มีน้องๆทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหิดล จะไปจัดประชุมและถอดบทเรียนของเครือข่ายโรงพยายบาลสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ เริ่มเดินทางไปตั้งแต่ช่วงวันหยุดที่ผ่านมา แล้วก็ขาดการติดต่อกันไปเลย พยายามติดต่อได้อย่างขาดๆหายๆ ลูกเมียญาติพี่น้องมาถามข่าวคราวอย่างวิตกกังวล แต่ผมก็ไม่มีข้อมูลที่จะตอบอย่างไรเลย ต่อมาจึงได้ทราบจากรายข่าวว่าเกิดพายุดีเปรสชั่นและน้ำท่วมฉับพลันในตัวเมืองหาดใหญ่และอีกหลายแห่งของภาคใต้ 

เมื่อคืนวานเย็นก็เริ่มติดต่อผ่าน MSM และโทรศัพท์ติต่อกันพอได้ทราบความเป็นมาเป็นไปบ้างเล็กน้อย จึงทราบว่าพากันไปติดอยู่ในโรงแรมกับกลุ่มคนไทยและชาวต่างประเทศ ๗๐-๘๐ คนอยู่ในโรงแรมข้างตลาดกิมหยงซึ่งเป็นจุดที่ท่วมมากที่สุด ไม่มีน้ำ ไม่มีไฟ มีข้าวกับไข่เจียวรับประทานกันคนละสองมื้อเช้า-เย็น แต่ยังไม่เห็นมีคนจากภายนอกเข้าไปติดต่อและไม่มีสื่อจากโลกภายนอกให้รู้สถานการณ์เลยว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างกับที่หาดใหญ่ และโลกภายนอก รัฐบาล หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กำลังจะช่วยอย่างไร

ผมขอให้ทีมเซฟแบตเตอรี่คอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊คไว้เพื่อเก็บไว้ใช้ติดต่อฉุกเฉินเมื่อจำเป็น อีกทั้งผมเองนั้นเคยเจอกับสถานการณ์คล้ายกันอย่างนี้ จึงพอจะทราบว่าคนที่กำลังติดอยู่ภายในสถานการณ์ทั้งหมด จะไม่รู้ความเป็นไปรอบข้างอย่างที่สังคมภายนอกจะรู้จากสื่ออย่างกว้างขวางเลย เรื่องราวข่าวสารที่กำลังรู้กันอย่างกว้างขวางนั้น คนในพื้นที่น้ำท่วมจะไม่รู้หรือรู้น้อยมาก ซึ่งจะทำให้เครียด หวาดกลัว วางแผนเฉพาะหน้าและจัดการชีวิตตนเองไม่ถูก และเมื่อขาดทั้งอาหาร น้ำ ไฟฟ้า และระบบการติดต่อสื่อสารล้มเหลว ต่อเนื่องกันหลายวัน ก็จะเกิดความกดดันและรับรู้ภาวะคุกคามจากอุบัติภัยไม่สอดคล้องกับสภาพการณ์ที่จำเป็นต้องเผชิญ 

ผมจึงขอรวบรวมข่าวสารจากภายนอกมาสื่อสารให้ เพื่อจะได้คลายกังวล รู้สถานการณ์ว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น ควรเผชิญกับสถานการณ์ เตรียมตัว และช่วยเหลือกันภายในกลุ่มยามจำเป็นเฉพาะหน้ากันอย่างไร จะเปิดและเผยแพร่ในกลุ่มที่ติดอยู่ในโรงแรมได้ทราบ หรือบอกกล่าวต่อๆกัน โดยเฉพาะชาวต่างประเทศและกลุ่มคนที่อยู่ในภาวะอ่อนแอ ต้องดูแลก่อนมากกว่าเพื่อน ก็จะเป็นสื่อกลางช่วยกันในสถานการณ์วิกฤตินี้นะครับ

  สถานการณ์ที่ทีมพวกเราและคนอื่นๆกำลังเผชิญ   

ตอนนี้ที่อาจารย์ณัฐพัชร์ เริงวิชญ์ น้องๆทีมอาเซียนและทีมถอดบทเรียน รพสต.กับทุกคน ๗๐-๘๐ คนที่กำลังติดอยู่ในโรงแรมเดียวกันมา ๒-๓ วันนั้น ถึงแม้จะน่ากลัว แต่ไม่ต้องตกใจและไม่ต้องกังวลนะครับ เหตุที่ติดต่อใครไม่ได้ และทำไมยังไม่มีคนเข้าไปถึง รวมทั้งอาหารไม่พอกินนั้น ก็เนื่องจากในความเป็นจริงที่ทุกท่านที่ติดอยู่ในโรงแรมมองไม่เห็นก็คือ

