ผมได้ยินสียงสะท้อนในทำนองที่ไม่ค่อยจะพึงพอใจต่อการพูดคุยในกลุ่มย่อยที่ผมทำหน้าที่เป็นผู้ดำเนินรายการผ่านเพื่อนร่วมงานในการประชุมสรุปบทเรียนหลังงานเสร็จ

     อันที่จริงผมก็พอจะเห็นท่าทีที่สะท้อนออกมาของท่านผู้นั้นบ้าง แต่ก็ไม่ได้คิดอะไร  ผมก็ยังคงทำหน้าที่ตามแบบที่คิดไว้ในการทำหน้าที่ในวงพูดคุย

     ในการพูดคุยสรุปบทเรียนหลังการทำงาน ผมได้สะท้อนบทเรียนของผมประการหนึ่ง ซึ่งเป็นบทเรียนที่สำคัญและมีค่ามาก ๆ สำหรับผมในเรื่องการถอดบทเรียน และหลังจากที่ผมทบทวนเพิ่มเติมหลังจากการพูดคุยสรุปบทเรียนก็พบว่าเสียงสะท้อนที่ผมได้ยินกับสิ่งที่เป็นบทเรียนของผมน่าจะเป็นเรื่องเดียวกัน

     เรื่องของเรื่องก็คือ ผมได้รับการติดต่อจากเพื่อนร่วมงานให้ไปร่วมเป็นทีมงานในการจัดประชุมถอดบทเรียนการทำงานของโครงการหนึ่ง ผู้เข้าร่วมมีสองส่วนคือ กลุ่มคนที่เข้าร่วมโครงการซึ่งได้ดำเนินงานสิ้นสุดแล้วในปีที่ผ่านมา กลุ่มที่สองคือกลุ่มที่สนใจจะเข้าร่วมโครงการในปีที่สอง กลุ่มแรกมีผู้เข้าร่วมไม่มากนักจำนวนไม่ถึงครึ่งของผู้เข้าร่วมในกลุ่มที่สอง

     วัตถุประสงค์ของการจัดเวทีพูดคุยมีอยู่สองสามประการคือ การแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานของแต่ละพื้นที่และการเรียนรู้ในพื้นที่ใหม่ การสร้างแรงบันดาลใจในการทำงานจากการพูดคุย และที่ทางเจ้าภาพให้ความสนใจเป็นพิเศษคือบทเรียนหรือชุดความรู้จากการทำงาน

     ในทัศนะผมนั้นผลที่คาดหวังไว้นั้นสามารถดำเนินการให้ลุล่วงไปพร้อมกันได้ แต่ผู้ดำเนินรายการหรือ facilitator ต้องมีฝีมือ มีความสามารถสูง แต่นั่นไม่ใช่ผม มือผมยังไม่ถึงขั้นนั้น และเมื่อจะต้องทำหน้าที่เป็นผู้ดำเนินรายการ ผมมักจะยึดกุมวัตถุประสงค์ใดวัตถุประสงค์หนึ่งเป็นตัวนำ โดยไม่โลภมากรวบเอาทุกเป้าหมาย เพราะมีโอกาสอย่างยิ่งที่จะเป็นการจับปลาสองมือ ที่สุดแล้วก็จะไม่ได้ปลาสักตัว

     แม้ว่าสนใจความรู้จากการทำงาน และในทุกเวทีผมก็มักจะกุมวัตถุประสงค์ในแง่ความรู้หรือบทเรียนจากการทำงานเป็นหลัก แต่ในการประชุมคราวนี้ผมสลับให้ความสำคัญกับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้ความสำคัญในการเรียนรู้ของผู้เข้าร่วมเป็นหลัก โดยเฉพาะกลุ่มที่เข้ามาเรียนรู้และจะไปขับเคลื่อนการทำงานในปีที่สองซึ่งมีจำนวนมากเป็นสองเท่า

