ประวัติเมืองสงขลา (20) จำปาดะ

ชาวบ้านที่เกาะยอบอกว่า วิธีแยกความแตกต่างระหว่างจำปาดะพันธุ์ดั้งเดิมกับจำดะหนุน คือ เมื่อดึงไส้หรือแกนกลางออกจากเปลือกจำดะหนุน ยวงจะติดกับไส้ ไม่หลุดร่วง

ตามห้างร้านใหญ่ๆ หรือรถไฟฟ้าในมาเลเซีย สิงคโปร์ มักจะมีสัญลักษณ์รูปทุเรียน มีวงกลมสีแดงล้อมรอบมีเส้นกาทับ สื่อได้ชัดเจนว่าห้ามนำผลไม้กลิ่นแรงอย่างทุเรียนเข้าไป

บ้านเราผมยังไม่เคยเห็นสัญลักษณ์อย่างนี้ ที่พบบ่อยก็เป็นสัญลักษณ์ห้ามนำสัตว์เลี้ยงเข้าไปมากกว่า แต่ก็เคยได้ยินกระเป๋ารถเมล์บ่นกับพนักงานขับรถเรื่องมีผู้โดยสารเอาจำปาดะขึ้นมาบนรถปรับอากาศ

จำปาดะ เป็นไม้ผลยืนต้น จำพวกเดียวกับขนุน ลักษณะคล้ายกันมากทั้งรูปทรงลำต้นและผล แต่ผลเล็กกว่าขนุน รูปทรงกลมยาว เปลือกบางกว่าและหนามจะมนเรียบไปกับผิวมากกว่าขนุน

เนื้อในที่เรียกว่ายวงจะนิ่ม ค่อนข้างเละ และประกอบด้วยเส้นใยจำนวนมาก นี่เองที่แม่เตือนผมเสมอเวลากินจำปาดะ ว่าระวังติดคอ หายใจไม่ออกตาย

สุกแล้วเปลือกจะมีสีเหลือง มีกลิ่นแรงจัด ส่วนยวงข้างในมีสีเหลืองจำปา

สีเหลืองจำปาเป็นอย่างไร หลายท่านอาจจะสับสนระหว่างดอกจำปีกับดอกจำปา ว่าอย่างไหนสีเหลืองซีด อย่างไหนสีเหลืองอมส้ม

ขอให้นึกถึงมาลัยที่โชเฟอร์รถตู้ รถตุ๊กตุ๊กมักจะซื้อมาแขวนไว้หน้ารถ ปลายมาลัยมักนิยมเอาดอกจำปีสีเหลืองอ่อนมาร้อยไว้ ไม่ค่อยพบดอกจำปาเท่าไหร่ คงเป็นเพราะออกดอกน้อย หายากกว่า

จำปาดะ ว่ากันว่าเป็นชื่อที่มาจากภาษามลายู ถ้ามีโอกาสไปมาเลเซียอีกเมื่อไหร่ว่าจะถามชาวบ้านที่นั่น

ดูว่ารู้จักจำปาดะไหม แต่สำหรับผม เข้าใจมาตลอดว่าเป็นเพราะยวงสีดอกจำปานี่เอง เลยเรียกจำปาดะ

ที่เกาะยอ กลางทะเลสาบสงขลา มีผลไม้พันธุ์ผสมระหว่างจำปาดะกับขนุน เรียกว่า จำปาดะขนุน หรือขนุนจำปาดะ แต่ชาวบ้านปักษ์ใต้บ้านเรานิยมเรียกให้สั้นๆ เข้าไว้ เลยเรียก จำดะหนุน

จำดะหนุน กลายเป็นของดีเกาะยอ สร้างชื่อเสียง เพราะรสชาติอร่อย มีเนื้อมาก แน่นกรอบกว่าจำปาดะพันธุ์พื้นเมืองดั้งเดิม

แม้กระเบื้องเกาะยอจะกลายเป็นอดีตไปแล้ว เหลือไว้แต่ผ้าทอเกาะยอ แต่ผลไม้ของเกาะยอนับวันจะมีชื่อเสียงมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเงาะ ทุเรียน ลองกอง สะตอ ละมุด ลำไยรวมทั้งจำปาดะ หรือจำดะหนุน

ชาวสวนที่เกาะยอจะทำสวนผลไม้แบบผสมผสาน มีผลไม้หลายๆ ชนิดปลูกรวมกันในพื้นที่เดียวกัน เรียกว่า สวนสมรม ใช้ปุ๋ยชีวภาพทดแทนการใช้สารเคมี

