เส้นทางครูเพื่อศิษย์

บันทึกหน้าสุดท้าย สำหรับ e-book เล่มแรกในชีวิต

เมื่อเดือนที่แล้ว คุณผึ้ง นภสร แซ่เตียว ผู้ประสานงานโครงการความรู้จากบล็อกสู่หนังสือ:คนทำงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้ GotoKnow.org (Blog to Book) ได้ติดต่อขอให้ดิฉันคัดเลือกบันทึก จำนวน ๕๐ บันทึกไปจัดทำเป็น e-book เพื่อเผยแพร่สู่สาธารณะ ดิฉันจึงได้ตอบรับ และพร้อมกันนั้นจึงได้ย้อนกลับไปอ่านทบทวนงานที่เคยเขียนเอาไว้ทั้งหมด

ในที่สุดก็ตกลงใจได้ว่าจะใช้ “เส้นทางครูเพื่อศิษย์” เป็นหัวข้อของงานชุดนี้ เพราะคิดว่าจะเป็นประโยชน์แก่ครู และผู้ที่สนใจเรื่องของกระบวนการเรียนรู้มากที่สุด

การได้นั่งอ่านบันทึกทำให้มีเวลากลับมาใคร่ครวญในสิ่งที่เคยได้รับ และทำลงไปทั้งหมด นับตั้งแต่ที่ได้เข้าไปใช้ชีวิตเป็นอินเทอร์น ในโครงการวิทยากรจัดการความรู้ฝึกหัดที่ สคส. ตั้งแต่วันที่ ๓ ก.ค. ๒๕๔๙ เป็นต้นมาจนกระทั่งปัจจุบัน

วันที่ได้ทำอะไรดีๆ อย่างนี้คงไม่มี ถ้าอาจารย์วิจารณ์ และชาว สคส.ไม่มอบโอกาสให้เข้าไปร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยกัน นอกจากนี้อาจารย์ยังได้ช่วยระบุให้ดิฉันเกิดความเข้าใจในตัวเองด้วยว่าเรื่องราวต่างๆ ที่ได้เพียรทำมาทั้งหมด ก็คือการบำเพ็ญตนเป็น “ครูเพื่อศิษย์” นั่นเอง

ถือเป็นโชคดีในชีวิต ที่โชคชะตาพาให้ดิฉันได้พบกับ “ครู” ที่เป็นคนทำจริง มีความรู้ฝังลึก และพร้อมที่จะถ่ายทอดความรู้สู่ศิษย์อยู่ตลอดเวลา เป็นเหตุให้ดิฉันเกิดอุปนิสัยของความสนใจใฝ่รู้ที่ลึกซึ้งและเชื่อมโยงสัมพันธ์ติดตัวมา

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องศิลปวัฒนธรรม และเข้าศึกษาต่อยังคณะวิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ดิฉันได้พบกับอาจารย์วิถี พานิชพันธ์ ครูผู้พาดิฉันไปเรียนรู้จากงานศิลปกรรมของศิลปินชั้นครูเกือบจะทั่วภาคเหนือ ไปเรียนรู้การทำงานจริงจากชาวบ้านที่อยู่ในบ้านช่างตามหมู่บ้านที่ต้องซอกซอนเข้าไปหา เพื่อไปพบว่าการเรียนรู้ที่อยู่ในชีวิตของผู้คน และการสร้างความรู้ขึ้นจากการปฏิบัตินั้นเป็นอย่างไร

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องมานุษยวิทยา ดิฉันได้พบกับอาจารย์ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล ครูผู้เป็นแบบอย่างในการตั้งคำถาม และ การคิดกับทุกเรื่องอย่างละเมียดละไม หมดจด ลุ่มลึก และเชื่อมโยง

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องโลกภายใน ดิฉันได้พบกับท่านเขมานันทะ หรือท่านอาจารย์โกวิท เอนกชัย ที่ได้กรุณาถ่ายทอดวิธีการปฏิบัติสติ และพาไปพบกับประสบการณ์ “รู้แบบไม่รู้อะไร”

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องงานโฆษณาประชาสัมพันธ์ ก็มีโอกาสได้ร่วมงานกับอาจารย์เสรี วงศ์มณฑา ที่มีความเป็นครูสูง ตลอดเวลาที่ทำงานกับอาจารย์จึงคล้ายเป็นการสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่มีผลลัพธ์ออกมาเป็นชิ้นงานมากกว่า

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องการศึกษาทางเลือก ก็มีโอกาสได้ร่วมงานกับโรงเรียนรุ่งอรุณ ในยุคก่อตั้ง ได้เรียนรู้ความเป็นครูของครูจากอาจารย์ประภาภ้ทร นิยม ผู้บุกเบิกการศึกษาทางเลือกจากการทดลองทำจริงจนกระทั่งเห็นจริง ทำให้ดิฉันได้พบกับความเป็นครูที่มีอยู่ในตัวเอง และยังคงเป็นครูที่สนุกกับการสร้างกระบวนการเรียนรู้จนกระทั่งทุกวันนี้

เมื่อดิฉันสนใจเรื่องการจัดการความรู้ ดิฉันมีอาจารย์วิจารณ์เป็นครูใหญ่ และมีโอกาสได้เข้าไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้อยู่ใน สคส. เป็นเวลา ๒ เดือนเต็ม ยังจำได้ว่าตอน AAR เมื่อจบการฝึกหัดในเดือนที่สอง อาจารย์ถามว่า “อะไรที่มีคุณค่าที่สุดที่ได้รับจากการทำงานที่ สคส.” ดิฉันตอบว่า “การได้มาอยู่ในบรรยากาศของการทำงานที่มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา ที่ทำให้ได้เข้าใจจริงๆ ว่าคนที่พร้อมเรียนรู้ สร้างชุมชนเรียนรู้ขึ้นมาอย่างไร”

ล่าสุด ดิฉันได้พบท่านที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรเมื่อปลายเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ท่านเอ่ยกับดิฉันว่า “ครูใหม่บันทึกความรู้ไปเรื่อยๆ นะ ตอนนี้งานครูเพื่อศิษย์กำลังเริ่ม คงต้องช่วยกันหน่อย”

สุดท้ายดิฉันขอมอบ e-book “เส้นทางครูเพื่อศิษย์” เล่มนี้ เพื่อแสดงกตเวทิคุณและคารวคุณแด่อาจารย์วิจารณ์ พานิช ผู้ให้ปัญญาและมุมมองเรื่องการจัดการความรู้แก่สังคมไทย

เนื้อหาภายในเล่ม