กลุ่มคนทำงาน ปัจเจก ชุมชน และคนทำมาหากินไปด้วย พัฒนาความสัมพันธ์กับสังคมไปด้วย นำเอาการปฏิบัติมาวิเคราะห์วิจัย เพื่อสะท้อนไปสู่การปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงตนเองโดยพัฒนาสังคมและวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ที่อยู่ในวิถีชีวิตไปด้วยนั้น เราออกแบบและจัดกระบวนการหลักรองรับการมีส่วนร่วมที่สำคัญ เพื่อให้เป็นกระบวนการเรียนรู้ผ่านปฏิบัติการวิจัยตนเองไปด้วย คือ..
- เครื่องมือเพื่อรวมกลุ่มจัดการแบบกลุ่มประชาคมวิจัย
- ร่วมพัฒนาการตั้งคำถาม ซึ่งเป็นหัวใจการเรียนรู้จากการปฏิบัติ
- ร่วมกันค้นหาวิธีตอบคำถามทางการปฏิบัติอย่างเป็นระบบ
- ร่วมถอดบทเรียน สร้างความรู้
- และนำความรู้ไปสะท้อนสู่การปฏิบัติ โดยตนเอง เพื่อการเปลี่ยนแปลงของตนเอง ให้มีส่วนร่วมในการสร้างสุขภาพและพัฒนาการสาธารณสุขท้องถิ่น
ผลของการจัดการกับประสบการณ์เดิมแล้วนำมาเรียนรู้เพื่อยกระดับศักยภาพ บนกระบวนการจัดการอย่างใหม่ในสถานการณ์ที่เรียกว่า การขับเคลื่อนกลุ่มประชาคมวิจัย สามารถสรุปประสบการณ์ของท้องถิ่น ให้เป็นวงจรทางการปฏิบัติซึ่งมีองค์ประกอบพื้นฐาน 4 อย่าง ปฏิสัมพันธ์แบบเกื้อหนุนส่งเสริมกัน คือ
- การต้องมีกลุ่มที่เป็นกัลยาณมิตรกัน
- การทำงานแบบพัฒนากระบวนการคิด
- การร่วมเรียนรู้-การร่วมสร้างความรู้
- และการใช้ความรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงตนเอง
ในรอบเกือบสองปีที่ผ่านมา บทเรียนของท้องถิ่น เทศบาล-ชุมชน ทำให้เห็นความเคลื่อนไหวและพัฒนาการเล็กน้อยบ้างแล้ว ทั้งในด้านกลวิธีการปฏิบัติ และการถอดบทเรียน-สร้างความรู้เพื่อขับเคลื่อนการปฏิบัติ
วิธีการทำงานนั้น ส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมการพัฒนาในความหมายที่เป็นกระแสหลักและคนส่วนใหญ่คุ้นเคย เช่น การรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมอาสา การรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมสักอย่างหนึ่งตามความสนใจ การทำโครงการปฏิบัติการชุมชน และการพัฒนาสู่กลุ่มประชาคมวิจัย ซึ่งมีอยู่เพียงเล็กน้อย โดยถือว่าชุมชน-เทศบาล ต่างอยู่ในช่วงของการเรียนรู้ เช่นเดียวกับทีมนักวิจัยสหสาขา.
