คำถามที่ติดปากจากการที่ได้ยินจากทุกคนเสมอว่า  “ยายคิมลาออกไปแล้วจะทำอะไร  ไม่กลัวเหงาหรือ” แทบทุกคำถามฉันไม่ได้ตอบคำถามที่ชัดเจนนัก   เพราะคิดว่าไม่มีคำตอบที่ถูกต้อง  ได้แต่ยิ้มรับ

            เช้าวันนี้ได้ขัดร่องระหว่างรอยต่อกระเบื้อง ๑ ห้อง อเนกประสงค์ นั่งเล่น นอนเล่น รับแขก และเป็นที่วิ่งเล่นของคุณหมา ๆ มีพื้นที่ประมาณ ๔๔ ตารางเมตร  ห้องอื่นขอพักไว้ก่อน  ความจริงก็เคยจ้างแม่บ้านมาทำความสะอาด  ภายหลังเห็นว่าไม่ควรสูญเสียเงินในส่วนนี้  จึงลงมือทำเอง ส่วนการทำความสะอาดประจำวันมีเด็กที่มาอาศัยอยู่เป็นผู้ช่วยปัด กวาด เช็ดถู  หากแต่เราได้ทำเองจึงเป็นเรื่องที่ถูกใจมากกว่า

           เพื่อนมาเยี่ยม “มีอาหารเจมาฝาก” แต่เพื่อนไม่ทานเจ  ความจริงเพื่อนจะชวนไปข้างนอก  แต่เห็นว่าฉันต้องดูแลช่างก่อสร้างซ่อมและตกแต่งห้องครัวด้วย จึงได้แต่คุยกันแล้วเพื่อนรักก็จากไปทำธุระตามลำพัง

           เพื่อนบ้านผู้เอื้ออารี  ก็ได้ทำอาหารเจเผื่อทุกมื้อ  และเขาก็ไม่ทานเจเช่นกัน หลังทานอาหารมื้อเช้าแล้ว  เรานั่งคุยกัน  ทำให้เกิดกิจกรรมเฉพาะหน้าซึ่งไม่ต้องเตรียมวางแผนมาก่อน  เพียงแต่เล็งเป้าหมายไว้เพียงเล็กน้อย

         เพื่อนบ้านซึ่งเป็นแม่บ้านข้าราชการบำนาญ  ฉันเคยสนับสนุนให้เขาไปเรียนต่อที่การศึกษานอกโรงเรียนจนจบระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น พร้อมกับเพื่อนบ้านในละแวกนั้นอีก ๔ คน มีเพียง ๑ คนเท่านั้นที่สามารถเรียนต่อไปจนจบชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย  และไปเรียนต่อในหลักสูตรอาชีพระยะสั้น  ปัจจุบันประกอบอาชีพส่วนตัว

           วันนี้ฉันได้นำหนังสือไปอ่านให้เพื่อนบ้านเจ้าของอาหารเจซึ่งเป็นแม่บ้านข้าราชการบำนาญฟัง  เป็นหนังสือธรรมะที่แฝงด้วยเรื่องตลก ขำขัน คลายเครียด  ของพระพะยอม กัลยาโณ

          เพื่อนบ้านที่อยู่บ้านถัดไปเมื่อได้ยินเสียงหัวเราะ  ก็ติดตามมาร่วมวงด้วย  และคนนี้ได้ขออนุญาตยืมหนังสือประเภทนิตยสารในบ้านฉันออกไปอ่าน  ซึ่งฉันก็ยินดีมาก ๆ แล้วทุกคนก็นั่งรวมหัวกันอ่านหนังสือ

          นอกจากนี้ยังมีเด็กรุ่นเล็ก  พออ่านอักษรภาษาอังกฤษเป็นและรู้ความหมายคำศัพท์บ้างแล้ว  ฉันได้นำ CROSSWORDS ไปสอนให้เด็กเหล่านี้เล่น  และมอบให้เป็นของส่วนรวมให้เล่นด้วยกัน  กำชับให้เก็บรักษา  ปรากฏว่ามีการ “เล่น CROSSWORDS กันทั้งครอบครัว”

          แต่อย่างไรก็มีมุขกระจายมาฝาก น้องออโต้ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ เกิดอาการสงสัยและไม่มั่นใจที่จะนำเกมไปเล่นที่บ้าน  “ป้าคิมครับ คุณพ่อของน้องออโต้เป็นครูสอนวิชาสังคมฯ น้องออโต้กลัวคุณพ่ออ่านภาษาอังกฤษไม่ออกครับ” นี่คือความเข้าใจของเด็ก ๆ ระดับประถมศึกษา

           จากคำถามข้างต้น  ไม่ได้ทำให้ฉันต้องติดใจหรือหงุดหงิดแต่อย่างใด  เพราะฉันเข้าใจตนเองและเข้าใจเจตนาดีของคนถาม  เช้าวันนี้ฉันได้คำตอบอีกว่า “ฉันต้องทำอะไรบ้าง” แม้ว่าจะหลงเหลือจิตวิญญาณของความที่เคยเป็นครูอยู่บ้าง  แต่มีข้อสังเกตตัวเองอยู่ว่า “ชอบสอนแต่เด็กเท่านั้น ไม่ชอบสอนคนโต” เพราะเคารพและให้เกียรติวุฒิภาวะของบุคคล

            จึงเป็นสิ่งที่บอกเล่าได้ว่า การที่เราจะทำอะไรนั้นขึ้นอยู่กับว่าเราจะมีความสามารถจัดการตัวเองได้  บริบทแวดล้อมและปัจจัยภายในภายนอกส่งผลหรือเอื้ออำนวยให้เรามีความรู้สึกที่พอใจ  ก็เพียงพอสำหรับผู้หญิงคนนี้ที่ชื่อ “ยายคิม”