หนอนศัตรูเห็ดที่ทำลายก้อนเห็ดมีสายชนิด โดยเฉพะในฤดูร้อนอย่างนี้
หน้าร้อนกับหนอนแมลงวันกินก้อนเห็ดระบาด
ทำอย่างไร (1)
-หนอนศัตรูเห็ดที่ทำลายเส้นใยและก้อนเห็ดมีหลายชนิด
ทั้งหนอนผีเสื้อกลางคืน หนอนแมลงวัน และหนอนของแมลงปีกแข็ง
หรือหนอนด้วง ดังที่เคยเล่าให้ฟังมาบ้างแล้ว
แต่สำหรับหน้าร้อนอย่างนี้ หนอนที่ระบาดหนักที่สุด
ได้แก่หนอนของแมลงหวี่ หรือแมลงวัน แล้วแต่เรียก ซึ่งก็มีไม่น้อยกว่า
10 ชนิด ที่พบในประเทศไทย
ซึ่งสามารถทำให้เกิดความเสียหายได้กับเห็ดเศรษฐกิจที่เพาะในถุงพลาสติก
เห็ดที่เพาะบนชั้นในโรงเรือน เช่น เห็ดแชมปิญอง และเห็ดฟางอุตสาหกรรม
เป็นต้น
-แมลงหวี่ หรื แมลงวัน
ที่มีตัวอ่อนเป็นหนอนทำลายก้อนเห็ดนั้นส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก
ไม่มีลักษณะคล้ายแมลงวันบ้านแต่อย่างใด
แต่เหตุที่เรียกเป็นแมลงวันเพราะการจัดแบ่งประเภทแมลงทางกีฏวิทยา
แบ่งแมลงกลุ่มนี้ที่มีปีก 2 ปีก หรือ 1
คู่ว่าเป็นกลุ่มแมลงวันนั่นเอง
-การระบาดของหนอนแมลงวันทำลายก้อนเห็ดมีอยู่ 2 ระยะ
ซึ่งก่อให้เกิดความรุนแรงและความเสียหายที่แตกต่างกันออกไป
1) การระบาดของหนอนแมลงวันหลังจากที่นำก้อนเชื้อเห็ดเข้าไปเปิดดอกในโรงเรือน
การเข้ามาระบาดของหนอนแมลงวันก็จะเริ่มจาก
แมลงวันศัตรูเห็ดตัวเต็มวัยวางไข่ไว้บนดอกเห็ด หรือปากคอขวด
จากนั้นเมื่อฟักเป็นตัวก็จะคลานเข้าไปกัดกินเส้นใยเห็ด
เริ่มจากบริเวณใกล้ปากคอขวดลงไปถึงก้นถุง
อีกส่วนที่วางไข่อยู่บนดอกเห็ด
บริเวณใต้ใบเห็ดก็จะฟักเป็นตัวในเวลารวดเร็ว
และกัดกินครีบเห็ดและใบเห็ด
ทำให้ดอกเห็ดที่คลี่บานมีลักษณะหงิกงอหรือดอกเล็ก ดอกเน่าไม่โต
คุณภาพลดลง อมน้ำ เก็บไม่ได้นาน เน่าเสียง่าย ทำให้ราคาลดต่ำลง
นอกจากนั้นยังทำให้ปริมาณดอกเห็ดต่อก้อนน้อยลงกว่า 50 เปอร์เซ็นต์
ความห่างของการออกดอกในแต่ละรุ่นนานขึ้น
ตัวแก่ที่ระบาดและบินตอมดอกเห็ดในโรงเรือน
ยังสร้างความรำคาญและน่ารังเกียจเป็นอย่างยิ่ง
2) การระบาดของหนอนแมลงวัน
ก่อนที่จะนำก้อนเชื้อเห็ดเข้าไปเปิดดอกในโรงเรือน
เป็นระยะที่ก่อให้เกิดความเสียหายมากกว่าการระบาดในโรงเรือนเปิดดอก
เพราะทำให้ก้อนเห็ดที่เชื้อเห็ดยังเจริญไม่เต็มก้อนเสียหายได้ถึง
50-100 เปอร์เซ็นต์ เลยทีเดียว คือไม่สามารถเก็บดอกเห็ดได้เลย
ในขณะที่การระบาดหลังเปิดดอกเห็ดแล้ว
ยังเก็บผลผลิตได้อยู่บ้างจึงนับเป็นปัญหาสำคัญ สร้างความสิ้นเปลือง
เพิ่มต้นทุนการผลิตเห็ดเป็นหลายๆเท่า (