  • น้ำมันท่วมเยอะมากและท่วมในบริเวณกว้างครับ ท่วมทั้งเมืองหาดใหญ่ อีกทั้งท่วมมากอย่างยิ่งในทุกบริเวณ ทั้งกำลังคนและระบบต่างๆที่จะเข้าเผชิญ-แก้ไข รวมทั้งช่วยเหลือผู้คนนั้น จึงยากที่จะระดมคนได้เพียงพอ
  • ระบบการสื่อสารล้มเหลวไปเป็นส่วนใหญ่ ทุกท่านที่ติดน้ำท่วมอยู่ในที่เดียวกันนี้ จึงไม่สามารถสื่อสารและติดต่อกับภายนอกได้เหมือนกับผู้คนอีกเป็นจำนวนมากในตัวเมืองหาดใหญ่ รวมไปจนถึงไฟฟ้าดับ น้ำประปาไม่ไหล ที่ทุกท่านกำลังเผชิญมา ๒-๓ วันนั้น ทั้งหาดใหญ่และอีกหลายบริเวณกำลังอยู่ในสภาพเดียวกันครับ ตรงที่ซึ่งทุกท่านอยู่จึงไม่ได้วิกฤติและไม่เป็นอันตราย ควรบอกให้ทั้งกลุ่มทราบสถานการณ์นะครับ

  ความช่วยเหลือจากข้างนอกที่กำลังเกิดขึ้น   

น้ำกำลังเริ่มลดลง และสังคมภายนอกกำลังระดมความช่วยเหลืออย่างกว้างขวางทุกระดับนะครับ รัฐบาลประกาศนโยบายแก้ปัญหาสถานการณ์เร่งด่วนและมีคณะทำงานเฉพาะกิจขึ้นแล้ว สื่อมวลชนและอาสาสมัครเข้าถึงพื้นที่ แต่ส่วนใหญ่จะยังไม่มีใครเข้าไปถึงก็เนื่องจากน้ำท่วมกินอาณาบริเวณกว้างมากครับ การจัดการเฉพาะหน้าที่กำลังเกิดขึ้นเท่าที่ผมทราบ ณ เวลานี้คือ

  • กลุ่มคนและทรัพยากรที่ไม่เพียงพอกับสถานการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นนี้ จะมุ่งไปยังกลุ่มที่วิกฤติที่สุดก่อน เช่น ผู้ประสบอุบิตภัยซ้ำซ้อน เกิดอุบัติเหตุ และอยู่ในภาวะอันตราย เด็กๆ ผู้สูงอายุ ผู้ที่ถูกน้ำท่วมและน้ำซัดออกไปจนหาบ้านตนเองไม่เจอ ไม่มีที่นอน ไม่มีเสื้อผ้า และไม่รู้ว่าญาติพี่น้องตนเองหายไปไหนหมด
  • เขาจะเข้ากู้ระบบไฟ น้ำ และสาธารณูปโภคก่อน เพื่อให้ผู้ที่ถูกน้ำท่วมพอช่วยเหลือตนเองและดูแลตนเองไปได้ก่อน ความช่วยเหลืออย่างอื่นกำลังระดมการเข้าถึง การยังไม่มีคนไปติดต่อเป็นสถานการณ์ปรกติของขณะนี้นะครับ ไม่ต้องตกใจมากไปกว่านี้
  • รัฐบาลระดมความช่วยเหลือจากทุกหน่วยงานให้มุ่งเข้าถึงและกอบกู้น้ำท่วมหาดใหญ่ อีกไม่นานเครือข่ายความช่วยเหลือคงจะสามารถเข้าถึงได้ทุกพื้นที่ครับ

  มาตรการเฉพาะหน้าสำหรับการสื่อสารและประชาสัมพันธ์ในภาวะวิกฤติ ที่ควรทำอย่างเร่งด่วน 

  • หน่วยงานราชการเท่าที่มีกำลังคนและเครื่องมือ ควรส่งหน่วยปฏิบัติการสื่อเล็กๆเข้าถึงและสื่อสารให้ทราบว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นรอบๆและผู้คนที่กำลังติดอยู่ในสถานการณ์น้ำท่วมทั้งหมดควรทำอย่างไรบ้าง
  • หากพูดและสื่อสารบอกกล่าวไม่ได้ ก็ควรติดตั้งเครื่องกระจายเสียงและพ่วงเข้ากับสื่อ ให้ได้ยินและทราบสถานการณ์ความเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา
  • อสม.และเครือข่ายอาสมัคร รวมทั้งคนในพื้นที่ ก็ควรช่วยสื่อสาร หากมีวิทยุก็นำไปติดตั้งให้ในแหล่งที่มีกลุ่มคน หรือซื้อหนังสือพิมพ์กระจายไปให้แก่กลุ่มเพื่อให้สื่อสารและบอกต่อภายในกลุ่มคนได้ต่อไป

  ความรว่มมือและช่วยเหลือของเครือข่ายล๊อกเกอร์ GotoKnow ทุกท่าน 

  • ทุกท่านสามารถสื่อสารบอกกล่าว รวมทั้งเป็นสื่อเฉพาะกิจครั้งนี้ ถ่ายภาพรายงานสถานการณ์ให้ผู้ติดน้ำท่วมในพื้นที่ได้ทราบ เพื่อคลายความกังวล และมีข้อมูลสำหรับการเผชิญสถานการณ์ต่างๆได้อย่างเหมาะสมดีขึ้น
  • ควรช่วยกันสื่อสารให้แก่คนในพื้นที่ครับ พวกเขากำลังขาดข่าวสารอย่างที่สังคมภายนอกได้ทราบ อย่างน้อยก็ได้กำลังใจและอุ่นใจ ทำให้ดูแลตนเองและช่วยดูแลกันและกันได้ดีขึ้น