เดี๋ยวนี้พัฒนาขึ้นจนเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร และเป็นแหล่งศึกษาดูงานของชาวสวนจากต่างถิ่นที่สนใจการทำสวนสมรม

มีการส่งเสริมผลิตสินค้าจำดะหนุนจากภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวบ้าน นอกเหนือจากการเอาเมล็ดจำดะหนุนมาต้มเกลือรับประทานแบบเดียวกับเมล็ดขนุน หรือเอายวงไปชุบแป้งทอด กลายเป็นขนมเม็ดจำดะทอดแล้วยังเอาไปผสมกับส่วนผสมอื่นๆ ทำสังขยา เรียกว่า สังขยาเม็ดจำดะ อีกด้วย

ชาวบ้านที่เกาะยอบอกว่า วิธีแยกความแตกต่างระหว่างจำปาดะพันธุ์ดั้งเดิมกับจำดะหนุน คือ เมื่อดึงไส้หรือแกนกลางออกจากเปลือกจำดะหนุน ยวงจะติดกับไส้ ไม่หลุดร่วง

เกาะยอเดี๋ยวนี้ไปเที่ยวได้ง่าย สะดวกสบายด้วยสะพานติณสูลานนท์ แวะชมพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยาของสถาบันทักษิณคดีศึกษาแล้ว อย่าลืมแวะชิมจำดะหนุน ของดีเกาะยออีกอย่างที่ไม่ควรพลาด

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน บันทึกสองทะเล



ความเห็น (9)

จำดะไร้เม็ดของเขาขึ้นชื่อที่เกาะยอ

แต่ทีผมชอบสุดๆคือ ลูกสวา สวนอดีตกำนัน ต้นทนทานเกือบร้อปี สวาที่นี้ หวานกรอบหรอยไม่เหมือนไคร อาจเป็นดินควนก็ได้

วันก่อนคุยกับกำนัน สมัย ล่องเรือใบ พาหม้อไปขายลำปำ

แล้วโหมปากยูน ตัดไม้หลา พาไปขายที่เกาะบอ และทำปูนขาว บรรทุกปูนขาวใส่ดองเต่าลงเรือไปเกาะยอ

ข้อบ่งชี้ บ้านช่องฟืน

บ้านหาดไข่เต่า

ประวัติศาสตร์ชุมชนเขาเล่ามา

  • อยากให้การท่องเที่ยวเชิงเกษตรมากยิ่งขึ้น
  • เพราะเงินจะไหลเข้าหมู่บ้าน
  • คนจะได้หันมาทำงานรับบริการนักท่องเที่ยว
  • ปัจจุบันเงียบเหงา เด็กๆ ติดยา เพราะไม่มีอะไรจะทำครับ
เขียนเมื่อ 
  • อาจารย์หายไปนานมากๆ
  • สบายดีไหมครับ
  • เมื่อก่อนผมเคยซื้อมาฝากแม่
  • ขึ้นรถไฟมาจากสงขลา
  • โอโหกลิ่นแรงมากๆๆ
เขียนเมื่อ 

จำดะ ไม่ได้ชิมนานแล้วเหมือนกันค่ะ

หลังๆ ไม่ค่อยมีบ้านไหนปลูกจำดะ

จำดะทอด เดี่ยวนี้ ๓ ลูก สิบแล้วค่ะ

ขอบคุณอาจารย์ขจิตมากครับที่ระลึกถึงและแวะมาทักทาย

ช่วงนี้ติดภาระงานสอนเยอะครับ ไว้ปิดเทอมฤดูร้อนจะได้กลับมาใหม่

ผมสบายดีครับ

คุณ Poo อยากทานจำดะทอดอีกครับ ภาคกลางหาซื้อไม่ได้เลย 3 ลูกสิบแล้วหรือครับ

เขียนเมื่อ 

งานยุ่งเหมือนกันครับ สอนเต็มเลย ขอให้อาจารย์มีความสุขกับการสอนครับ...

รออ่านอีกนะครับ...

เขียนเมื่อ 

เอามาฝากตามสัญญา

 ClassStart.org

คู่มืออยู่นี่ครับ

คู่มือการใช้งาน |  เอกสารแนะนำ (.pdf) |

ผมไปสอนแล้วได้แบบนี้ครับ

Flipped classroom ห้องเรียนกลับทาง(1)

ขอบคุณมาก ๆ ครับอาจารย์ขจิต

จำดะหนุน เพิ่งเคยได้ยินอ่ะคะ