ส่วนใหญ่เกษตรกรจะนำก้อนเห็ดที่เสียก่อนการเปิดดอกเห็ดมาแกะถุง ทุบ-บด
และผสมทำก้อนใหม่อีกรอบ)
จึงเป็นปัญหาที่น่าศึกษาและหาทางแก้ไขอย่างจริงจัง
การระบาดของหนอนแมลงวันศัตรูเห็ดในระยะนี้เริ่มจาก
แมลงวันตัวเต็มวัยจะบินวนและลงเกาะ วางไข่บริเวณปากคอขวด
(ซึ่งหากหลังจากใส่เชื้อเห็ดแล้วมีการปิดจุกสำลี
ปิดด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์รัดด้วยยางรัดวงอย่างแน่นหนา)
ตามวิธีการที่เกษตรกรมืออาชีพที่ความชำนาญในการผลิตปฏิบัติก็จะมีปัญหาน้อยลง
แต่หากเกษตรกรเกิดความมักง่ายหรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์
โดยการใส่เชื้อเห็ดปิดจุกสำลีหลวมๆไม่ปิดปากถุงด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์
หรือรัดยางรัดวงแบบหลวมๆ
ก็จะทำให้แมลงวันศัตรูเกิดหาทางชอนไชเข้าไปวางไข่ในถุงก้อนเชื้อเห็ดบริเวณปากคอขวด
จากนั้นหนอนแมลงวันที่เพาะฟักเป็นตัวก็จะกัดกินเส้นใยอย่างรวดเร็ว
หลายๆครั้งถึงกับทำให้เส้นใยที่เจริญไปได้เพียง 10 เปอร์เซ็นต์
ของก้อน หยุดการเจริญเติบโตไปเลยที่เดียว
แต่หากเข้าไปหลังจากเส้นใยเห็ดเจริญเติบโตไปได้มากแล้ว
ก็จะทำให้เส้นใยยุ่ย เป็นขุย ไม่สามารถรวมตัว-รัดตัว
ฟอร์มดอกเห็ดเล็กๆขึ้นมาได้
สังเกตว่าก้อนที่ถูกแมลงวันเข้าทำลายจะเห็นเส้นใยเห็ดเป็นขุย
เห็นขี้เลื่อยไม้สีน้ำตาลแซมแดง โดยเฉพาะบริเวณใกล้ปากถุง (บ่าถุง)
นอกจากนั้นจะเห็นตัวหนอนใสขนาดเล็กจำนวนมากในถุงเชื้อเห็ด
ในขณะถุงเชื้อเห็ดที่สมบูรณ์จะเห็นเส้นใยสีขาวแน่นเต็มถุง
ไม่มีร่องรอยการทำลายของหนอน
ส่วนสำคัญอีกประการหลังจากตัวหนอนไชทำลายเส้นใยเห็ด
มักจะเกิดการระบาดของเชื้อราเขียวอีกด้วย
ทั้งนี้คาดการณ์ว่าก็จะมีเชื้อราเขียวศัตรูเห็ดติดไปกับแข้งขาแมลงวันเข้าไปในถุงเชื้อเห็ดนั้นเอง
การระบาดของแมลงวันศัตรูเห็ดหลายชนิดมักระบาดในฤดูที่มีอากาศร้อน
อย่างเช่นในช่วงเวลานี้ เกษตรกรที่เพาะเห็ดเป็นอาชีพควรหมั่นตรวจตรา
ระวังป้องกันตามหลักวิธีที่ถูกต้องหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีฉีดพ่นลงบนดอกเห็ดโดยตรง
เพราะนอกจากไม่สามารถควบคุมการระบาดได้แล้ว
ยังเป็นอันตรายต่อตัวเองและผู้บริโภค
ในบันทึกหน้าผมจะเขียนวิธีการป้องกันกำจัดแมลงวันและแมลงหวี่
ศัตรูเห็ด จากภาคปฏิบัติของเกษตรกรและงานวิจัย
(สำหรับการเพาะเห็ดระบบเปิด)
ขอขอบคุณมากครับคุณเจษฎาผมเป็นผู้เลี้ยงเห็ดมือใหม่และประสบกับปัญหาเรื่องหนูมากเพิ่งได้คำตอบที่นี่เองขอบคุณครับ