     นั่นหมายความว่าการให้ได้ผลลัพธ์จากการทำหน้าที่ของผม ซึ่งเป็นข้อตกลงของเจ้าของงานนั้น ผมต้องทำงานเพิ่มขึ้นอีกขั้นตอนหนึ่ง นั่นคือต้องทำการบ้านเพิ่มในการสะกัดเอาข้อมูลที่กระจัดกระจายในการบันทึกเสียงใหม่ รวมทั้งการพูดคุยเพิ่มเติมกับเจ้าของบทเรียนในช่องทางอื่นเพิ่มเติม ซึ่งต้องใช้ทั้งเวลาและเรี่ยวแรงเพิ่มมากขึ้น

     ผมหารือกับเพื่อนร่วมงานอีกคนหนึ่ง ถึงความตั้งใจของผมว่าจะมุ่งเน้นให้เวทีได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันมากที่สุด ซึ่งเพื่อนร่วมทีมก็เห็นด้วย เราจึงปล่อยเวทีการพูดคุยให้เลื่อนไหลไปตามธรรมชาติ ใครอยากรู้อะไรก็ให้ซักถามได้ตามความชอบใจ ใครอยากเล่าอะไรให้คำแนะนำอะไรก็ทำได้ตามความชอบใจเช่นกัน ผมคอยเอื้ออำนวยให้การพูดคุยเลื่อนไหลไป และดึงกลับมาเมื่อเห็นว่าการพูดคุยจะไหลเลยไปไกลจากประเด็นมากไป

     ในระหว่างที่ทำหน้าที่ ผมสังเกตุว่าบรรดาคำถามในวงซึ่งเป็นคำถามจากผู้เข้าร่วมวงที่จะเข้าร่วมโครงการในปีถัดไป เป็นคำถามที่ไม่ได้อยู่ในรายการความสนใจของผมเลย ในขณะเดียวกันก็เฝ้าสังเกตุว่าคำถามที่ผมสนใจจะหลุดรอดออกมาบ้างไหม ก็ไม่ปรากฏออกมาให้ได้ยิน

     ผมสรุปบทเรียนในการพูดคุยของทีมงานว่า คำถามของผมซึ่งสนใจเรื่องความรู้และต้องการผลลัพธ์ในด้านความรู้และบทเรียนนั้นเป็นคนละชุดกับคำถามของผู้ปฏิบัติที่ต้องการความรู้ไปใช้ในการทำงาน นั่นก็คือ คำถามหรือความรู้ที่ผมสนใจ ไม่ใช่ความสนใจของคนทำงาน ขณะที่คำถามความรู้ที่สนใจของคนทำงานก็ไม่ได้อยู่ในรายการความสนใจของผม

     ประเด็นนี้ทำให้ผมนึกถึงเสียงสะท้อนถึงท่าทีที่ไม่ค่อยจะพึงพอใจดังที่ผมกล่าวไว้ข้างต้น ผมคิดว่าท่านนั้นน่าจะมีลักษณะเดียวกับผมคือสนใจความรู้ในชุดที่ผมสนใจ เมื่อไม่เป็นไปตามความต้องการก็เกิดความรู้สึกเช่นนั้น

     เป็นเพราะผมต้องการให้วงเกิดการเรียนรู้ระหว่างกัน จึงเอาความสนใจในตัวความรู้และบทเรียนของตัวเองออกไป และหากไม่เป็นการเข้าข้างตัวเองมากไป ผมเห็นบรรยากาศการเรียนรู้พูดคุยเป็นไปอย่างสนุกสนานและมีชีวิตชีวา และหลายคนก็ได้คำตอบจากคำถามที่ตนเองสนใจ ที่สำคัญน่าจะเป็นผลดีต่อการตัดสินใจทำงานตามรุ่นพี่ รวมทั้งการเกิดแรงบันดาลใจที่ดีที่จะเข้ามาร่วมงานต่อไป

     การเรียนรู้ของผมในวันนี้ ทำให้ต้องกลับมาทบทวนตัวเองมากทีเดียวครับ...