กลุ่มคนทำงาน ปัจเจก ชุมชน และคนทำมาหากินไปด้วย พัฒนาความสัมพันธ์กับสังคมไปด้วย นำเอาการปฏิบัติมาวิเคราะห์วิจัย เพื่อสะท้อนไปสู่การปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงตนเองโดยพัฒนาสังคมและวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ที่อยู่ในวิถีชีวิตไปด้วยนั้น เราออกแบบและจัดกระบวนการหลักรองรับการมีส่วนร่วมที่สำคัญ เพื่อให้เป็นกระบวนการเรียนรู้ผ่านปฏิบัติการวิจัยตนเองไปด้วย คือ..

  • เครื่องมือเพื่อรวมกลุ่มจัดการแบบกลุ่มประชาคมวิจัย 
  • ร่วมพัฒนาการตั้งคำถาม ซึ่งเป็นหัวใจการเรียนรู้จากการปฏิบัติ 
  • ร่วมกันค้นหาวิธีตอบคำถามทางการปฏิบัติอย่างเป็นระบบ
  • ร่วมถอดบทเรียน  สร้างความรู้
  • และนำความรู้ไปสะท้อนสู่การปฏิบัติ โดยตนเอง เพื่อการเปลี่ยนแปลงของตนเอง ให้มีส่วนร่วมในการสร้างสุขภาพและพัฒนาการสาธารณสุขท้องถิ่น

          ผลของการจัดการกับประสบการณ์เดิมแล้วนำมาเรียนรู้เพื่อยกระดับศักยภาพ บนกระบวนการจัดการอย่างใหม่ในสถานการณ์ที่เรียกว่า การขับเคลื่อนกลุ่มประชาคมวิจัย สามารถสรุปประสบการณ์ของท้องถิ่น ให้เป็นวงจรทางการปฏิบัติซึ่งมีองค์ประกอบพื้นฐาน  4 อย่าง ปฏิสัมพันธ์แบบเกื้อหนุนส่งเสริมกัน คือ

  • การต้องมีกลุ่มที่เป็นกัลยาณมิตรกัน 
  • การทำงานแบบพัฒนากระบวนการคิด
  • การร่วมเรียนรู้-การร่วมสร้างความรู้
  • และการใช้ความรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงตนเอง

          ในรอบเกือบสองปีที่ผ่านมา บทเรียนของท้องถิ่น เทศบาล-ชุมชน ทำให้เห็นความเคลื่อนไหวและพัฒนาการเล็กน้อยบ้างแล้ว ทั้งในด้านกลวิธีการปฏิบัติ  และการถอดบทเรียน-สร้างความรู้เพื่อขับเคลื่อนการปฏิบัติ

           วิธีการทำงานนั้น ส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมการพัฒนาในความหมายที่เป็นกระแสหลักและคนส่วนใหญ่คุ้นเคย เช่น การรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมอาสา  การรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมสักอย่างหนึ่งตามความสนใจ  การทำโครงการปฏิบัติการชุมชน และการพัฒนาสู่กลุ่มประชาคมวิจัย ซึ่งมีอยู่เพียงเล็กน้อย  โดยถือว่าชุมชน-เทศบาล ต่างอยู่ในช่วงของการเรียนรู้ เช่นเดียวกับทีมนักวิจัยสหสาขา.