริยาสมบูรณ์ (finite verb) แต่การสร้างกริยาเป็นเค้านั้นแม้จะมีขั้นตอนสั้นๆ แต่มีเงื่อนไขมาก กล่าวคือ ธาตุที่ประสมด้วยสระอื่น ธาตุที่ประสมด้วยสระเสียงสั้นและสะกดด้วยพยัญชนะตัวเดียว ธาตุที่ลงท้ายด้วยสระ และธาตุที่มีการสร้างเค้าด้วยวิธีพิเศษ (irregular verb) จะมีความขั้นตอนเพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย

 

1. ธาตุที่ลงท้ายด้วยสระอื่น (นอกเหนือจากสระอะ ที่เราเรียนมาแล้ว)

ธาตุเหล่านี้จะต้องทำคุณเช่นเดียวกับธาตุที่เรียนมาแล้ว แต่ทำคุณแล้ว จะได้สระที่ไม่เหมือนเดิม (ไม่เหมือนกันกริยาในบทที่ 3 เช่น √นมฺ ทำคุณแล้ว ก็ได้ นมฺ เหมือนเดิม เพราะ สระอะ ขั้นคุณก็คือ อะ)  จะยกตัวอย่างกริยาที่ไม่ใช่สระ ดังนี้

√ภู          > โภ

√นี          > เน

√ชิ          > เช

√ทฺรุ        > โทฺร (เขียน ทฺโร ก็ได้)

√สฺมฺฤ     > สฺมรฺ

√จิตฺ        > เจตฺ

√พุธฺ       > โพธฺ

√วฺฤษฺ      > วรฺษฺ

 

ขั้นตอนต่อไป ก็คือ เติมปัจจัย อะ ตามมา ก็ได้ขั้นตอนดังนี้

ภู > โภ + อะ = …. อ้าว ยังทำไม่ได้ เพราะยังไม่ได้เรียนสนธิตรงนั้น

 

งั้นพักตรงนี้ ไปเรียนสนธิตรงนี้กันก่อน...

2. การสนธิ ระหว่าง สระเดี่ยวข้างหน้า และมี อะ ตามมา มีหลักดังนี้

1) เอ + อะ = อย (ยุบ เอ และ อ มาเป็น อย เลย)

2) โอ + อะ = อว

3) อรฺ + อะ = อร

 

แบบฝึกหัดทำสนธิ

1. นคเร อคตา

2. โภ อศฺวาสฺ

3. ปาเร อจลา

4. นาโค อารณฺยกสฺ

 

เอาล่ะ ทีนี้ เราก็ย้อนไปที่สนธิตรงนั้นกัน

 

√ภู > โภ + อะ = ภว เป็นเค้ากริยา, จากนั้นก็เติมปัจจัยบอกบุรุษ เช่น + ติ ก็ได้ ภวติ (เขาเป็น/อยู่/คือ)

√นี > เน + อะ = นย, จากนั้นเติมปัจจัยบอกบุรุษ เช่น นยติ

√สฺมฺฤ > สฺมรฺ + อะ = สฺมร, จากนั้นก็เติมปัจจัยบอกบุรุษ เช่น สฺมรามิ (ตามเกณฑ์เดิม บุรุษที่ 1 ให้ยืดอะที่เค้าเป็นอาก่อนเติม มิ วสฺ มสฺ)

 

3. ธาตุบางตัวเมื่อทำเป็นเค้า ให้เปลี่ยนเป็นรูปสำเร็จเลย (ไม่ต้องเติมปัจจัย อะ ของหมวดธาตุอีกแล้ว) พวกนี้ต้องจำ และน่าจะจำได้ เพราะใช้บ่อย (ทำนอง go went gone ในภาษาอังกฤษน่ะ)  มีธาตุอะไรบ้าง ดูข้างล่างครับ

√คมฺ เมื่อเป็นเค้า ใช้ คจฺฉ เติมปัจจัยบอกบุรุษ เป็น คจฺฉติ คจฺฉสิ คจฺฉามิ ฯลฯ

√ยมฺ                  ใช ยจฺฉ เติมปัจจัยบอกบุรุษ เป็น ยจฺฉติ ยจฺฉสิ ยจฺฉามิ ฯลฯ

 

4. ธาตุที่ลงท้ายด้วยสระอา จะสร้างเค้าด้วยวิธีพิเศษ แต่อธิบายตรงนี้จะวุ่นวาย (คงจะเล่าอีกสัก 10-20 บท) ให้ใช้รูปสำเร็จไปก่อน ดังนี้

√ปา >    ปิพ    เติมปัจจัยบอกบุรุษ ได้รูปกริยาเป็น ปิพติ, ปิพสิ ปิพามิ        

√สฺถา > ติษฺฐ   เติมปัจจัยบอกบุรุษ ได้รูปกริยาเป็น ติษฺฐติ ติษฺฐสิ ติษฺฐามิ

√ฆฺรา > ชิฆฺร    เติมปัจจัยบอกบุรุษ ได้รูปกริยาเป็น ชิฆฺรติ ชิฆฺรสิ ชิฆฺรามิ

 

ดูเหมือนจะเยอะ แต่ไม่เยอะ

 

ศัพท์

มาดูธาตุหมวด 1 ในบทนี้ครับ

√คมฺ        ไป

√ชิ          ชนะ

√ทฺรุ        วิ่ง

√นี          นำไป, นำทาง

√ฆฺรา     ดม

√ปา      ดื่ม

√พุธฺ       ตื่น

√ภู        เป็น, อยู่, คือ

√ยมฺ      ให้

√วฺฤษฺ    โปรย, โปรยฝน

√สฺมฺฤ    จำ, นึกถึง

√สฺถา     ยืน, ตั้ง

 

แบบฝึกหัดสร้างกริยา

1. สร้างเค้ากริยาทุกตัว และแจกรูปกริยาตามบุรุษในวงเล็บ (บุรุษที่, พจน์)

(ตรวจสอบก่อนว่า ธาตุัตัวไหนใช้วิธีปกติ ธาตุตัวไหนใช้เค้ากริยาสำเร็จ)

เช่น √คมฺ (ป2, เอก.) = คม, คมสิ

1) √คมฺ (ป1, เอก.)

2) √ยมฺ (ป3, พหุ.)

3) √ปา (ป1, ทวิ.)

4) √ชิ (ป2, พหุ.)

5) √วฺฤษฺ (ป3, ทวิ.)

6) √สฺถา (ป1, พหุ.)

7) √ภู (ป3, เอก.)

8) √สฺมฺฤ (ป2, เอก.)

9) √ทฺรุ (ป3, พหุ.)

10) √นี (ป1, เอก.)

11) √ฆฺรา (ป3, เอก.)