บันทึกนี้สำหรับเตือนตัวเอง     และระลึกถึงความผิดพลาดในชีวิต     ในระหว่างการเดินทางแห่งชีวิต คนเราได้ทำความผิดไว้มากมายอย่างไม่น่าเชื่อ     ผมเดาว่าคนที่ตามอ่านบันทึกชุดนี้ ส่วนใหญ่คงจะคิดว่าผมเป็นคนดี     ทำอะไรก็สำเร็จเสมอ     ซึ่งส่วนหนึ่งก็เป็นความจริง     แต่ส่วนใหญ่ไม่จริงครับ     ในชีวิตผมเต็มไปด้วยตำหนิ รอยด่างพร้อย ที่ซ่อนอยู่      แต่มันเป็นความผิดพลาดที่ไม่ใหญ่ หรือคนเขาให้อภัยได้     มันอาจถูกกลบโดยความสำเร็จที่เห็นชัดเจนกว่า     ผมจึงรอดตัวไป

        เขียนอย่างนี้อาจจะผิดนะครับ     เพราะจริงๆ แล้ว คนเราจะมีความสำเร็จในชีวิตได้    ต้องเรียนรู้จากความผิดพลาดบ้าง ความสำเร็จบ้าง     ที่เป็นเหตุการณ์เล็กๆ      แล้วเอาประสบการณ์เหล่านั้นมาเป็นบทเรียนส่วนตัว      ปรับปรุงแก้ไขตนเองอยู่ตลอดเวลา     ใครเรียนรู้เก่ง ก็จะมีความสำเร็จในชีวิตได้ง่ายหน่อย

        บทเรียนที่สำคัญยิ่งสำหรับผม ซึ่งเป็นคนขวางโลก     คือต้องอย่าทำตัวเป็นผู้วิเศษ     อย่ายกตนข่มท่าน     อย่าหลงความดี   แม้เราจะทำความดี ก็อย่าติดดี     อย่าคิดว่าคนที่ไม่ทำเหมือนเราเป็นคนเลวหรือต่ำต้อยกว่าเรา

        การทำตัวเป็นผู้วิเศษ สูงกว่าคนอื่น มองคนอื่นต่ำต้อยกว่าตัวหมด     ทำให้เราเป็นคนไม่น่ารักในสายตาคนอื่น     ทำให้ไม่มีมิตร     แต่นั่นยังไม่ใช่อันตรายที่สำคัญที่สุดของมิจฉาทิฐินี้

        อันตรายที่สุดอยู่ในตัวเราเอง     การทำตัวเป็นผู้วิเศษ ทำให้เราสร้างความหยาบกระด้างขึ้นในจิตใจ     เป็นการอบร่ำจิตใจของตนเองด้วยยาพิษ     เป็นการสร้างพิษขึ้นจากภายในตัวเราเอง แล้วเอามาทำร้ายตัวเอง      ที่เรียกว่าเป็นวงจรแห่งความชั่วร้าย (vicious cycle)      พิษนั้นคือ อหังการ์ - ความถือดี  หลงดี  หลงตน     เท่ากับเราสร้างและเลี้ยงดูปรนเปรอพญามาร ขึ้นภายในตัวเราเอง ภายในจิตใจของเราเอง

        เนื่องจากมันอยู่ภายในตัวเรา    และยิ่งเรารู้สึกว่าเราเป็นคนวิเศษมากเท่าไร พญามารก็จะอยู่ลึกเท่านั้น     เราก็จะไม่รู้สึกตัวว่าเรากำลังถูกมารเข้าสิง     แต่คนอื่นเขารู้  เขารู้สึกได้จากปัญญาแห่งมนุษย์

        คนอื่นเขาเห็น และรู้เท่าทัน     แต่เขาก็ไม่กล้าหรือไม่อยากบอกเรา     หรือเขาไม่มีทักษะในการช่วยเหลือกัลยาณมิตรที่ติดโรคนี้     เราก็ขาดคนช่วยเหลือ     โรคหลงตนก็จะลุกลาม     และในที่สุดก็จะเป็นเหมือนมะเร็งร้ายที่ทำลายชีวิตของเรา     ทำลายความสุขที่เรามีสิทธิ์ได้ในฐานะที่เป็นคน     แต่เราไม่ได้ความสุขเพราะเราใส่ปุ๋ยสร้างความฮึกเหิมทางใจจนเกินพอดี     ทำให้ความมั่นใจตนเองในฐานะที่เป็นคนคนหนึ่ง     เติบโตอย่างขาดตัวเหนี่ยวรั้ง กลายเป็นมะเร็ง หรือพญามาร     มารแห่งความหลงตัว

วิจารณ์ พานิช
๒๕ กค. ๔๙
บนเครื่องบินไปหาดใหญ่