• ปัญหาใหญ่ของ KM ในองค์กรภาครัฐ คือไม่รู้จะเริ่มอย่างไร    ทำไปก็เพิ่มงาน เพิ่มภาระ  รู้สึกไม่สนุก    ทำแบบถูกบังคับ ถ้ารู้สึกอย่างนี้ แสดงว่ากำลังเดิน KM ผิดทาง ผิดวิธี
• KM ในองค์กรภาครัฐของไทยต้องใช้ความสำเร็จ (success story) เป็นเครื่องมือ เปิดทวารทั้งห้าของสมาชิกในองค์กร    ได้แก่เปิดปาก  เปิดหู  เปิดตา  เปิดใจ  และเปิดอารมณ์    เป็นการเปิดรับ และเปิดปล่อยสิ่งดีๆ แก่กัน   ซึ่งจะมีผลทำให้ทุกคนมีจิตใจที่สดชื่นขึ้น    เคารพซึ่งกันและกันมากขึ้น   เห็นคุณค่าซึ่งกันและกันมากขึ้น    คึกคักขึ้น   บางคนอาจเกิด transformation ในเวลาอันรวดเร็ว    ใครไม่เชื่อให้มาคุยกับคุณแกบ ผู้จัดการสำนักงานของ สคส.
• ที่เป็นเช่นนั้นเพราะคนที่เข้ามาร่วมกระบวนการจะค้นพบศักยภาพ หรือความสามารถที่ซ่อนอยู่ในตัว และหาไม่พบมาเป็นเวลานาน อาจจะหลายสิบปี   แต่พอได้บรรยากาศที่เป็นอิสระ  บรรยากาศเชิงบวก เชิงชื่นชม    จะคล้ายๆ เมล็ดพันธุ์ที่สงบ (dormant) อยู่นาน ตื่นขึ้นรับน้ำรับแสง แล้วงอกงามเบ่งบานอย่างรวดเร็วไม่น่าเชื่อ   
• ดังนั้น สิ่งที่ต้องการคือ “คุณอำนวย” ที่จะทำหน้าที่จัดเวที   เสาะหา “คุณกิจ” ที่มีเรื่องราวความสำเร็จเล็กๆ (ย้ำว่าในเบื้องต้นให้เน้นความสำเร็จเล็กๆ อย่ามัวหลงไปหาความสำเร็จใหญ่ๆ) ตามวิสัยทัศน์หรือเป้าหมายขององค์กร จำนวนมาก เอามา ลปรร. กัน   โดยจัดเวทีเล่าเรื่อง (storytelling) ภายใต้บรรยากาศเชิงบวก เชิงชื่นชม    หรือ Appreciative Inquiry   แล้วหาทางเดินเรื่องหรือขยายการ ลปรร. ต่อไปเรื่อยๆ อย่างเป็นพลวัต    ใช้แนวทางที่ไม่เป็นทางการเป็นตัวนำ    มีส่วนที่เป็นทางการหรือเป็นระบบเสริม    ส่วนนี้คือส่วนที่เป็นทักษะ ในการกระตุ้น และสร้างความคึกคัก
• ในขณะเดียวกัน ก็มีการฝึกทักษะสมาชิกขององค์กร ในการ เปิดปาก (เล่าเรื่อง  พูดแบบ dialogue ไม่ใช่ discussion  หรือพูดแบบ Appreciative Inquiry)  เปิดหู (ฟังอย่างลึก – deep listening)   เปิดตา มองให้เห็นภาพรวม ภาพใหญ่ มองด้วย ”ตานก”   เปิดใจ รับฟังความคิดที่อยู่ต่างทิฐิ (mindset) กับตนเอง  
• หาทางทำให้เรื่องราวของความสำเร็จน้อยใหญ่เป็นเรื่องที่อบอวล พูดถึงกันแล้วพูดถึงกันอีก ภายในองค์กร  พูดถึงด้วยถ้อยคำที่ต่างกัน ด้วยต่างมุมมอง   แต่เหมือนกันที่ความชื่นชม   นอกจากพูดก็มีการเขียนบรรยาย   ตีความ   ถอดความรู้   เอาออกมาเผยแพร่
• เมื่อไรก็ตามที่มีการ reuse ความรู้ที่ได้จากเรื่องราวของความสำเร็จนั้น   ก็ให้มีการบอกกล่าวเล่าเรื่องซ้ำ   ยิ่งเป็นการ reuse ด้วยวิธีการที่ต่าง (เพราะเป็นงานในต่างบริบท) และได้รับความสำเร็จ ยิ่งต้องสร้างโอกาสชื่นชมยกย่อง 
• อย่าลืมให้รางวัล   โดยเน้นที่คุณค่าทางใจ มากกว่ามูลค่าของสิ่งของ
• ผู้บริหารอย่าลืมเข้ามาแจม โดยเข้าไปชื่นชม ยกย่อง ให้รางวัลแก่คนหรือกลุ่มคนที่มีความสำเร็จน้อยใหญ่เหล่านั้น   และให้โอกาสขยายผล 

องค์กรภาครัฐ 14

วิจารณ์ พานิช
๒๐ มิย. ๔๙